Καλύτερα να πιστεύεις κάπου παρά να μην πιστεύεις πουθενά...

Πίστεψε κάπου... Πίστεψε σε κάτι...

Υπάρχουν κάποιες στιγμές που όλα μέσα σου ερημώνουν, νιώθεις πως οι δυνάμεις σου σε εγκαταλείπουν και τα πάντα καλύπτονται από ένα απαισιόδοξο πέπλο, που δεν σου επιτρέπει να δεις τίποτα θετικό… Και τότε πιστεύεις ότι δεν θα αλλάξουν ποτέ τα πράγματα, ότι δεν πρόκειται ποτέ να γίνει τίποτα θετικό, ότι δεν θα καταφέρεις να αντιμετωπίσεις αυτή την ερημιά που κατακλύζει όλο σου το είναι…

Αυτές τις στιγμές μην ξεχνάς ότι θα πρέπει να βρεις κάτι να πιαστείς, να μπορέσεις να συνεχίσεις να ελπίζεις. Πρέπει να αρχίσεις να πιστεύεις ότι όλα μπορούν να γίνουν καλύτερα, να πιστεύεις ότι όλα μπορούν να αποκτήσουν πάλι ένα νόημα. Προσπάθησε να αρχίσεις να πιστεύεις κάπου, σε κάτι… σε ένα όνειρο, στον εαυτό σου, σε μια ιδέα, στη ζωή… γιατί δεν μπορείς να ζεις χωρίς να πιστεύεις… 

Πίστεψε κάπου, κάνε όνειρα, δώσε νόημα στη ζωή σου και ζήσε… Καλύτερα να πιστεύεις κάπου παρά να μην πιστεύεις πουθενά. Δεν μπορείς να συνεχίσεις να ζεις χωρίς να πιστεύεις. Πίστεψε κάπου και όλα θα γίνουν πιο όμορφα… κι εσύ θα γίνεις πιο ανοιχτός απέναντι στη ζωή και απέναντι στους ανθρώπους. Πίστεψε κάπου και πάλεψε για όλα όσα εσύ θεωρείς σημαντικά. Αυτό θα σου δώσει κίνητρα για ζωή και διαρκώς θα ανακαλύπτεις και νέες πηγές για δύναμη.

Καλύτερα να πιστεύεις κάπου και θα δεις ότι η ζωή σου μπορεί να γίνει πιο όμορφη, ο κόσμος γύρω σου μπορεί να γίνει πιο φωτεινός και τα πράγματα πιο ενδιαφέροντα… Καλύτερα να πιστεύεις κάπου και όλα μπορούν να αποκτήσουν και πάλι ένα νόημα.

Είναι καλύτερο να πιστεύεις κάπου γιατί όλα μπορούν να γίνουν πιο όμορφα. Αυτό εξαρτάται από σένα… Πιστεύοντας κάπου, μπορείς να ανακαλύψεις το βασικό νόημα της ζωής σου… όλα όσα σε γεμίζουν σαν άνθρωπο και αναπτύσσουν την ύπαρξή σου.  

Πίστεψε σε σένα, πίστεψε στους ανθρώπους, πίστεψε στη ζωή, πίστεψε σε όσα κάνεις, πίστεψε στα όνειρά σου, πίστεψε σε όσα θα μπορούσες να κάνεις, πίστεψε στις αξίες που έχεις, πίστεψε στις ιδέες που σε συντροφεύουν, πίστεψε σε όλα εκείνα που σου δίνουν ελπίδα για ζωή, πίστεψε σε όλα εκείνα που σε κάνουν να ζεις…

Πίστεψε στον εαυτό σου, πίστεψε ότι μπορείς να είσαι ο εαυτός σου και ότι μπορείς να κάνεις όλα όσα θα σε κάνουν χαρούμενο… Μόνο αν πιστέψεις κάπου, θα μπορέσεις να ζήσεις, θα τολμήσεις, θα τα καταφέρεις, θα επιμείνεις… θα συνεχίσεις να πιστεύεις ότι όλα μπορούν να γίνουν πιο όμορφα στη ζωή σου.

