Ένας πολύ ειδικός τραπεζικός λογαριασμός

Μια αλληγορική υπόθεση που μπορεί να μας κινητοποιήσει…

 

Φανταστείτε ότι έχετε έναν ειδικό τραπεζικό λογαριασμό στον οποίο γίνεται κατάθεση κάθε πρωί ενός σταθερού ποσού της τάξεως των 86.400 ευρώ. Ο λογαριασμός δεν μεταφέρει κανένα υπόλοιπο από μέρα σε μέρα, κι επίσης σας επιτρέπει να μην διατηρείτε υπόλοιπο μετρητών, ενώ κάθε βράδυ, στις 12 ακριβώς τα μεσάνυχτα, μηδενίζει, δηλαδή ακυρώνει οποιοδήποτε μέρος του ποσού που δεν είχατε χρησιμοποιήσει κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Τι θα κάνατε με έναν τέτοιο ειδικό λογαριασμό; Δε θα θέλατε να τραβάτε όλο το ποσό κάθε μέρα έτσι ώστε να μην χάνετε ούτε ένα ευρώ; 

 

Αν το καλοσκεφτείτε, όλοι έχουμε έναν τέτοιον ειδικό λογαριασμό! Ο λογαριασμός αυτός όμως που όλοι έχουμε δεν αποταμιεύει χρήματα, αλλά χρόνο. Κάθε πρωί, σας πιστώνει με 86.400 δευτερόλεπτα. Κάθε βράδυ διαγράφει, ως χαμένο, ό,τι χρόνο δεν χρησιμοποιήσατε με σύνεση. Ο λογαριασμός αυτός δεν επιτρέπει υπερανάληψη, ώστε να μπορείτε να δανειστείτε ή να χρησιμοποιήσετε παραπάνω χρόνο από αυτόν που πραγματικά έχετε. Ο αχρησιμοποίητος χρόνος απλά χάνεται για πάντα κι αν αποτύχετε να χρησιμοποιήσετε τις καταθέσεις της ημέρας, δεν μπορείτε να τις λάβετε πίσω, είναι η απώλειά σας.

Η διαχείριση του χρόνου, λοιπόν, είναι αποκλειστικά δική σας ευθύνη, όπως και οι προτεραιότητες για την καλύτερη δυνατή αξιοποίησή του.

 

Πηγή:

15 Motivational and Inspiring Short Stories - 4Recruitment Services

 

Κουραβάνας Νικόλαος- Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγος, MSc.

Ο Στωικισμός και η επίδρασή του στη Γνωσιακή- Συμπεριφοριστική Θεραπεία

Η χαμένη ευκαιρία

Η Στωική Σχολή ιδρύθηκε το 301 π.Χ. από τον Ζήνων, ο οποίος είχε εμπνευστεί από τον Σωκράτη και εκπαιδεύτηκε για 10 συναπτά έτη στην Πλατωνική Ακαδημία και στην Μεγαρική Σχολή, ακολουθώντας την κυνική παράδοση. Έπειτα ο Ζήνων ίδρυσε την δική του Σχολή, όπου τον διαδέχθηκε ο Κλεάνθης από την Άσσο και στη συνέχεια ο Χρύσιππος από τους Σόλους της Κιλικίας, ο οποίος υπήρξε ένας από τους πιο διαπρεπείς κι αξιόλογους διανοούμενους της αρχαιότητας. Οι τρεις αυτοί άντρες έθεσαν τα θεμέλια του Στωικισμού κι από τότε διατηρήθηκε μια αδιάσπαστη διαδοχή δασκάλων που διήρκεσε για πάνω από διακόσια χρόνια, μέχρι τον Παναϊτιο τον Ρόδιο περί τα τέλη του δευτέρου αιώνος. Η στωική φιλοσοφία μεταλαμπαδεύτηκε ως μια κατακερματισμένη παράδοση στους Ρωμαίους, με τελευταίο διάσημο Στωικό φιλόσοφο τον Ρωμαίο Αυτοκράτορα Μάρκο Αυρήλιο. Έτσι, ο Στωικισμός επιβίωσε στον Ελληνικό και Ρωμαϊκό κόσμο για πάνω από 500 χρόνια. 

