Μοναξιά: Τι κερδίζουμε και τι χάνουμε;

Γιατί μας φοβίζει τόσο η μοναξιά; Δεν μπορούμε να κερδίσουμε τίποτα από αυτή;

Οι  περισσότεροι  άνθρωποι  βρίσκονται  πάνω

στον  κόσμο  όχι  μέσα  σ’  αυτόν.  Σαν  σβώλοι

από  όμορφες  πέτρες  ακουμπάν  αλλά  είναι  χωριστοί 

J.  Muir

Η  μοναξιά  είναι  μια  κατάσταση  που  μπορεί  να  βιώσει  το  άτομο  είτε  είναι  μόνο  του  είτε  βρίσκεται  μαζί  με  άλλα  άτομα.  Σημασία  έχει  πως  βιώνει  το  ίδιο  το  άτομο  τη  μοναξιά  και  τι  συναισθήματα  νιώθει.  Τις  περισσότερες  φορές  η  μοναξιά  προκαλεί  ένα  θλιβερό  συναίσθημα  απομόνωσης  από  τους  άλλους  ανθρώπους  και  συνοδεύεται  από  ψυχική  κούραση,  πικρία  ακόμη  και  απόγνωση.  Τα  αρνητικά  συναισθήματα  που  προκαλεί  η  μοναξιά  δεν  ταυτίζονται  με  τη  συνειδητή  επιλογή  κάποιου  να  μείνει  μόνος  του.

Όταν  κάποιος  επιλέγει  να  μείνει  μόνος  του,  να  βιώσει  τη  μοναξιά  δεν  μπορούμε  να  πούμε  ότι  πάσχει  από  μοναξιά,  καθώς  είναι  επιλογή  του.  Η  μοναξιά  έχει  και  οφέλη  για  το  άτομο  του  οποίου  αποτελεί  συνειδητή  επιλογή,  καθώς  μπορεί  να  βοηθήσει  το  άτομο  να  έρθει  πιο  κοντά  και  να  γνωρίσει  περισσότερο  τον  εαυτό  του  και  την  ύπαρξη  του.  Πρόκειται  για  ένα  τρόπο  για  αυτοανάπτυξη  και  αυτοβελτίωση.  Η  μοναξιά  μπορεί  να  είναι  υπαρξιακή,  κοινωνική  ή  ψυχολογική.  

Η  αρνητική  πλευρά  της  μοναξιάς  κρύβει  για  το  άτομο  συναισθήματα  φόβου,  απομόνωσης  και  απόρριψης,  ενώ  το  πιο  βασικό  είναι  το  αίσθημα  του  αδιεξόδου  που  νιώθει  το  άτομο,  καθώς  νιώθει  ότι  είναι  ανίκανο  να  βγει  από  αυτή  την  κατάσταση.  Σε  κάποιες  περιπτώσεις  το  άτομο  συμβιβάζεται  με  την  κατάσταση  της  μοναξιάς  χωρίς  να  προσπαθεί  να  βγει  από  αυτή.  

Όταν  μένουμε  μόνοι  μας  μπορούμε  να  περάσουμε  λίγο  χρόνο  μακριά  από  τους  άλλους  για  να  ηρεμήσουμε  και  να  σκεφτούμε.  Μπορεί  να  ξαναζήσουμε  στο  μυαλό  μας  ένα  ευχάριστο  περιστατικό,  να  σκεφτούμε  μια  πρόσφατη  συνάντηση,  να  εξετάσουμε  ένα  θέμα  ή  πρόβλημα  που  μας  απασχολεί,  να  σκεφτούμε  κάτι  που  θέλουμε  να  κάνουμε,  να  ονειρευτούμε,  ή  να  κάνουμε  σχέδια  για  το  μέλλον  μας.  Μπορούμε  να  πάρουμε  αποφάσεις,  να  εξάγουμε  συμπεράσματα,  χωρίς  να  μας  επηρεάζουν  οι  άλλοι.  