Το σύνδρομο του Λευκού Ιππότη

Ένας ψευτο-ιππότης, που μεταμορφώνεται από ένα δοτικό και προστατευτικό σύντροφο σε έναν καταπιεστικό και αυταρχικό σύντροφο.

Για ποιους λόγους ένας άνδρας να αναλαμβάνει τον ρόλο του σωτήρα μέσα σε μια σχέση; Τι είδους γυναίκες επιλέγει και ποια είναι τα χαρακτηριστικά που φέρει; Μπορεί το ίδιο να συμβεί και με γυναίκες που αναλαμβάνουν τον ρόλο του ιππότη και συνάπτουν σχέσεις με άνδρες που θα τους σώσουν; 

Ιππότης: συμπονετικός και τρυφερός ή τυραννικός και καταπιεστικός;

Ο ιππότης μπορεί να ανήκει και στα δύο φύλα. Πρόκειται, επομένως, για άνδρες και γυναίκες που κάνουν σχέσεις με ευάλωτα ή κακοποιημένα άτομα, με άτομα με πολλά θέματα και προβλήματα, που χρειάζονται βοήθεια, στήριξη και συμπόνια, ώστε να τους βοηθήσουν. Πιστεύουν πως η αγάπη τους θα μεταμορφώσει τον άλλο, θα του αλλάξει τη ζωή ή τη συμπεριφορά, θα του επουλώσει τα τραύματα και τις πληγές που φέρει από το παρελθόν. Κοινό χαρακτηριστικό των ιπποτών είναι η τάση και η ανάγκη να σώσουν τον άλλο. 

Η ενασχόληση και η αφοσίωση στον άλλο είναι ένας τρόπος να μην ασχοληθεί με τον εαυτό του, να νιώθει πιο δυνατός και ικανός, να νιώθει χρήσιμος. Δεν χρειάζεται να ασχοληθεί με τα προσωπικά του προβλήματα και θέματα. Επιλέγει γυναίκες ή άνδρες που είναι πιο δυστυχισμένες ή δυστυχισμένοι ή έχουν περισσότερα προβλήματα από τον ίδιο. 

Όμως, πόσο ιππότης είναι τελικά κάποιος που εμφανίζεται ως ο σωτήρας μιας σχέσης. Αρχικά, είναι αρκετά βοηθητικός, περιποιητικός και καθοδηγητικός, δίνει συμβουλές και συμπαραστέκεται για πόσο όμως; Εφόσον αναλαμβάνει έναν πρωταρχικό ρόλο απέναντι στον άλλο, αρχίζει να αποκτά και δικαιώματα σχετικά με τις επιλογές του άλλου, όπως το δικαίωμα να αποφασίζει για αυτόν. Τα όρια χάνονται και οι ρόλοι είναι ασαφείς και ακαθόριστοι. Έτσι, σταδιακά, μετατρέπεται σε καταπιεστικός, παρεμβατικός και απόλυτα ελεγκτικός ο ιππότης. Βασική του μέριμνα είναι να συνεχίσει να είναι χρήσιμος και απαραίτητος στη γυναίκα ή αντίστοιχα η γυναίκα στον άνδρα, έτσι ώστε να μην χρειαστεί να βιώσει την απόρριψη ή την εγκατάλειψη, που ξέρει ότι δεν την αντέχει.

Στην περίπτωση του άνδρα, όταν, λοιπόν, η εικόνα του γοητευτικού και περιποιητικού ιππότη αρχίζει να καταρρέει, προσπαθεί να κρατήσει τη σχέση με όλους τους τρόπους, χρησιμοποιώντας ακόμη και την πρόκληση τύψεων και ενοχών. Τότε μετατρέπεται σε έναν άκρως χειριστικό σύντροφο, που επιθυμεί να έχει τον απόλυτο έλεγχο της σχέσης και της συντρόφου του. 