Δυστυχώς, μέσα από το διάβα των αιώνων δεν σώθηκαν πολλά γραπτά των Στωικών φιλοσόφων, αλλά υπολογίζεται ότι διασώθηκε περίπου ένα ποσοστό της τάξεως του ένα τοις εκατό. Τα περισσότερα ολοκληρωμένα κείμενα προέρχονται από τρεις διάσημους Στωικούς της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορικής περιόδου, τον Σενέκα τον νεότερο, τον Επίκτητο και τον Μάρκο Αυρήλιο. Τελικά ο Στωικισμός αφομοιώθηκε από τον νεοπλατωνισμό, αφήνοντας το στίγμα του στον πρώιμο Χριστιανισμό. Βλέπουμε για παράδειγμα τον Άγιο Παύλο να απευθύνεται σε ένα ακροατήριο Στωικών και Επικούρειων φιλοσόφων στον Άρειο Πάγο, στην Αθήνα, όπου τους παραθέτει έναν στίχο από τον ποιητή Άρατο. Μια αναβίωση του Στωικισμού, γνωστή ως Νεοστωικισμός υφίσταται κατά την περίοδο της Αναγέννησης, ασκώντας σημαντική επιρροή σε αρκετούς φιλοσόφους της περιόδου όπως τους Justus Lipsius, Anthony Ashley-Cooper (Κόμης του Shaftesbury), Ντεκάρτ, Σπινόζα, Καντ και Μονταίν. Έτσι, με τη σειρά τους οι φιλόσοφοι αυτοί επηρέασαν έμμεσα τη Γνωστική- Συμπεριφοριστική Θεραπεία (CBT). Ο Ellis, παραδείγματος χάριν επεξηγεί τη γνωστική θεωρία του συναισθήματος παραθέτοντας τον Σπινόζα: «είδα ότι όλα τα πράγματα που φοβόμουν και που με φοβόντουσαν δεν είχαν τίποτα καλό ή κακό μέσα τους εκτός από τον βαθμό που το μυαλό επηρεαζόταν από αυτά» (Donald J. Robertson, 2019, οπ. αν. στον Beck, 1976: 156).

 

Ο Beck κι ο Ellis, παρέλειψαν κάποιες από τις κύριες ιδέες του Στωικισμού κι έτσι δόθηκε χώρος για τους θεραπευτές του τρίτου κύματος της CBT, ώστε να στραφούν κυρίως προς τον Βουδισμό ως πηγή έμπνευσης κι έτσι εισήγαγαν τη σημαντική έννοια της ενσυνειδητότητας (mindfulness). Κατά έναν ειρωνικό τρόπο αυτή η έννοια υπήρχε ήδη στον Στωικισμό κι αγνοήθηκε κι έτσι η μη εξέταση εις βάθος του Στωικισμού απέτρεψε τη διαμόρφωση μιας δυτικής ψυχοθεραπείας που θα βασιζόταν στην ενσυνειδητότητα και θα είχε τις ρίζες της στην αρχαιότητα. Οι βασικές αρχές κι αξίες των προσεγγίσεων της Θεραπείας Αποδοχής και Δέσμευσης (ACT) , της Ενεργοποίησης της Συμπεριφοράς (ΒΑ), προφανώς συνδέονται με τον Στωικισμό. Οι Στωικοί φιλόσοφοι, έκαναν μια θεμελιώδη διάκριση ανάμεσα στον τύπο της «εσωτερικής αξίας», η οποία ανήκει στον χαρακτήρα του ατόμου και τις εκούσιες ενέργειες του ατόμου, που ονόμασαν «αρετή», από το είδος της «εξωτερικής αξίας» που ανήκει σε εξωτερικά γεγονότα, συμπεριλαμβανομένων των αποτελεσμάτων των πράξεων του ατόμου, που ονόμασαν «επιλεκτική αξία».