Όταν  η  μοναξιά  δεν  είναι  επιλογή  τότε  νιώθουμε  ένα  αόριστο  αίσθημα  έλλειψης  ικανοποίησης,  ένα  κενό  στη  ζωή  μας.  Η  μοναξιά  δεν  είναι  ταυτόσημη  με  την  κοινωνική  απομόνωση,  καθώς  μπορεί  να  είμαστε  μέσα  σε  ένα  πλήθος  ατόμων,  σε  μια  παρέα,  με  την  οικογένειά  μας  και  πάλι  να  νιώθουμε  μόνοι,  να  αισθανόμαστε  ότι  κανείς  δεν  μπορεί  να  μας  καταλάβει,  ότι  σε  κανέναν  δεν  μπορούμε  πραγματικά  να  μιλήσουμε.  Επίσης,  δεν  παίζει  ρόλο  πόσα  άτομα  μας  περιτριγυρίζουν.  Το  θέμα  είναι  με  πόσα  άτομα  νιώθουμε  ότι  έχουμε  πραγματική  επαφή,  ότι  είναι  πραγματικά  κοντά  μας,  ότι  έχουμε  μαζί  τους  ένα  σταθερό  και  ειλικρινή  δεσμό.

Η  μοναξιά  προκαλεί  καταθλιπτικά  συναισθήματα  ή  διάθεση,  λύπη,  θλίψη  και  απόγνωση,  που  εκδηλώνονται  με  δυσφορία,  κλάμα  και  λεκτική  διατύπωση  της  δυσφορίας,  καθώς  και  απουσία  ενδιαφέροντος  για  δραστηριότητες,  έλλειψης  ικανότητας  συγκέντρωσης  της  προσοχής,  μειωμένη  ενεργητικότητα,  διαταραχές  ύπνου  και  όρεξης,  αυτοϋποτίμηση  και  αυτομομφή.

Το  άτομο  που  βιώνει  μοναξιά  μπορεί  να  νιώσει  αποτυχημένο  κυρίως  λόγω  έλλειψης  ικανοτήτων  στο  διαπροσωπικό  τομέα.  Επίσης,  μπορεί  να  νιώθει  αδυναμία  να  πραγματοποιήσει  προσδοκίες  και  σκοπούς  και  ανικανότητα  να  αλλάξει  αυτή  την  κατάσταση  που  βιώνει.  Όταν  δεν  βιώνουμε  ικανοποίηση  από  τις  στενές  διαπροσωπικές  μας  σχέσεις  είναι  περισσότερο  πιθανό  να  νιώθουμε  μοναξιά.  Είναι  σημαντικό  για  να  μην  βρισκόμαστε  σε  μια  διαρκή  κατάσταση  μοναξιάς  να  έχουμε  υγιείς  σχέσεις,  που  χαρακτηρίζονται  από  ειλικρίνεια,  αγάπη,  κατανόηση,  σεβασμό  και  επικοινωνία.  

Το  πόσο  έντονα  βιώνουμε  τη  μοναξιά  εξαρτάται  από  τον  τρόπο  με  τον  οποίο  την  βλέπουμε.  Η  μοναξιά  είναι  πιο  έντονη  όταν  σκεφτόμαστε  ότι  κάτι  δεν  πάει  καλά  με  εμάς,  ότι  δεν  αρέσουμε  σε  κανέναν  καθώς  και  όταν  αναρωτιόμαστε  μήπως  είμαστε  βαρετοί.  Η  μοναξιά  μπορεί  να  μας  κάνει  να  αισθανόμαστε  ανεπιθύμητοι,  κοινωνικά  ανίκανοι  ή  ανεπαρκείς,  θυμωμένοι  και  επικριτικοί  με  τους  άλλους.  Όλα  αυτά  τα  συναισθήματα  και  οι  σκέψεις  μπορεί  να  μας  οδηγήσουν  σε  χαμηλή  αυτοεκτίμηση  αλλά  και  σε  έντονο  αίσθημα  απόρριψης  από  τους  άλλους.

