«Το τέλος της Κοινωνιολογίας του σεξ»

Του Γαλανού

 

«Ο μαρξισμός είναι μια επαναστατική ιδεολογία για την αλλαγή του κόσμου.

Ο μαρξισμός είναι η κοσμοθεωρία του προλεταριάτου για την ανατροπή του καπιταλισμού και την εγκαθίδρυση της κοινωνίας των εργαζομένων, μιας κοινωνίας χωρίς εκμετάλλευση και τάξεις. 

 

Συστατικά μέρη του μαρξισμού είναι η φιλοσοφία του διαλεκτικού και ιστορικού υλισμού, η οικονομική του θεωρία για την υπεραξία, τους νόμους της καπιταλιστικής οικονομίας, καθώς και η πολιτική- επαναστατική θεωρία για την πορεία προς την εγκαθίδρυση του σοσιαλισμού.

Βασική και απαράβατη αξιωματική αρχή του μαρξισμού είναι πως το πρωταρχικό στον κόσμο είναι η υλική βάση τους.

Έτσι για τον μαρξισμό το σύμπαν είναι αυτό που είναι και που μας παρουσιάζεται χωρίς καμιά εξωτερική προσθήκη, επέμβαση και αρχή, αιώνιο, αντικειμενικό, υπαρκτό, και μέσα του έχει τις δυνάμεις που το κινούν και το αλλάζουν σε μια αέναη εξέλιξη».

Με βάση τον μαρξισμό, η ανθρώπινη ιστορία δημιουργείται από τον άνθρωπο προσπαθώντας να ικανοποιήσει τις ανάγκες του με την εργασία του και την ανάπτυξη της τεχνικής που αποσκοπεί στην απόσπαση αγαθών από τη Φύση. Η συνείδηση είναι αποτέλεσμα των συνθηκών της εργασίας, ζωής και περιβάλλοντος και όχι το αντίθετο. Η ιστορία και η πρόοδός της είναι το αποτέλεσμα μιας ταξικής πάλης και η ιστορική εξέλιξη καθορίζεται στη βάση της από την παραγωγική και οικονομική κοινωνική δομή (ιστορικός υλισμός).

«Ο μαρξισμός σαν επαναστατική φιλοσοφική, κοινωνιολογική και πολιτική θεωρία, δεν ασχολήθηκε με την ψυχολογία που είναι άλλωστε και σχετικά νεώτερή του επιστήμη, αλλά είναι φανερό πως έδωσε το πλαίσιο που καθόριζε και τα όρια και τη φύση της ψυχολογίας. Άλλωστε, ο μαρξισμός επαγγέλθηκε μια καινούργια κοινωνία, που απέβλεπε στη δημιουργία ενός νέου ανθρώπινου τύπου που θα έπαυε να έχει αλλοτριωμένη συνείδηση, και θα είχε συνείδηση της αποστολής του σαν παραγωγού και σαν δημιουργού της ιστορίας. Και αυτό το κενό ας πούμε του μαρξισμού ήρθε αυτόκλητα να το γεμίσει η ψυχανάλυση, αλλά όχι ο δημιουργός της ο Φρόυντ που ήταν εχθρικός στον μαρξισμό και τον σοσιαλισμό, αλλά πολλοί απόγονοί του» (σελ. 89).  

«Οι ψυχαναλυτές νιώθουν βαθιά μέσα τους την επιστημονική ανεπάρκεια του φροϋδισμού σαν ένα προπατορικό του αμάρτημα, γιατί έχει ξεκόψει από τη νευροφυσιολογία, την νευροανατομία, και γιατί σκοντάφτει στο τείχος της οργανογενέσεως των ψυχικών διαταραχών, που καμιάς ψυχαναλυτικής εμπνεύσεως ερμηνευτική δεν μπορεί να εξηγήσει. Έτσι, νιώθουν την ανάγκη να δημιουργήσουν εχέγγυα, και ψάχνοντας ανακαλύπτουν και τον μαρξισμό, αφού προσπάθησαν και απέτυχαν να τα βρουν στην εθνολογία, στην πειραματική κλινική στη στατιστική.

