Κατάθλιψη: δραπετεύοντας από τη φυλακή

«Καθώς εργάζεστε για την κατανόηση και αποδοχή του εαυτού σας και των άλλων ανθρώπων, μπορεί να φτάσετε στο συμπέρασμα ότι υπάρχουν πράγματα στον εαυτό σας τα οποία δεν μπορείτε να αλλάξετε. Χρειάζεται να ζήσετε με τις συνέπειες της παρελθούσας άγνοιας και των λαθών σας. Μπορεί τώρα να βλέπετε καθαρά ότι ασχολείστε με μια δουλειά που δεν έχει νόημα για σας και ότι, για να αφήσετε τη φυλακή της κατάθλιψης, χρειάζεστε μια καινούργια δουλειά την οποία θα βρίσκετε ενδιαφέρουσα και σημαντική, αλλά μια τέτοια αλλαγή μπορεί να μην είναι εύκολη και να έχετε οικονομικές υποχρεώσεις. Μπορεί να βλέπετε ξεκάθαρα ότι ο σύντροφός σας δεν θα σας δώσει ποτέ τον γάμο που θέλετε και ότι μένοντας σε αυτόν τον γάμο θα νιώθετε συχνά μοναξιά, αλλά δεν θέλετε να εγκαταλείψετε κάποιον ο οποίος σας αγαπά και σας χρειάζεται. Αναζητώντας τα ίχνη του παρελθόντος σας στο παρόν σας, σκοντάψατε σε ξεχασμένες αναμνήσεις, των οποίων η σημασία και η θλίψη είναι σχεδόν αβάσταχτη. Πόσο ευκολότερο θα ήταν να μείνετε στη φυλακή, της οποίας οι διαστάσεις ήταν τόσο οικείες! Εκεί μπορεί να ήσασταν δυστυχής, αλλά ήσασταν και ασφαλής».

 

Όμως, μόλις μάθουμε κάτι δεν μπορούμε να το ξεμάθουμε, αν και μπορούμε να προσποιηθούμε. Ο φυλακισμένο που έριξε μια ματιά στην ελευθερία δεν μπορεί να ησυχάσει στο κελί του. Από τη στιγμή που θα δείτε την ανοιχτή πόρτα της φυλακής σας, πρέπει να τη διαβείτε.

Για αυτό μαζεύετε κάθε ψήγμα θάρρους και βγαίνετε από την ανοιχτή πόρτα. Έξω βρίσκετε την ελευθερία και ένα νέο είδος ευτυχίας, μια ευτυχία που αποπνέει θλίψη. Τώρα βλέπετε καθαρά ότι κουβαλάτε από την παιδική σας ηλικία θυμό, δυσαρέσκεια, ενοχή και θλίψη. Μπορεί να συγχωρήσατε τον εαυτό σας και την οικογένειά σας και να απαλλαγήκατε από τον θυμό, τη δυσαρέσκεια και την ενοχή, να επιτρέψατε στον εαυτό σας να θρηνήσει, αλλά η θλίψη παραμένει. Ξέρετε ότι, κάποιες γκρίζες μέρες, φαντάσματα του παρελθόντος και άσχημα συναισθήματα μπορεί να επιστρέψουν.

Δεν βρήκατε μια ζωή αμιγούς ευτυχίας. Αυτό που καταφέρατε είναι να μεταλλάξετε την ακατανόητη, ένοχη κατάθλιψη σε σοφή και ήπια θλίψη. Σωθήκατε και απαλλαγήκατε από κάθε άχρηστη αποσκευή. Ξέρετε ότι η κατάθλιψη δεν είναι κάτι που σας βρήκε, αλλά ένα ηθικό δίδαγμα του οποίου τους όρους τώρα καταλαβαίνετε» (σελ. 455-456).

Αφήνοντας όμως τη φυλακή της κατάθλιψης, που είναι μια διέξοδος που έχουμε ήδη μάθει, υπάρχει η πιθανότητα κάποια στιγμή στη ζωή μας να καταφύγουμε πάλι εκεί και να προσπαθήσουμε να κρυφτούμε από τις κρίσεις, την ταραχή και τις προκλήσεις. Έχουμε μάθει πώς μπορούμε να βυθιστούμε στην κατάθλιψη, οπότε όταν βγούμε από αυτή την κατάσταση, έχουμε αυξημένες πιθανότητες κάποια στιγμή να επιστρέψουμε…

 

Απόσπασμα από το βιβλίο: Κατάθλιψη. Βγείτε από τη φυλακή. Dorothy Rowe, 2005, Εκδόσεις Φυτράκης.