Κατά βάθος είναι ένα άτομο με ελλείμματα και συναισθηματικές ανεπάρκειες, ένα άτομο που μ’ αυτόν τον τρόπο έμαθε να λειτουργεί και να επενδύει στις σχέσεις. Είναι ένα είδος ασφάλειας να νιώθει ότι η σύντροφος είναι πιο αδύναμη, πιο ανίσχυρη, πιο δυστυχισμένη. Είναι ένας τρόπος να νιώθει ότι καθοδηγεί, συντηρεί, εξελίσσει και προσδιορίζει τη σχέση. 

Δεν πρόκειται για μια υγιή σχέση, αλλά για μια προβληματική σχέση που σύντομα θα καταλήξει σε αδιέξοδο. Ο ψευτο-ιππότης απλά προσπαθεί να μην αποδειχθεί ότι δεν είναι σημαντικός και χρήσιμος, ότι δεν είναι αποδεκτός από τη σύντροφο, ενώ η σύντροφος σύντομα αρχίζει να ασφυκτιά μέσα σε μια σχέση που βλέπει την τρυφερότητα και την αγάπη, τη ζεστασιά, το νοιάξιμο και τη φροντίδα που έψαχνε να μετατρέπονται σε ψυχρές και ωμές απαιτήσεις, σε ένα ουδέτερο, ψυχρό πάρε- δώσε, απογυμνωμένο από κάθε συναίσθημα…

Το άτομο που αναζητά έναν ή μια σύντροφο για να σώσει έχει μάθει να επενδύει με λανθασμένο τρόπο σε μια στενή ερωτική σχέση. Νιώθει ότι θα δώσει και στη συνέχεια αποκτά το δικαίωμα να απαιτεί όλα όσα θέλει, γιατί το άλλο άτομο της σχέσης έχει την ανάγκη του αλλά και είναι υπόχρεο σε όσα έχει αποκομίσει από αυτή τη σχέση. Η σχέση φαίνεται καταδικασμένη καθώς ξεκινά με μια ανισότητα, η οποία γίνεται όλο και πιο έντονη όσο εξελίσσεται η σχέση… Έτσι, σταδιακά χάνονται τα όρια μεταξύ των δύο συντρόφων ή δεν είχαν καθοριστεί ποτέ, ενώ υπάρχει μια σύγχυση ως προς τις ανάγκες, τις επιθυμίες και τις προσδοκίες του κάθε συντρόφου. Το κύριο ζητούμενο σε μια σχέση είναι οι δύο σύντροφοι να είναι και να νιώθουν ισότιμοι μέσα στη σχέση, χωρίς να παίρνουν τον ρόλο του σωτήρα ή του σωζόμενου, του θύτη ή του θύματος, του δυνατού ή του αδύναμου.

Lamia & Krieger (2009). The white knight syndrome” Rescuing yourself from rescuing others. https://www.psychologytoday.com/blog/the-white-knight-syndrome/200905/rescuing-yourself-your-need-rescue-others.

Επικίνδυνες βουτιές στο παρελθόν

Κι αν έχασα τη ζωή μου την έχασα για πράγματα ασήμαντα: μια λέξη ή ένα κλειδί, ένα χτες ή ένα αύριο...όμως οι νύχτες μου έχουν πάντα ένα άρωμα βιολέτας γιατί θυμάμαι...Τάσος Λειβαδίτης

Θυμάσαι όλα εκείνα τα βράδια που επέλεγες να χάνεσαι στο παρελθόν, να ανοίγεις πόρτες στον λαβύρινθο της μνήμης που ήξερες πολύ καλά ότι δεν σε οδηγούν κάπου; Επικίνδυνες αυτές οι βουτιές στο παρελθόν, γιατί κάθε φορά μπορείς να ανακαλύψεις και νέα πράγματα που σε πλήγωσαν, που σε πόνεσαν ή να θυμηθείς όλα αυτά που σε απογοήτευσαν και σε πρόδωσαν. Και τώρα… μετά από τόσο καιρό γιατί να ξύνεις αυτές τις πληγές, γιατί να ανοίγεις τις πόρτες και να κοιτάζεις τι υπάρχει στο βάθος; Ίσως, κάποιες πόρτες είναι καλύτερα να τις κλείσεις, όχι για να μη θυμάσαι, αλλά γιατί δεν σε οδηγούν πουθενά. Όταν ξέρεις πως όσο και να κοιτάξεις μέσα στην πόρτα δεν υπάρχει κανένας προορισμός, είναι ανούσιο να παίζεις με το άνοιγμα και το κλείσιμο αυτής… Μπορεί να χρειάζεσαι αρκετό χρόνο για να κλείσεις οριστικά κάποιες πόρτες ή μπορεί να νιώθεις την ανάγκη να πείθεις τον εαυτό σου ότι κάτι υπάρχει πίσω από αυτές τις πόρτες… πώς αν ψάξεις πίσω από τις αράχνες θα ανακαλύψεις τον θησαυρό. Αν υπήρχε θησαυρός θα τον είχες ανακαλύψει πιο νωρίς και η συγκεκριμένη κατάσταση δεν θα ήταν κρυμμένη πίσω από μια ερμητικά κλειστή πόρτα, που όποτε μπορείς ρίχνεις κλεφτές ματιές, αναπολώντας το παρελθόν ή τις ελπίδες και τα όνειρα που είχες στο παρελθόν…