Οι Στωικοί θεωρούσαν ότι δεν έχουμε τον πλήρη έλεγχο σε εξωτερικά συμβάντα κι εστιάζουμε πιο πολύ στην εγγενή αξία των στοιχείων του χαρακτήρα μας όπως λόγου χάρη στην άσκηση μεγαλύτερης καλοσύνης, φιλίας και σοφίας για τη ζωή. Επίσης, στη σφαίρα ελέγχου μας εμπίπτουν και οι διάφοροι ρόλοι που μπορούμε να έχουμε στη ζωή όπως το να είμαστε καλός γονιός ή δάσκαλος. Τόσο για τη Σωκρατική μέθοδο, όσο και για τη Στωική φιλοσοφία, η αμφισβήτηση αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινής πρακτικής. Για τους Στωικούς η υπερβολική προσκόλληση στα εξωτερικά συμβάντα έτεινε να οδηγήσει το άτομο σε υπερβολικές επιθυμίες και σε συναισθήματα που βλάπτουν την ψυχική του υγεία. Οι Στωικοί έδιναν εξαιρετική σημασία στην πρακτική της εστίασης της προσοχής στην παρούσα στιγμή, ονομάζοντάς την «προσοχή», ενώ οι σύγχρονοι Στωικοί τη περιγράφουν ως «Στωική ενσυνειδητότητα». Η Στωική ενσυνειδητότητα επικεντρώνεται στη δραστηριότητα της εκτελεστικής μας ικανότητας που διοικεί (ηγεμονικό), ενώ οι πρακτικές ενσυνειδητότητας που έχουν τις ρίζες τους στον Βουδισμό επικεντρώνονται συνήθως σε μεγαλύτερη προσοχή στο σώμα ή την αναπνοή. Για τους Στωικούς, λοιπόν, η προσοχή θα πρέπει να εστιάσει στην έδρα της σφαίρας ελέγχου μας: την εθελοντική γνωστική μας δραστηριότητα στην παρούσα στιγμή. Έπειτα, θα πρέπει να ακολουθήσει η ξεκάθαρη διάκριση μεταξύ της εκούσιας γνώσης (προαίρεσις) και των αυτόματων σκέψεων και εντυπώσεων (φαντασίαι), λαμβάνοντας μεγαλύτερη ευθύνη για την πρώτη και μεγαλύτερη αποστασιοποίηση και αδιαφορία προς τη δεύτερη. Αυτή η διαδικασία, περιγράφεται από τους Στωικούς ως «διαχωρισμός» των σκέψεων και των πεποιθήσεών μας από τα αντικείμενά τους, μια στρατηγική που θα μπορούσε να συγκριθεί με τη «γνωστική αποστασιοποίηση» στη γνωστική θεραπεία του Beck ή τη «γνωστική αφαίρεση» (ACT). Παραδείγματος χάριν, ο Επίκτητος δίδαξε τους Στωικούς μαθητές του πως όταν μια στενοχωρητική σκέψη τους έρθει, τότε θα πρέπει να της μιλήσουν «αποστροφικά», λέγοντας: «είσαι απλώς μια εντύπωση και καθόλου αυτό που ισχυρίζεσαι ότι είσαι». Παρόμοιες τεχνικές ομιλίας με τις σκέψεις σαν σε άλλο άτομο, περιλαμβάνονται και χρησιμοποιούνται στην ACT για να ενισχύσουν την αφαίρεση. 

 

Εν κατακλείδι, ύστερα από μια σύντομη παράθεση και σύγκριση είδαμε κάποια βασικά σημεία επαφής ανάμεσα στον Στωικισμό και το τρίτο κύμα της Γνωσιακής Συμπεριφοριστικής Θεραπείας. Τις τελευταίες δεκαετίες ένας συνεχώς αυξανόμενος αριθμός ανθρώπων προσελκύεται από τον Στωικισμό και καταφεύγει σε αυτόν βλέποντάς τον ως μια μορφή αυτοβοήθειας και ως μια φιλοσοφία ζωής που μπορεί να προσδώσει μια αίσθηση κατεύθυνσης και σκοπού στην ζωή. Ο Στωικισμός, εκλαμβάνεται ως μια εναλλακτική απέναντι στις αρχές του Βουδισμού κι από ότι φαίνεται παραμελήθηκε άδικα από τον Ellis και τον Beck. 

Πηγή:

Stoic Philosophy as a Cognitive-Behavioral Therapy | by Donald J. Robertson | Stoicism — Philosophy as a Way of Life | Medium

 

Κουραβάνας Νικόλαος- Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγος, MSc.