Η  ενεργητική  αντιμετώπιση  της  μοναξιάς  (που  θεωρείται  και  η  καλύτερη)  είναι  η  αναζήτηση  συντροφιάς,  αλλά  και  η  δουλειά  πρώτα  από  όλα  με  τον  εαυτό  μας.  Τα  περισσότερα  άτομα  δεν  αντέχουν  την  μοναξιά  γιατί  δεν  αντέχουν  να  μείνουν  μόνα  με  τον  εαυτό  τους.  Σίγουρα  δεν  θα  πρέπει  να  επιζητούμε  την  μοναξιά  διαρκώς,  γιατί  όλοι  έχουμε  ανάγκη  από  τους  άλλους  ανθρώπους,  ωστόσο,  θα  πρέπει  να  βρίσκουμε  δημιουργικούς  τρόπους  να  αξιοποιούμε  τις  ώρες  που  περνούμε  μόνοι  μας  και  να  μην  καταφεύγουμε  στη  μιζέρια  ή  να  κατακλυζόμαστε  από  ανασφάλειες  και  φοβίες.

Παπαδοπούλου  Ελένη-  Ψυχολόγος, MSc

Εγωισμός: Έχει άραγε θετικές όψεις;

Ο εγωισμός είναι μια έννοια με ιδιαίτερα αρνητική χροιά, που μπορεί όμως να έχει και κάποιες θετικές πλευρές... Ας δούμε τα θετικά και τα αρνητικά του στοιχεία.

«Δεν  είναι  αυταπάτη  η  αγάπη  του  εαυτού  μας:  αυτό  το  αίσθημα  είναι  ολότελα  φυσικό.  Ο  εγωισμός,  να  το  είδος  της  αγάπης  που  δίκαια  δυσφημίστηκε,  γιατί  δεν  είναι  η  αγάπη  προς  τον  εαυτό  μας,  μα  ένα  πάθος  αχαλίνωτο  απ’  τον  εαυτό  μας,  πάθος  ολέθριο  που  παρασέρνει  τον  φιλάργυρο  προς  το  χρήμα  του,  κι  όλους  τους  ανθρώπους  προς  το  αντικείμενο  των  επιθυμιών  τους.»

Αριστοτέλης

 Εγωισμός  είναι  η  αγάπη  για  το  εγώ,  η  υπερβολική  προσήλωση  στον  εαυτό  μας.  Το  ερώτημα  είναι  αν  έχει  μόνο  αρνητική  χροιά  ή  αν  συγκεντρώνει  κάποιες  θετικές  πλευρές.

 Ο  εγωισμός  είναι  μια  έννοια  που  μας  φέρνει  κυρίως  αρνητικές  εικόνες  στο  μυαλό  μας,  ενώ  όλοι  την  έχουμε  συνδέσει  με  μια  κακή  συμπεριφορά  του  ατόμου.  Οι  απόψεις  που  υπάρχουν  σχετικά  με  τον  εγωισμό  είναι  δύο.  Από  τη  μία  μεριά,  ο  εγωισμός  θεωρείται  ένα  στοιχείο  που  σε  μεγαλύτερο  ή  μικρότερο  βαθμό  υπάρχει  σε  όλους  τους  ανθρώπους,  ενώ  από  την  άλλη  μεριά  υποστηρίζεται  ότι  ο  εγωισμός  είναι  ένα  αρνητικό  χαρακτηριστικό  που  παρουσιάζουν  κάποιοι  άνθρωποι.