 

Κουραβάνας Νικόλαος- Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγοι, MSc.

Διαβάζοντας… «Πώς να επιλέξετε τον ψυχαναλυτή σας;»

Προκαταλήψεις για την ψυχανάλυση:

«Απομακρύνει από τη θρησκεία.

Οδηγεί στο διαζύγιο.

Μας ρίχνει στα χαμηλά.

Κάνει τους ανθρώπους να μη συμμετέχουν σε μαζικές εκδηλώσεις.

Μας ‘αποσυναρμολογεί’ και μας αφήνει με τα ανταλλακτικά.

Μας κάνει να χάνουμε την πρωτοτυπία μας.

Μας οδηγεί στην τρέλα.

Δεν είναι σίγουρο ότι έχει αποτελέσματα κι επιπλέον διαρκεί πολύ.

Πληρώνουμε για να κακολογούμε τους γονείς μας» (σελ. 17-19).

Ο καλός αναλυτής ή πώς να τον αναγνωρίζετε

«Αν το ζήτημα της καταγωγής του σας απασχολεί, ρωτήστε τον. Αν δεν απαντά, αυτό είναι καλό σημάδι. Είναι σίγουρα ψυχαναλυτής. Ωστόσο, εσείς θα μείνετε με την απορία και θα επιχειρήσετε να μάθετε περισσότερα.

Το πρώτο σίγουρο πράγμα είναι η συνεδρία των πέντε λεπτών. Βρίσκεστε εκεί για μια νέα ψυχανάλυση που θα είναι εξαιρετικά γρήγορη χάρη στη χύτρα ταχύτητας με το ‘ερμηνευτικό’ καπάκι.

Κάτι άλλο που είναι σχεδόν σίγουρο είναι η συνεδρία των σαρανταπέντε λεπτών. Αυτό το απολίθωμα που έχετε μπροστά σας, που έχει την έγκριση της Διεθνούς Ψυχαναλυτικής Εταιρίας επιθυμεί να σιγοβράζει το ασυνείδητό σας σε χαμηλή φωτιά, σε χύτρα από μαντέμι, τέσσερις φορές την εβδομάδα, με μαρινάτα εικοσιτεσσάρων ωρών ανάμεσα στις συνεδρίες» (σελ. 109-110).

 

«Ο ψυχαναλυτής δέχεται τους ‘ασθενείς’ του γενικά εκεί όπου κοιμάται, τρώει και ξεκουράζεται. Αφού ακόμη δεν έχει δημιουργηθεί ένδυμα υψηλής ραπτικής για ψυχαναλυτές, αποκαλύπτεται μέσα από τις ενδυματολογικές του προτιμήσεις όπως και μέσα από τα έπιπλά του. Αν καίγεστε να μάθετε περισσότερα για αυτόν, ανοίξτε τα μάτια σας και παρατηρήστε την εμφάνιση και το ντεκόρ του χώρου του, που αποκαλύπτουν τόσα για το ασυνείδητό του όσα τα όνειρα και οι παραδρομές της γλώσσας για τον δικό σας» (σελ. 114).

 

Oreste Saint- Drome. 2003. Πώς να επιλέξετε τον ψυχαναλυτή σας; Εκδόσεις Λαγουδέρα.

 

Κουραβάνας Νικόλαος- Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγοι, MSc.

 

Ψυχοκοινωνική άνθηση- Flourishing

Ο όρος «ψυχοκοινωνική άνθηση» είναι μια πολυδιάστατη έννοια, που αποτελείται από πολλά σημαντικά μέρη, ενώ το άτομο μπορεί να βιώσει στον μέγιστο βαθμό την ψυχοκοινωνική άνθηση μόνο όταν βιώνει σε ένα υγιές επίπεδο κάθε διάσταση ή συστατικό της. Η ψυχοκοινωνική άνθηση σχετίζεται με άλλες θετικές έννοιες, ενώ κινείται πέρα από τα όρια της απλής ευτυχίας ή ευημερίας. 