Το παρελθόν όσο και να το σκεφτείς, όσο και να αναμετρηθείς μαζί του δεν μπορείς να το αλλάξεις… Μπορείς να συνεχίσεις να παλεύεις και να χάνεσαι μέσα σε ένα παρελθόν, που δεν αλλάζει. Όμως, είναι προτιμότερο κάποια στιγμή να καταλάβεις ότι το παρελθόν όσο και να προσπαθήσεις δεν αλλάζει. Ίσως, κάποια στιγμή συνειδητοποιήσεις ότι μπορείς να αλλάξεις τις αναμνήσεις σου, τον τρόπο που εσύ αναπαριστάς στο μυαλό το παρελθόν σου, τον βαθμό που αφήνεις το παρελθόν να σ’ επηρεάζει και το φορτίο που κουβαλάς από αυτό.

Δεν μπορούμε να αλλάξουμε το παρελθόν, παρά μόνο να πραγματοποιούμε που και που επικίνδυνες βουτιές σ’ αυτό, που δεν είναι σίγουρο ότι θα μας αφήσουν αλώβητους και άθικτους. Για αυτό, όσο είναι νωρίς, ας αφήσουμε αυτές τις επικίνδυνες βουτιές σε βαλτωμένες και αδιέξοδες καταστάσεις και ας τακτοποιήσουμε έτσι τις αναμνήσεις μας που θα επηρεάζουν όσο το δυνατόν λιγότερο το παρόν και θα καταδικάζουν στο ελάχιστον το μέλλον μας. Οι αναμνήσεις μπορούν να αλλάξουν και να μετατραπούν σε μια λύτρωση ή μπορούν να συνεχίσουν να μας κυνηγούν, βυθίζοντάς μας σε ένα διαρκές μαρτύριο… Ίσως, κάποια στιγμή πάρουμε την απόφαση να κρατήσουμε τις αναμνήσεις και τα μαθήματα που έχουμε πάρει από τις παρελθούσες εμπειρίες και εστιάσουμε στο παρόν, χωρίς έντονες αναπολήσεις, χωρίς να ζούμε μέσα από το παρελθόν και χωρίς να νιώθουμε ότι έχουμε ανάγκη σ’ αυτό για να δομήσουμε το μέλλον. Αυτό δεν σημαίνει πως ξεχνάμε το παρελθόν, απλά μπορούμε να το τακτοποιήσουμε και να μας αφήσει στην ησυχία μας, εξασφαλίζοντας μια ήρεμη και ισορροπημένη ζωή.

Ειλικρίνεια στα όρια της αγένειας…

Η ειλικρίνεια είναι ένα βασικό και απαραίτητο χαρακτηριστικό στις διαπροσωπικές σχέσεις και στις αλληλεπιδράσεις με τους άλλους. 

Πολλές φορές ακούμε ανθρώπους να λένε: «είμαι ειλικρινής, για αυτό δεν έχω ανθρώπους γύρω μου». «Μου αρέσει να είμαι ειλικρινής, τα λέω πάντα έξω από τα δόντια, και όποιος αντέχει».