Έτσι γνωρίζοντας το κύρος του μαρξισμού στην κοινωνιολογία και ανακαλύπτοντας το κενό που έχει η μαρξιστική θεωρία στην ψυχολογία, προσπαθούν να ταυτίσουν ψυχανάλυση και μαρξισμό, και ταυτόχρονα να γεμίσουν το κενό με την ψυχαναλυτική ψυχολογία, αλλά και να ερμηνεύσουν και την κοινωνιολογία ή και να την εμπλουτίσουν με τα ψυχαναλυτικά αξιώματα, και τις ερμηνείες…» (σελ. 91).

Σύμφωνα με τον Γαλανό, ο μαρξισμός είναι το μέλλον του ανθρώπου, καθώς θεωρεί ότι ο ίδιος ο άνθρωπος μπορεί να φτάσει εκεί που θέλει με τη συνειδητή δράση του, δηλαδή τις πράξεις του, ενώ η ψυχανάλυση είναι το παρελθόν που απλά εμποδίζει την κοινωνική πρόοδο. Η ψυχανάλυση θεωρεί ότι το ένστικτο δεν αλλάζει, είναι αντίθετο με τον πολιτισμό και συνδέεται περισσότερο με καταστροφικές δυνάμεις. Επίσης, ο μαρξισμός διδάσκει στον άνθρωπο πως αιτία της ανέχειας και της δυστυχίας είναι η εκμετάλλευση και η κυρίαρχη ιδεολογία και το μόνο που μπορεί να κάνει ο άνθρωπος είναι να μάθει να σκέφτεται και μέσα από την πράξη και τη σκέψη μπορεί και πρέπει να δημιουργήσει μια νέα κοινωνική δομή, που στηριγμένη πάνω σε μια υψηλή παραγωγική υποδομή οδηγεί σε μια γενική υλική και πολιτισμική ανθρώπινη ευτυχία.     

 

Πηγή:

Γιάννης Γαλανός. 1977. Το τέλος της Κοινωνιολογίας του σεξ. Εκδόσεις Μπουκουμάνη.

 

Κουραβάνας Νικόλαος & Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγοι, MSc.

Διαβάζοντας το βιβλίο: Τι θα ‘πρεπε να σημαίνει για σένα η ζωή

Του Άλφρεντ Άντλερ

 

«Η ψυχολογία του Άλφρεντ Άντλερ ποτέ της δεν είχε ξεκόψει από την καθημερινή ζωή. Όπου ο Φρόυντ έβλεπε στο σεξ το ελατήριο της ζωής και ο Γιουνγκ στα βάθη του ασυνείδητου, ο Άντλερ και η σχολή του της Ατομικής Ψυχολογίας είχαν συνεχώς υπόψη τους το κανονικό άτομο, που βρίσκει την ευτυχία και τη σημασία της ζωής μέσα από τη δική του συμβουλή σ αυτήν. Στο βιβλίο τούτο ο Άντλερ δείχνει πώς στα παιδικά χρόνια στο σχολείο και στην κατοπινή ζωή, η απώλεια του κοινωνικού αισθήματος μπορεί πάρα πολύ εύκολα να ανακόψει την ανάπτυξη και να εκτρέψει την ενεργητικότητα σε αχρηστία, σε νεύρωση, σε έγκλημα ή τρέλα. Περιλαμβάνει επίσης ένα κεφάλαιο για το αίσθημα της κατωτερότητας, μία από τις ιδέες κλειδιά του Άλφρεντ Άντλερ, καθώς επίσης και μια ανένδοτη συζήτηση για τον έρωτα και τον γάμο» (από το οπισθόφυλλο του βιβλίου). 