Σύμφωνα  με  την  πρώτη  άποψη,  ο  εγωισμός  είναι  ένα  έμφυτο  αντανακλαστικό  αναγκαίο  για  την  επιβίωση.  Ο  άνθρωπος  που  δεν  έχει  καθόλου  εγωισμό  δεν  μπορεί  να  προστατεύσει  τον  εαυτό  του, είναι πιο εύκολο να χάσει την αξιοπρέπειά του και τα όρια του εαυτού του, καθώς επιτρέπει στους άλλους να παρεμβαίνουν περισσότερο από όσο ο ίδιος επιθυμεί.  Η  θετική  πλευρά  του  εγωισμού  είναι  αυτή  που  μας  κάνει  να  βάζουμε  υψηλούς  στόχους  στη  ζωή  μας,  να  προσπαθούμε  να  γίνουμε  καλύτεροι  και  να  βελτιωνόμαστε  στις  διαπροσωπικές,  κοινωνικές  και  επαγγελματικές  μας  σχέσεις.  Ο  εγωισμός  λειτουργεί  δηλαδή  ως  άμυνα,  ως  μια  ασπίδα  προστασίας  μας  σε  θέματα  και  καταστάσεις  που  μας  πληγώνουν  ή  μας  καταβάλλουν  ψυχολογικά. Η συγκεκριμένη άποψη αναφέρεται σε μικρό βαθμό εγωισμού, που ο κάθε άνθρωπος μπορεί να έχει. 

Η  αντίθετη  άποψη,  υποστηρίζει  ότι  έχουμε  τόσα  θετικά  στοιχεία  με  τα  οποία  μπορούμε  να  προστατεύσουμε  τον  εαυτό  μας  που  δεν  έχουμε  ανάγκη  από  τον  εγωισμό.  Μπορούμε  να  επιλέξουμε  την  αγάπη,  την  αυτογνωσία,  την  υπομονή,  τη  γνώση  ή  την  ελπίδα  ως  μέσα  για  την  προστασία  του  εαυτού  μας.  Το  άτομο  μέσα  από  την  καλή  γνώση  του  εαυτού  του  μπορεί  να  τον  προστατεύσει  και  δεν  έχει  ανάγκη  από  τον  εγωισμό.  Αυτό  όμως  προϋποθέτει  ένα  υψηλό  επίπεδο  ωριμότητας.

 Ο  εγωιστής  επιδιώκει  να  περνάει  πάντα  το  δικό  του,  κοιτά  και  εστιάζει  στο  ατομικό  του  συμφέρον,  υποστηρίζει  πάντα  τη  δική  του  οπτική  χωρίς  συμβιβασμούς  ή  υποχωρήσεις  και  φυσικά  χωρίς  να  υπάρχει  ενσυναίσθηση  –δεν  μπορεί  δηλαδή  να  μπει  στη  θέση  του  άλλου  και  να  τον  καταλάβει.  Βασική  συνέπεια  της  συμπεριφοράς  του  εγωιστή  είναι  οι  κακές  διαπροσωπικές  σχέσεις.  Δεν  επιτρέπει  στους  άλλους  να  τον  γνωρίσουν,  να  δουν  τον  πραγματικό  του  εαυτό  και  τα  συναισθήματά  του.  Η  συμπεριφορά  των  άλλων  απέναντί  του  είναι  σκληρή  και  πολλές  φορές  απορριπτική.  Ωστόσο,  αν  σκεφθούμε  γιατί  κάποιος  μπορεί  να  συμπεριφέρεται  εγωιστικά,  η  απάντηση  ίσως  είναι  γιατί  ο  ίδιος  νιώθει  κατώτερος  απέναντι  στους  άλλους  και  προβάλλοντας  μια  πλασματική  εικόνα  θέλει  να  κυριαρχήσει  απέναντι  στους  άλλους  και  να  νιώσει  και  ο  ίδιος  καλά  με  τον  εαυτό  του. 

Και  μολονότι  όλοι  φωνάζουν  «κάτω  ο  εγωισμός»,  κανείς  στην  ουσία  δεν  εννοεί  τον  δικό  του  εγωισμό  (Σ.  Μπάτλερ)

Εγωισμός  είναι  το  φοβερό  εκείνο  ελάττωμα  που  δεν  συγχωρεί  κανείς  στους  άλλους,  και  που  ο  καθένας  έχει  μέσα  του  (Hen.  Beeche).