Πώς καθορίζουμε όμως την ειλικρίνεια και ποια είναι τα όρια της ειλικρίνειας; Από ποιο σημείο και πέρα ξεφεύγουμε πλέον από το πλαίσιο της ειλικρίνειας και φτάνουμε στην αγένεια; 

Είναι σημαντικό να κάνουμε έναν διαχωρισμό ανάμεσα στην ειλικρίνεια και στην αγένεια, ή στην έλλειψη σεβασμού ή στην προσβλητική συμπεριφορά. Το να σχολιάσω κάτι χωρίς να μου το ζητήσει ο άλλος, το να πω τη γνώμη μου χωρίς να ερωτηθώ, το να εκφράσω την άποψή μου, χωρίς να με αφορά… τότε αυτό δεν είναι ειλικρίνεια. Η ειλικρίνεια δεν μου δίνει το δικαίωμα να προσβάλλω τον άλλο, να μειώσω ή να υποτιμήσω τον άλλο. 

Ειλικρίνεια σημαίνει αξιοπιστία, ακεραιότητα, εγκυρότητα, αλήθεια, ευθύτητα… Ειλικρίνεια σημαίνει γνησιότητα και αυθεντικότητα. Όμως, θα πρέπει να επιλέγουμε τι λέμε, πως το λέμε και αν υπάρχει λόγος να το πούμε. Ένα προσβλητικό σχόλιο δεν προσφέρει τίποτα, δεν είναι ειλικρινής κίνηση και δεν θα πρέπει να μας κάνει περήφανους. Το να σχολιάζουμε αρνητικά τους ανθρώπους γύρω μας ή το να λέμε απερίσκεπτα ότι μας έρχεται στο μυαλό δεν είναι ειλικρίνεια, είναι μάλλον μια παρορμητικότητα που εμποδίζει τις διαπροσωπικές μας σχέσεις και αλληλεπιδράσεις.

Είναι σημαντικό να είμαστε ειλικρινείς, αλλά είναι πιο σημαντικό να είμαστε ευγενικοί και διακριτικοί με τους ανθρώπους γύρω μας. Δεν είναι και πολύ βοηθητικό να κρίνουμε τους άλλους για να τους βελτιώσουμε, μπορούμε να τους βοηθήσουμε μέσα από τη συμπαράσταση και τη στήριξη. 

Είμαι ειλικρινής απέναντί σου σημαίνει πρώτα από όλα ότι σε σέβομαι, σε υπολογίζω, δεν σε κοροϊδεύω, αλλά και δεν σε πληγώνω. Είμαι ειλικρινής σημαίνει ότι σου δείχνω κατανόηση και αφού μάθω πως λειτουργείς, πως σκέφτεσαι και πως συμπεριφέρεσαι, σου λέω αυτά που θέλω ξέροντας όμως τι μπορείς να αντέξεις και τι μπορείς να ακούσεις…

Είμαι ειλικρινής χωρίς να φτάνω στα όρια της αγένειας ή της προσβολής, χωρίς να φτάνω στα όρια της κακίας, χωρίς να υποτιμώ την προσωπικότητα και την ύπαρξή σου… χρειάζεται προσπάθεια να το καταφέρουμε και καλό είναι συχνά να μπαίνουμε στη θέση του άλλου, σκεπτόμενοι «πώς νιώθει ο άλλος με αυτό που λέμε; πώς μπορεί να το λαμβάνει και τι σκέψεις του προκαλεί;». Δεν είναι εύκολο να το κάνουμε αυτό διαρκώς, ωστόσο, είναι σημαντικό να το κάνουμε όταν δεν θέλουμε να προσβάλλουμε ή να πληγώσουμε τον άλλο, όταν δεν επιθυμούμε να επιδράσουμε αρνητικά στον άλλο.

«Λέω αυτό που σκέφτομαι με ειλικρίνεια, χωρίς να σε προσβάλλω και αποσιωπώ όσα ξέρω πως το μόνο που μπορούν να καταφέρουν είναι να σε πληγώσουν, να σε προσβάλλουν ή να σε μειώσουν…»

Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγος- Κοινωνιολόγος, MSc.