Βλέποντας την ταινία… TOC-TOC

Μια κωμωδία στην οποία σε ένα γραφείο κλινικού ψυχολόγου συναντιούνται έξι άτομα με ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή (OCD δηλαδή Obsessive- Compulsive Disorder) ή στα ισπανικά TOC (Trastorno Obsesivo Compulsivo). Η γραμματέας τους ενημερώνει ότι ο ψυχολόγος θα καθυστερήσει εξαιτίας της πτήσης του, οπότε θα πρέπει να περιμένουν…

 

Στην ταινία συμμετείχαν τα εξής πρόσωπα:

Ο Emilio είναι οδηγός ταξί, πολύ καλός στους μαθηματικούς υπολογισμούς και πάσχει από αριθμομανία. Μετρά διαρκώς οτιδήποτε, όπως τα σκαλοπάτια, λέξεις ή φράσεις που ειπώθηκαν, κ.α.

 

Η Blanca είναι μικροβιολόγος, που πάσχει από μικροβιοφοβία, με έντονα τελετουργικά καθαρισμού (πλένει διαρκώς τα χέρια της, όταν δεν έχει αντισηπτικό, κουβαλάει μαζί της σαμπουάν και πιστολάκι στην τσάντα της).

 

Η Ana Maria είναι μια θρησκόληπτη κυρία, που όλη την ώρα προσεύχεται και κάνει τον σταυρό της, ενώ ελέγχει διαρκώς τις συσκευές και οτιδήποτε είναι επικίνδυνο στο σπίτι (πόρτες, παράθυρα, κεριά, υγραέριο, κ.α.). Όταν βγαίνει γυρίζει πολλές φορές για να ελέγξει κάτι που σκέπτεται. 

 

Η Lili είναι γυμνάστρια και πάσχει από ηχολαλία και παλιλαλία. Επαναλαμβάνει ολόκληρες φράσεις ή λέξεις που η ίδια λέει ή οι άλλοι γύρω της. 

 

Ο Otto είναι ένας νέος με εμμονή στις συμμετρίες, την τάξη των αντικειμένων και τις γραμμές. Καθώς περπατάει στον δρόμο αποφεύγει να πατήσει τις γραμμές του πεζοδρομίου και έχει βρει τρόπους για να περνά δύσκολα σημεία. 

 

 

Και ο Federico είναι ένας δικηγόρος που πάσχει από το σύνδρομο Tourette (τικ και βωμολοχίες χωρίς να μπορεί να τις ελέγξει).

 

Μια ταινία που οι συμπεριφορές των ανθρώπων αυτών προκαλούν γέλιο, όμως, παρουσιάζει και το άγχος που βιώνουν αυτά τα άτομα. Τι εμπόδια και δυσκολίες μπορεί να βάλει στο άτομο ο ίδιος ο εαυτός του και πόσο δύσκολο είναι να απαλλαγεί από αυτές; Μια ταινία που αναλύει την ψυχοσύνθεση αυτών των έξι ατόμων, προκαλώντας κατανόηση και ενσυναίσθηση απέναντι στις ιδεοληψίες (σκέψεις και σενάρια) και στους ψυχαναγκασμούς (τελετουργικές συμπεριφορές). Ένα έξυπνο σενάριο ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης της κοινής γνώμης για τους ιδεοψυχαναγκασμούς και ταυτόχρονα παρουσίασης των ευεργετικών επιδράσεων της αλληλεπίδρασης με άλλα άτομα μέσα σε μια ομάδα, που λειτούργησε ως ψυχοθεραπευτική.