 

«Εάν καταφέρουμε να βρούμε και να κατανοήσουμε τη σημασία που το άτομο δίνει στη ζωή, έχουμε το κλειδί για ολόκληρη την προσωπικότητα του. Μερικές φορές λένε ότι ο ανθρώπινος χαρακτήρας είναι αμετάβλητος, αλλά η άποψη αυτή μπορεί να υποστηρίζεται μόνο από εκείνους που ποτέ δεν βρήκαν το σωστό κλειδί για την κατάσταση. Αλλά, όπως είδαμε κιόλας, κανένα επιχείρημα και καμία θεραπεία δεν μπορεί να πετύχει αν δεν καταφέρει να ανακαλύψει το αρχικό λάθος, και η μόνη δυνατότητα βελτίωσης βρίσκεται στην εξάσκηση του ατόμου για μια πιο συνεργατική και πιο θαρραλέα προσέγγιση στη ζωή.

Η συνεργασία επίσης είναι η μόνη προστασία που έχουμε ενάντια στην ανάπτυξη νευρωτικών τάσεων. Επομένως, έχει υπέρτατη σημασία να εξασκούνται τα παιδιά και να ενθαρρύνονται στη συνεργασία, να τους επιτρέπουμε να βρίσκουν τον δικό τους δρόμο ανάμεσα στα άλλα παιδιά της ηλικίας τους, σε κοινά καθήκοντα και κοινές εργασίες. Οποιοδήποτε εμπόδιο στη συνεργασία θα έχει τις πιο σοβαρές συνέπειες.

Ποιο το όφελος της ζωής; Τι κερδίζω από τη ζωή;

Ο οφείλουμε να δημιουργήσουμε τη ζωή μας. Αυτό είναι το δικό μας καθήκον και είμαστε ικανοί να το εκπληρώσουμε. Είμαστε κύριοι των πράξεών μας. Αν πρέπει να γίνει κάτι καινούργιο ή να αντικατασταθεί κάτι παλιό, αυτό δεν θα το κάνει κανείς άλλος παρά εμείς οι ίδιοι. Όταν υπάρχει μια τέτοια προσέγγιση στη ζωή, με τη μορφή της συνεργασίας ανεξάρτητων ανθρώπινων όντων, δεν μπορούμε παρά να βλέπουμε μπροστά μας μια απεριόριστη πρόοδο της συνεργαζόμενης ανθρωπότητας» (σελ. 17-19).

 

Πηγή:

Άλφρεντ Άντλερ. 1978. Τι θα ‘πρεπε να σημαίνει για σένα η ζωή. Εκδόσεις Κέδρος.

 

Κουραβάνας Νικόλαος & Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγοι, MSc.

 

Διαβάζοντας το βιβλίο: Χειρόγραφα οργόνης

 Του Βίλχελμ Ράιχ

 

«Η θεωρία της οργόνης συνάντησε πολύ μεγάλη αντίδραση από πολλούς επιστήμονες, όλου του κόσμου ιδιαίτερα τους Αμερικανούς. Σήμερα, παρ’ όλο που κανείς δεν την αναφέρει αυτή την θεωρία, είναι γνωστή σε όλους, ακόμη και σε φοιτητές φυσικής όλου του κόσμου. Πέρα από τη θεωρητική της αναγνώριση και την παραδοχή της, έχει εφαρμοστεί σε απέραντες εκτάσεις ερήμων, στο Ισραήλ, που μετατράπηκαν σε εύγονες και καταπράσινες κοιλάδες, και σε πειραματικούς κήπους, για κηπευτικά προϊόντα στην Ιταλία, όπου και η κυβέρνηση χρηματοδοτεί αυτά τα πειράματα» (από το οπισθόφυλλο του βιβλίου).

«Η οργονομία δεν είναι μόνο ένας κλάδος της φυσικής επιστήμης, ούτε είναι μόνο μια καλλιτεχνική διαδικασία, ούτε είναι η ψυχολογία, ούτε είναι μόνο η βιολογία, είναι, αληθινά, σε απόλυτη συμφωνία με το αντικείμενο έρευνας της, ένα σώμα γνώσης που έχει να κάνει με το βασικό νόμο της φύσης.