 

Παπαδοπούλου  Ελένη-  Ψυχολόγος, MSc

Ψυχαναγκασμοί ή απλά τελειότητα;

«Μου αρέσει να είναι όλα τέλεια και άψογα γύρω μου αλλά και σε μένα. Δεν συγχωρώ ποτέ τα λάθη μου και στόχος μου είναι πάντα η τελειότητα. Αν προσπαθήσω πολύ θα τα καταφέρω»…

Η  τάση  κάποιων  ανθρώπων  για  τελειότητα  μπορεί  να  οδηγήσει  στην  εμφάνιση  ελέγχων  και  τελετουργιών  που  θα  τους  επιτρέπουν  να  νιώθουν  πάντα  ότι  έχουν  τον  έλεγχο  των  πραγμάτων  και  ότι  θα  φτάσουν  στους  υψηλούς  στόχους  που  διαρκώς  θέτουν.  Η  τάση  αυτή  για  τελειότητα  μπορεί  να  είναι  απλά  ένα  στοιχείο  του  χαρακτήρα  του  ατόμου,  ενώ  σε  κάποιες  περιπτώσεις  μπορεί  να  αποτελεί  ένα  βασικό  χαρακτηριστικό  που  αφορά  όλη  τη  συμπεριφορά  του.  Το  άτομο  δηλαδή  μπορεί  να  εμφανίζει  σε  υπερβολικό  βαθμό  μια  τάση  για  τελειότητα,  που  συνοδεύεται  από  ψυχαναγκαστικές  συμπεριφορές,  με  βασικά  στοιχεία  την  ανάγκη  για  αυτονομία  και  την  υπευθυνότητα,  την  ανάγκη  για  μια  τάξη  στα  πράγματά  του,  και  την  ανάγκη  για  ένα  αυστηρό  πρόγραμμα  χωρίς  αλλαγές  που  θα  οφείλονται  σε  τρίτους.
 

Ένα  άτομο  με  ψυχαναγκαστική  συμπεριφορά  χαρακτηρίζεται  από  πρόγραμμα,  μελέτη  των  πιθανών  σεναρίων,  τάξη,  συγκρατημένη  έκφραση  των  συναισθημάτων,  ενώ  μπορεί  να  εμφανίσει  περιορισμούς  στην  κοινωνική  ζωή  του  και  δυσκολίες  στην  καθημερινότητά  του.  Επιπλέον,  η  ψυχαναγκαστική  συμπεριφορά  μπορεί  να  κάνει  το  άτομο  κουραστικό  στους  άλλους  γύρω  του.  Ένα  από  τα  βασικά  στοιχεία  του  ατόμου  που  εμφανίζει  ψυχαναγκαστική  συμπεριφορά  είναι  το  άγχος.  Διαρκώς  βιώνει  μια  αγωνία  και  ανησυχία  να  είναι  τα  πράγματα  όπως  έχει  προγραμματίσει  το  ίδιο.  Για  να  μπορέσει  το  άτομο  να  ανακουφίσει  το  άγχος  και  την  ανησυχία  του  επινοεί  και  πραγματοποιεί  διάφορες  τελετουργίες  και  εστιάζει  στην  ικανότητά  του  για  έλεγχο  των  πραγμάτων  και  των  καταστάσεων  γύρω  του.  

Η  ψυχαναγκαστική  συμπεριφορά  ακολουθείται  συνήθως  και  από  γνωστικά  στοιχεία,  που  συνδέονται  με  την  εμφάνιση  έμμονων  ιδεών.  Οι  ψυχαναγκασμοί  περιλαμβάνουν  έμμονες  ιδέες  που  διαρκώς  πολιορκούν  το  άτομο  και  το  κάνουν  να  βιώνει  άγχος  και  αγωνία.  Οι  έμμονες  ιδέες  οδηγούν  το  άτομο  να  ασχολείται  συνέχεια  με  ένα  θέμα,  ενώ  κύριο  στοιχείο  είναι  ότι  οι  σκέψεις  αυτές  συχνά  επανεμφανίζονται  και  δημιουργούν  άγχος  στο  άτομο.