Άραγε έχουμε αναρωτηθεί ποτέ πώς είναι η ζωή αυτών των ανθρώπων, όπου βιώνουν το πρόβλημά τους με άγχος, ανασφάλεια και ένταση, ενώ τους προκαλεί χαμηλή αυτοεκτίμηση και αυτοπεποίθηση κι αυτά με τη σειρά τους οδηγούν σε μειωμένες κοινωνικές επαφές, δυσχέρεια στην επικοινωνία με άλλους ανθρώπους και σε προβλήματα στις στενές διαπροσωπικές σχέσεις. Δεν είναι τυχαίο ότι όλοι τους ήταν χωρίς συντροφική σχέση. Ζούνε μέσα στην κοινωνία, εργάζονται, αν και αντιμετωπίζουν ορισμένες δυσκολίες και κάτι που μπορεί να μας φαίνεται απλό για αυτούς είναι δύσκολο και απαιτητικό. Συχνά προσπαθούν να κρύψουν την ευαλωτότητά τους και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν. Αν κάποιος τους προσεγγίσει ανακαλύπτει αργά ή γρήγορα τις διαφορετικές συμπεριφορές τους και τους απορρίπτει. Οπότε συνήθως αυτό που εισπράττουν από τους άλλους ανθρώπους είναι η απόρριψη. Ενώ φαίνεται ότι τα καταφέρνουν κοινωνικά και επαγγελματικά, στη ζωή τους βιώνουν έντονη μοναξιά και αφιερώνουν αρκετό χρόνο στους ψυχαναγκασμούς τους και τις τελετουργικές συμπεριφορές που παροδικά κατευνάζουν το άγχος που έχουν. Πρόκειται για έναν φαύλο κύκλο, που δεν προσφέρει λύσεις, αλλά τους βυθίζει ακόμη περισσότερο στις αδυναμίες τους και στα προβλήματά τους.

Μέσα στην αίθουσα αναμονής μοιάζει να τους δίνεται πρώτη φορά η δυνατότητα να έρθουν σε επαφή με άλλους ανθρώπους που αντιμετωπίζουν παρόμοιες δυσκολίες και καταστάσεις, όπου τελικά ανταλλάσσουν τις σκέψεις και τον τρόπο που ο καθένας ξεχωριστά βιώνει την κατάστασή του. Μέσα από τη συζήτηση, φαίνεται να ανακαλύπτουν τρόπους διεξόδου υπερνικώντας την ανασφάλεια, την αβεβαιότητα και θέτοντας μικρούς στόχους, όπως το να προσπαθήσουν για λίγα λεπτά να αντέξουν χωρίς να καταφύγουν στους ψυχαναγκασμούς τους. Ύστερα από την αντίληψη των στόχων και των επιδιώξεών τους, μέσα σε αυτή την ιδιότυπη ομάδα, αναπτύσσουν έντονο  αίσθημα συλλογικότητας και πνεύμα αλληλεγγύης, αλλά και ισότητας, όπου τελικά, δημιουργούν ισχυρούς δεσμούς, κάτι που από μόνο του λειτουργεί θεραπευτικά. Αυτό που δεν κατάφερναν στην πραγματική τους ζωή, το κατάφεραν μέσα σε λίγες ώρες αναμονής στο γραφείο του ψυχολόγου: να αναπτύξουν φιλικούς ή και ερωτικούς δεσμούς, τουλάχιστον κάποιοι από αυτούς. Η ομάδα τους βοήθησε να μάθουν να μοιράζονται τις σκέψεις τους και να βγάλουν το προσωπείο που είχαν κατασκευάσει όλα αυτά τα χρόνια, ώστε να κρύβουν τη δυσκολία τους, ερχόμενοι αντιμέτωποι με τον αληθινό τους εαυτό, κάτι που θέλει πολύ θάρρος.

Αυτά που αξίζει να κρατήσουμε από αυτή την ταινία είναι τα εξής:

Πόσο λυτρωτικό είναι να μιλήσουμε ανοιχτά για αυτό που βιώνουμε και πόσο ανακουφιστικό είναι να γνωρίζουμε ότι υπάρχουν και άλλοι άνθρωποι με παρόμοιες δυσκολίες. Κάποιοι μιλούσαν για πρώτη φορά για αυτό που αντιμετώπιζαν, δεν γνώριζαν καν τι ακριβώς έχουν και ένιωθαν ντροπή και αμηχανία μπροστά στους άλλους.  

 

 

TOC TOC. (2017). Μια ταινία της Vicente Villanueva. Σενάριο: Laurent Baffie, Vicente Villanueva.

 

Κουραβάνας Νικόλαος- Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγος, MSc.