 

Ο Seligman υποστήριξε ότι η άνθηση είναι το αποτέλεσμα της προσοχής στην οικοδόμηση και διατήρηση των πέντε πτυχών του μοντέλου PERMA, που είναι οι εξής:

·         θετικό συναίσθημα (Positive emotions)

·         εμπλοκή/ δέσμευση (Engagement)

·         σχέσεις (Relationship)

·         νόημα (Meaning)

·         επίτευξη (Accomplishments)

Για την καλλιέργεια της άνθησης απαιτείται αύξηση των θετικών συναισθημάτων, ενασχόληση με τον κόσμο και τις ενασχολήσεις μας, ανάπτυξη των βαθιών και ουσιαστικών σχέσεων, αναζήτηση νοήματος και σκοπού στη ζωή μας και επίτευξη των στόχων μας, καλλιεργώντας και εφαρμόζοντας τις δυνάμεις και τα ταλέντα μας.

Το να ανθίσουμε σημαίνει να μπορέσουμε να βρούμε την ολοκλήρωση στη ζωή μας, να ολοκληρώσουμε ουσιαστικές και αξιόλογες εργασίες και να συνδεθούμε με τους άλλους, σε ένα βαθύτερο επίπεδο. Η άνθηση αποτελεί προϊόν της επιδίωξης και της δέσμευσης μιας αυθεντικής ζωής που φέρνει εσωτερική χαρά και ευτυχία μέσα από την επίτευξη των στόχων, τη σύνδεση με τα πάθη της ζωής και την απόλαυση των επιτευγμάτων μέσα από τα σημαντικά σημεία της ζωής. Η ψυχοκοινωνική άνθηση δεν είναι μια ξεχωριστή κατάσταση από την ευτυχία και την ευημερία και δεν αποτελεί ένα χαρακτηριστικό που είτε το έχει είτε δεν το έχει κάποιος. Είναι ένα στοιχείο που όλοι μπορούν να βιώσουν αρκεί να προσπαθήσουν μέχρι να το καταφέρουν. Γενικά, πρόκειται για μια διαρκή προσπάθεια του ατόμου να εξασφαλίζει μια ικανοποιητική ζωή, γεμάτη ευτυχία και ευημερία. Ωστόσο, πέρα από τα τρία βασικά στοιχεία –ικανοποίηση, ευτυχία, ευημερία- η ψυχοκοινωνική άνθηση σχετίζεται με την αυτοαποδοχή, την αισιοδοξία, την προσωπική ανάπτυξη, τις θετικές σχέσεις, την ζωντάνια, την αυτοεκτίμηση, την αυτονομία, το νόημα και τον σκοπό. 

Το άτομο μπορεί να εξασφαλίσει αυξημένα επίπεδα ψυχοκοινωνικής άνθησης μέσα από τα υψηλά επίπεδα συνειδητότητας, τα υψηλά επίπεδα εξωστρέφειας, τα χαμηλά επίπεδα νευρωτισμού, την κοινωνική στήριξη, τα θετικά γεγονότα της ζωής, την ευημερία με ικανοποίηση και την ευδαιμονία.

 

Πηγή:

Seligman, M. E. P. (2011). Flourish: A Visionary New Understanding of Happiness and Well-being. New York City, NY: Atria Books.

https://positivepsychology.com/flourishing/. What Is Flourishing in Positive Psychology?

 

 

 

Κουραβάνας Νικόλαος- Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγοι, MSc.

Τα τραύματα της ζωής

Το τραύμα της απόρριψης. Οφείλεται στην απόρριψη που βιώνεται από τον γονέα του ίδιου φύλου. Οι αποτραβηγμένοι έχουν αδύναμη, εξασθενημένη φωνή. Θέλουν να περνούν απαρατήρητοι. Ο μεγαλύτερος φόβος τους είναι ο πανικός. Τελειομανείς, δεν πιστεύουν ότι έχουν το δικαίωμα να υπάρχουν. Νομίζουν ότι είναι απελπισμένοι και ανάξιοι. Επιζητούν τη μοναξιά. Αποσύρονται. Μπορούν να κάνουν τον εαυτό τους αόρατο στους άλλους. Βρίσκουν διάφορους τρόπους απόσυρσης. 