Τα  άτομα  με  ψυχαναγκαστικά  στοιχεία  στην  προσωπικότητά  τους  δεν  σημαίνει  ότι  θα  εκδηλώσουν  ψυχαναγκαστική  διαταραχή,  μπορεί  όμως  να  εμφανίσουν  ορισμένες  ψυχαναγκαστικές  συμπεριφορές  και  έμμονες  ιδέες  κυρίως  σε  περιόδους  που  το  άτομο  νιώθει  έντονο  άγχος  ή  βιώνει  εντάσεις  και  συγκρούσεις.  Οι  τελετουργίες  και  οι  έμμονες  ιδέες  είναι  τρόποι  για  μείωση  του  άγχους  και  ανακούφιση  όσων  νιώθει  το  άτομο.  

Ένα  άτομο  με  ψυχαναγκαστική  προσωπικότητα  χαρακτηρίζεται  από  τάση  για  σχολαστικότητα  και  έμφαση  στις  λεπτομέρειες,  καθώς  και  αναποφασιστικότητα.  Ωστόσο,  το  άτομο  με  ψυχαναγκαστική  προσωπικότητα  συγκεντρώνει  και  πολλά  χαρίσματα,  που  είναι  η  ικανότητά  του  για  τάξη,  η  οργανωτικότητά  του,  η  σοβαρότητα  και  η  επίτευξη  υψηλών  στόχων.  

Η  καθαριότητα  θεωρείται  ένα  θετικό  στοιχείο  των  ατόμων,  όμως,  όταν  το  άτομο  πλένει  εκατό  φορές  τα  χέρια  του  κάθε  μέρα  ή  περνά  2-3  ώρες  για  να  κάνει  μπάνιο  ή  φοβάται  να  μπει  στα  μέσα  μαζικής  μεταφοράς  λόγω  των  μικροβίων  που  υπάρχουν  τότε  γίνεται  δυσλειτουργικό  μέσα  στην  καθημερινότητά  του.  Η  υπερβολή  και  η  μανία  αποτελεί  δύο  βασικά  χαρακτηριστικά  των  ατόμων  με  ψυχαναγκαστική  προσωπικότητα.  

Ωστόσο,  ένα  βασικό  ερώτημα  είναι  τι  κρύβει  αυτή  η  τάση  για  μανία  και  υπερβολή.  Πρόκειται  για  μια  επιθυμία  του  ψυχαναγκαστικού  για  απόλυτο  έλεγχο  των  πραγμάτων  και  των  καταστάσεων  γύρω  του,  ενώ  ταυτόχρονα  βιώνει  και  έντονο  άγχος  αποχωρισμού,  για  αυτό  δεν  θέλει  να  αποχωριστεί  τίποτα,  ούτε  πράγματα,  ούτε  ανθρώπους,  ούτε  καταστάσεις.  Θέλει  να  έχει  την  εξουσία  απέναντι  στα  πράγματα,  ενώ  θέλει  το  ίδιο  να  επιλέγει  τις  αλλαγές  που  θα  γίνουν.  Ο  έλεγχος  τόσο  στον  εαυτό  του  όσο  και  στους  άλλους  είναι  κεντρικό  χαρακτηριστικό.  Νιώθει  μεγαλύτερη  ασφάλεια  να  λειτουργεί  με  βάση  τα  πρέπει  και  όχι  τις  πραγματικές  του  επιθυμίες  και  ανάγκες.  Είναι  αυστηρός  τόσο  με  τους  άλλους  όσο  και  με  τον  εαυτό  τους,  ενώ  νιώθει  εκνευρισμό  και  άγχος  όταν  οι  άλλοι  δεν  ακολουθούν  το  πρόγραμμά  του. 