Διαβάζοντας Yalom… «Ζήτημα θανάτου και ζωής»

Γραμμένο από το ζεύγος Yalom (Irvin Yalom & Marilyn Yalom)

 

H Marilyn Yalom πέθανε στις 29 Νοεμβρίου 2019 από πολλαπλό μυέλωμα. Ήταν καθηγήτρια Γαλλικής Φιλολογίας και διευθύντρια σπουδών του Ινστιτούτου Κλέυμαν για τις Σπουδές Φύλου στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ. Επίσης, ήταν σύζυγος του ψυχιάτρου, ψυχοθεραπευτή και συγγραφέα Irvin Yalom. 

 

Όταν έμαθε ότι έχει καρκίνο ξεκίνησε να γράφει μαζί με τον σύζυγό της, μετά από δική της πίεση ένα βιβλίο στο οποίο περιγράφουν την πορεία προς τον θάνατο, την πάλη με την απώλεια, του εαυτού ή του συντρόφου… τη σταδιακή μείωση των δυνάμεων και την εξασθένιση λόγω της ασθένειας… Περιγράφεται αναλυτικά η πορεία του ζευγαριού προς τον αποχωρισμό… έναν δύσκολο αποχωρισμό μετά από 65 χρόνια γάμου και πάνω από 70 χρόνια που ήταν μαζί… από την εφηβεία τους.

Πόσο δύσκολο είναι να αντιμετωπίσεις τον εαυτό σου αλλά και τους άλλους για μια απώλεια; Πόσο αδύναμοι και τρωτοί είμαστε όλοι απέναντι στον θάνατο; Πόσο διαφορετικό είναι να το αντιμετωπίζεις μέσα από τους ασθενείς σου και πόσο να καλείσαι εσύ ο ίδιος να το αντιμετωπίσεις; Και πόσο διαφορετικό είναι να είσαι εσύ αυτός που πεθαίνει ή αυτός που μένει πίσω και καλείται να διαχειριστεί την απώλεια και τη μοναξιά; Πόσο δύσκολο είναι να νιώθεις ανήμπορος και να καλείσαι σταδιακά από την ίδια τη ζωή να αφήσεις όλα όσα έκανες, όλα όσα ήταν η ζωή σου; 

 

Ένα κείμενο που εισάγει τον αναγνώστη στις δυσκολίες που κλήθηκε αυτό το ζευγάρι να αντιμετωπίσει έχοντας απέναντι έναν ανίκητο εχθρό, τον ίδιο τον θάνατο. Είχαν αρκετή εμπειρία και οι δύο από θέματα θανάτου, καθώς είχαν ασχοληθεί στην ακαδημαϊκή τους καριέρα με τέτοιου είδους ζητήματα… όμως δεν είχαν εμπειρία από τον δικό τους επικείμενο θάνατο… Βρίσκονται, λοιπόν, σε έναν πρωτόγνωρο και οδυνηρό αγώνα, γεμάτο συναισθήματα, σκέψεις, ματαιώσεις, προσπάθεια, υποσχέσεις και αρκετό κλάμα…

Και οι δύο είναι στην ηλικία των 87 ετών, όταν ξεκινάει αυτός ο αγώνας… και έχουν ζήσει μια ολοκληρωμένη ζωή… την οποία έζησαν μαζί… και τώρα θα πρέπει να αποχωριστούν ο ένας τον άλλο.

«Νιώθουμε και οι δύο ότι ζήσαμε πλήρεις ζωές. Απ’ όλες τις ιδέες που χρησιμοποίησα για να ανακουφίσω τους ασθενείς μου που φοβούνταν τον θάνατο, η πιο αποτελεσματική είναι η σκέψη ότι χρειάζεται να ζούμε μια ζωή για την οποία να μη μετανιώνουμε» (σελ. 21).

 

Η Μαίριλυν γράφει: «Τελικά έχω καταλάβει ότι μένουμε ζωντανοί όχι μόνο για τον εαυτό μας αλλά και για τους άλλους» (σελ. 31). Εκτός από την αλληλεπίδραση της ίδιας με τον θάνατο και την αλληλεπίδραση του ζεύγους με τον θάνατο, υπάρχουν γύρω και όλοι εκείνοι που τους στηρίζουν και προσπαθούν να βοηθήσουν σε αυτή τη δύσκολη στιγμή και… περιμένουν να πάρουν μια απάντηση… για την εξέλιξη της κατάστασης.