Από τον ωκεανό της κοσμικής ενέργειας OR ξεπηδούν όλες οι άλλες λειτουργίες μέσω της μεταβολής. Αυτό κάνει την ταυτότητα και τη μεταβλητότητα σύμφωνες μεταξύ τους. Με τη διάλυση όλων των έντονων, μηχανικών διακρίσεων, ξεπηδά από αναγκαιότητα μια καινούργια άποψη για την κοσμική ύπαρξή μας. Αυτό είναι ήδη πραγματικό, παρόλο που μπορεί να μη γνωρίζουμε πως ακριβώς να ασχοληθούμε με αυτά» (σελ. 120-121).

 

Πηγή:

Βίλχελμ Ράιχ. 1977. Χειρόγραφα οργόνης. Εκδόσεις Σπηλιώτη.

 

Κουραβάνας Νικόλαος & Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγοι, MSc.

 

Διαβάζοντας το παραμύθι: Μαθαίνω να προσέχω

Με την Αλίκη την ποντικίνα

 

«Η Αλίκη είναι μια περίεργη μικρή ποντικίνα, γεμάτη ενέργεια, αλλά αρκετά απρόσεκτη. Ποτέ δεν κοιτάει τι υπάρχει μπροστά της και βάζει τα χέρια της οπουδήποτε. Σκύβει επικίνδυνα έξω από το παράθυρο και διασχίζει τον δρόμο χωρίς να κοιτάξει αριστερά και δεξιά!

 

Η μεγαλύτερη ξαδέρφη της, λοιπόν, η Λόλα, αποφασίζει να μάθει στην Αλίκη να είναι προσεκτική… και η μάθηση γίνεται παιχνίδι!» (από το οπισθόφυλλο του βιβλίου).

Η Αλίκη είναι μια ποντικίνα, η οποία ζει στη μέση ενός αγρού, είναι πολύ περίεργη και της αρέσει πολύ να εξερευνά το περιβάλλον γύρω της. Το πρόβλημα σε αυτή τη συμπεριφορά της Αλίκης είναι ότι δεν προσέχει καθόλου, συνήθως είναι αφηρημένη και συχνά καταλήγει να εμπλέκεται σε ατυχήματα. Για παράδειγμα δεν βλέπει έναν κορμό δέντρου και σκοντάφτει και πέφτει ή πηγαίνοντας στο σπίτι της ξαδέρφης της βλέπει ότι υπάρχουν πολλές τρύπες στον τοίχο που σκέφτεται να εξερευνήσει, αλλά η ξαδέρφη της την προειδοποιεί ότι οι τρύπες αυτές έχουν ρεύμα. Στη συνέχεια, η Αλίκη εκδηλώνει διάφορες συμπεριφορές, που κάθε φορά η ξαδέρφη της της εξηγεί ότι θα πρέπει να προσέξει…

 

Πηγή:

Adrienne Heymans. 2016. Μαθαίνω καλούς τρόπους στο τραπέζι. Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Παιδεία/ Μάλλιαρης- Παιδεία.

 

Κουραβάνας Νικόλαος & Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγοι, MSc.

Διαβάζοντας το βιβλίο: «Πολιτικές του Ψυχαναλυτή»

Του Ρεζινάλντ Μπλανσέ

 

«Η πολιτική του ψυχαναλυτή πραγματώνεται κατ’ ουσίαν στην καθοδήγηση της θεραπείας που αναλαμβάνει. Πρόκειται για πολιτική επειδή κινητοποιείται η εξουσία και δη η εξουσία του λόγου και της μεταβίβασης, δηλαδή η ισχύς της λίμπιντο και της απόλαυσης. Ο ψυχαναλυτής, ως θεματοφύλακας της εξουσίας, τη χρησιμοποιεί και τη χειρίζεται, όχι βέβαια προς ίδιον όφελος, αλλά σύμφωνα με την επιθυμία του, τις πτυχές της οποίας ανέδειξε ο Λακάν μιλώντας για την επιθυμία του ψυχαναλυτή, και εξειδικεύοντας έτσι τον άνευ προηγουμένου χαρακτήρα της στην ιστορία της ανθρωπότητας.