 

Το τραύμα της εγκατάλειψης. Οφείλεται στην εγκατάλειψη που έχουν βιώσει από τον γονέα του αντίθετου φύλου. Οι εξαρτώμενοι έχουν παιδιάστικη φωνή με παραπονιάρικο τόνο. Έχουν την τάση να προσκολλώνται, να κάνουν σχέσεις εξάρτησης. Ο μεγαλύτερος φόβος τους είναι η μοναξιά. Θύματα. Έχουν ανάγκη σύναψης δεσμών, χρειάζονται παρουσία, προσοχή και υποστήριξη. Κλαίνε εύκολα, νιώθουν λύπη, προκαλούν τον οίκτο, σωματικά κρέμονται πάνω στους άλλους.

Το τραύμα της ταπείνωσης. Βιώνεται συνήθως με τη μητέρα. Οι μαζοχιστές συχνά τονίζουν τη φωνή τους ώστε να τους κάνει να ακούγονται ως ενδιαφέροντα άτομα. Ο μεγαλύτερος φόβος τους είναι η ελευθερία. Αισθάνονται συχνά ντροπή για τον εαυτό τους και τους άλλους ή έχουν φόβο μήπως ντροπιάσουν τους άλλους. Αναλαμβάνουν πολλά. Ελέγχουν τις καταστάσεις ώστε να αποφεύγουν τον εξευτελισμό. Πιστεύουν ότι είναι βρώμικοι, άκαρδοι και κατώτεροι των άλλων. Υπερευαίσθητοι. Τιμωρούν τον εαυτό τους νομίζοντας ότι έτσι τιμωρούν τους άλλους. 

 

Το τραύμα της αδικίας. Οφείλεται στον γονέα του ίδιου φύλου. Οι αδιάλλακτοι μιλούν μηχανικά, με αυτοσυγκράτηση. Ο μεγαλύτερος φόβος τους είναι η ψυχρότητα. Τελειομανής, ζηλόφθονος, αποκομμένος από αισθήματα. Εξαιρετικά φιλόδοξοι. Μπορούν να γελούν χωρίς λόγο, για να κρύβουν την ευαισθησία τους. Δεν παραδέχονται ότι έχουν προβλήματα. Αμφιβάλλουν για τις επιλογές τους. Ελέγχουν με αυστηρό τρόπο τον εαυτό τους. Τους αρέσει η τάξη. Εύκολα εκνευρίζονται. Είναι ψυχροί, δείχνουν με δυσκολία τα αισθήματά τους.

Το τραύμα της προδοσίας. Προέρχεται από τον γονέα του αντίθετου φύλου. Οι ελέγχοντες έχουν ηχηρή φωνή. Ο μεγαλύτερος φόβος τους είναι μήπως αποκοπούν και παραμεριστούν. Θεωρούν τον εαυτό τους υπεύθυνο και δυνατό. Επιδιώκουν να είναι ξεχωριστοί και σημαντικοί. Έχουν μεγάλες προσδοκίες. Αλλάζουν εύκολα διάθεση. Δεν ανέχονται πολλά. Δεν εκμυστηρεύονται εύκολα όσα τους απασχολούν. Δεν δείχνουν τις αδυναμίες τους. Φοβούνται τους άλλους μήπως δεν τηρήσουν τις υποσχέσεις τους.

 

Πώς μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τα τραύματα;

Αναγνώριση και αποδοχή του τραύματος. Αποδοχή σημαίνει να το κοιτάξουμε, να το παρατηρήσουμε, γνωρίζοντας ότι το να προσπαθούμε να το επιλύσουμε είναι μέρος της ανθρώπινης εμπειρίας.

Το προσωπείο που έχουμε υιοθετήσει είναι μια πράξη αγάπης για τον εαυτό μας, το οποίο μας βοήθησε να επιβιώσουμε και να προσαρμοστούμε στο οικογενειακό περιβάλλον μας.

Κάθε τραύμα συνοδεύεται από πλήθος εμπειριών οι οποίες έχουν συσσωρευτεί από πολλές και διάφορες προηγούμενες ζωές μας.

 

 

Lise Bourbeau. Θεράπευσε τα τραύματά σου… και βρες ποιος είσαι. Εκδόσεις Διόπτρα, 2001.

 

Κουραβάνας Νικόλαος- Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγοι, MSc.