Ο Ιρβ από την άλλη μεριά, έχει να αναμετρηθεί όχι μόνο με τον θάνατο και την απώλεια της συζύγου του και το πώς θα διαχειριστεί το πένθος, αλλά και με όσους βοήθησε όλα αυτά τα χρόνια για να ξεπεράσουν τον θάνατο δικών τους ανθρώπων. Χαρακτηριστικά γράφει: «Ένιωσα τόσες φορές να λάμπω από χαρά βλέποντάς τους σιγά- σιγά να νιώθουν καλύτερα και να ξαναμπαίνουν στη ζωή. Αν έβαζα τέλος στη δική μου ζωή, θα ήταν σαν προδοσία απέναντι στη σκληρή δουλειά που έκαναν με τον εαυτό τους, στη σκληρή δουλειά που κάναμε μαζί. Εγώ που τους βοήθησα να ξεπεράσουν τον πόνο και τη θλίψη τους, μόλις βρεθώ στη δική τους θέση, επιλέγω ξαφνικά την εύκολη έξοδο; Όχι, δεν μπορώ να κάνω τέτοιο πράγμα. Η προσφορά βοήθειας στους θεραπευόμενους είναι ο πυρήνας της ζωής μου: κάτι που ούτε μπορώ ούτε θέλω να παραβιάσω» (σελ. 73).

 

Στην Καλιφόρνια είναι νόμιμη η ιατρική υποβοήθηση των ασθενών για τερματισμό της ζωής (υποβοηθούμενη αυτοκτονία) και ο πόνος και η αδυναμία οδηγεί συχνά τη Μαίριλυν να καταφεύγει σε αυτή τη σκέψη. Πώς αντιδρά ο Ιρβ και πώς εξελίσσεται τελικά η κατάσταση της υγείας της; Ο καρκίνος είναι μια ασθένεια που το άτομο βιώνει μια σταδιακή φθορά και αποδυνάμωση… Με λεπτομερή τρόπο οι περιγραφές του Ιρβ και της Μαίριλυν μας κάνουν συνοδοιπόρους σε αυτή την πορεία… μέχρι τον θάνατο της Μαίριλυν…

Οι σκέψεις και η αναμέτρηση του ψυχοθεραπευτή με τον θάνατο, ένα θέμα με το οποίο ασχολήθηκε σε όλη του τη ζωή, του δημιουργεί σκέψεις, συναισθήματα και πολλές πρωτόγνωρες καταστάσεις.

Ο Ιρβ γράφει: «έχω κάνει πάρα πολλά πράγματα στη ζωή μου {…}, αλλά δεν έζησα ποτέ ως ανεξάρτητος ενήλικος!» (σελ. 188). Και συνεχίζει… «Δεν μιλώ όμως για μοναξιά. Μιλώ για το πώς γίνεται να μάθω ότι κάτι μπορεί να έχει αξία και ενδιαφέρον ακόμα και αν είμαι ο μόνος που το βιώνει, ακόμα και αν δεν μπορώ να το μοιραστώ με τη Μαίριλυν» (σελ. 190).

Ο Ιρβ γράφει επίσης: «Όλους όσοι είναι εδώ απόψε τους αγαπώ πάρα πολύ κι όμως νιώθω ένα κενό. Λείπει το κέντρο» (σελ. 191).

 

Ένα βιβλίο που δημιουργεί αισιοδοξία για την αγάπη, την αφοσίωση και το μοίρασμα, αλλά ταυτόχρονα θλίψη και λύπη για την αρρώστια, την εξασθένιση του οργανισμού και την απώλεια… ένα βιβλίο γεμάτο συναισθήματα και προβληματισμούς… ηθικά διλήμματα και δύσκολες αποφάσεις…

«Πώς μπορούμε να παλέψουμε ενάντια στην απόγνωση; Πώς μπορεί η ζωή μας να έχει ουσιαστικό νόημα ως την τελευταία στιγμή;» (σελ. 13).

 

Irvin Yalom & Marilyn Yalom. (2021). Ζήτημα θανάτου και ζωής. Αγάπη, απώλεια και αυτό που έχει τελικά σημασία. Άγρας.

 

Κουραβάνας Νικόλαος- Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγος, MSc.