 

Τα καυτά ζητήματα της ελληνικής επικαιρότητας και του δυτικού κόσμου γενικότερα αποκαλύπτουν περίτρανα τη δυστυχία του πολιτισμού που πήρε πρόσφατα μορφή ‘’κρίσης’’. Τα ζητήματα αυτά εξετάζονται εδώ υπό ψυχαναλυτικό πρίσμα, όχι όμως με την καθιερωμένη έννοια του όρου της ‘εφαρμοσμένης ψυχανάλυσης’. Το αξίωμα που τίθεται είναι ότι το ασυνείδητο δεν είναι η καθαυτό αρχή που εξηγεί τις πολιτικές που εφαρμόζονται, αλλά η αρχή με βάση την οποία προωθούνται, υποστηρίζονται ή καταπολεμούνται. Οι φορείς τους επιστρατεύουν κάθε φορά αναγκαστικά κάτι ουσιαστικό από το είναι τους. Αυτό έχει συνέπειες οι οποίες στο σύνολό τους αποτελούν έμπρακτα το ‘ασυνείδητο μέσα στην κρίση’.

Στο σημείο αυτό εκτυλίσσεται η άλλη όψη της πολιτικής του ψυχαναλυτή. Η παρέμβασή του στα δημόσια ζητήματα είναι δικαιολογημένη και επιβάλλεται προκειμένου να ερμηνευτεί το πραγματικό που διακυβεύεται εν αγνοία της κοινής συνείδησης. Τα πολλαπλά περιστατικά που αναλύονται εδώ το αποδεικνύουν» (από το οπισθόφυλλο του βιβλίου).

«’’Μπορείτε να είστε λακανικοί αν θέλετε, εγώ είμαι φροϋδικός’’. Με αυτή την παρότρυνση ο Λακάν απευθυνόταν στους μαθητές τους προς το τέλος της ζωής του. Δεν υπήρχε πιο ξεκάθαρος τρόπος για να τους πει ότι το δικό του υποκείμενο που υποτίθεται ότι ξέρει ήταν ο Φρόυντ και μόνον. Τους κληροδοτούσε επίσης έτσι εν είδει διαθήκης την παθιασμένη σχέση που ο ίδιος διατηρούσε με το έργο του Φρόυντ σε όλη τη διάρκεια της ζωής του. Είναι γεγονός ότι ο Λακάν αντιμετώπισε το έργο του Φρόυντ ως συμπαγή ενότητα θεωρώντας το αλληλένδετο στο σύνολό του με το ίδιο το αντικείμενο της ψυχανάλυσης» (σελ. 390).

«Το σύμπτωμα όχι μόνο έχει μια σημασία, αλλά επίσης αυτή η σημασία θέλει να κοινοποιηθεί. Το σύμπτωμα είναι πράγματι ένα μήνυμα. Υποθέτει εξαρχής τον Άλλον. Το φροϋδικό σύμπτωμα είναι έκκληση προς τον Άλλον. Αυτό μιλάει λοιπόν, αλλά μόνο στο μέτρο που μιλάει για τον Άλλον. Είναι, από την ίδια του τη φύση, σύμπτωμα ανοιχτό στη μεταβίβαση» (σελ. 391).

 

«Δεν υφίσταται λόγος χωρίς γλώσσα» (Λακάν)  

 

Πηγή:

Μπλανσέ, Ρ. (2019). Πολιτικές του Ψυχαναλυτή. Εκδόσεις Εκκρεμές.

 

Κουραβάνας Νικόλαος & Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγοι, MSc.