Ποια  είναι  τα  βασικά  χαρακτηριστικά  του  ατόμου  με  ψυχαναγκαστική  προσωπικότητα;

Συνήθως  είναι  πεισματάρης,  αυστηρός,  τυπικός  και  συντηρητικός  απαιτώντας  από  τους  άλλους  να  τηρούν  το  πρόγραμμα  και  αυτά  που  ο  ίδιος  επιβάλλει.  Επίσης,  δυσκολεύεται  να  συγχωρέσει  τους  άλλους  και  είναι  ελάχιστα  ανεκτικός  στα  λάθη  του  εαυτού  του  αλλά  και  στα  λάθη  των  άλλων.  Δεν  χαρακτηρίζεται  από  ψυχολογική  ευελιξία,  ενώ  αυτό  γίνεται  εμφανές  και  στην  εμφάνισή  του,  καθώς  συνήθως  παρουσιάζεται  άκαμπτος  και  ανέκφραστος,  με  αυστηρή  εμφάνιση  και  ψυχρή  συμπεριφορά.  Όσον  αφορά  τις  κοινωνικές  του  σχέσεις  μπορεί  να  γίνει  επιθετικός  ή  κυνικός  απέναντι  στους  άλλους  ή  και  έντονα  επικριτικός,  ενώ  ο  ίδιος  είναι  ιδιαίτερα  ευαίσθητος  στην  κριτική  των  άλλων.  Η  επιθετικότητα  ωστόσο  σε  κάποιες  περιπτώσεις  καλύπτεται  και  το  άτομο  συμπεριφέρεται  με  ευγένεια,  ευαισθησία  και  ευχαρίστηση  στους  άλλους.  

Επιπλέον,  τα  ψυχαναγκαστικά  άτομα  μπορεί  να  εμφανίσουν  και  αμφιθυμία,  που  οφείλεται  στις  αμφιβολίες  και  τους  δισταγμούς  που  βιώνουν,  ενώ  εκδηλώνεται  με  αμφίθυμα  συναισθήματα  αγάπης  και  μίσους  για  πρόσωπα  και  καταστάσεις.  Ακόμη,  το  ψυχαναγκαστικό  άτομο  αν  και  εμφανίζεται  απόμακρο  και  ψυχρό,  συνήθως  εξαρτάται  σε  μεγάλο  βαθμό  από  τον  περίγυρό  του  και  κυρίως  από  ένα  σημαντικό  άτομο  για  το  ίσιο.  Συνήθως  πρόκειται  για  μια  σχέση  εξάρτησης,  όπου  το  άτομο  από  τη  μία  εξαρτάται  από  το  άλλο  άτομο,  αλλά  νιώθει  και  την  ανάγκη  να  το  ελέγχει,  ενώ  είναι  το  άτομο  που  μπορεί  να  του  καθησυχάσει  τους  προβληματισμούς  και  τις  ανησυχίες  του. 

Η  έλλειψη  τάξης  και  προγράμματος  μπορεί  να  προκαλέσει  στο  άτομο  άγχος,  φόβο,  ανησυχία.  Το  άτομο  μπορεί  να  νιώθει  ανασφάλεια,  μπορεί  να  νιώθει  χαμένο.  Η  τάξη  σημαίνει  για  το  άτομο  ασφάλεια,  καθήκον,  υποχρέωση,  καθησυχασμό  και  ηρεμία.

Όλα  τα  άτομα  που  εμφανίζουν  έμμονες  ιδέες  δεν  σημαίνει  πως  βασανίζονται  από  αυτές.  Το  πρόβλημα  αρχίζει  όταν  κάποιες  έμμονες  ιδέες  αποτελούν  διαρκές  αντικείμενο  σκέψης  του  ατόμου,  με  αποτέλεσμα  το  άτομο  να  μην  ασχολείται  με  τίποτα  άλλο.  Υπάρχουν  άτομα  που  λόγω  των  έμμονων  ιδεών  που  έχουν  μπορεί  να  μην  θέλουν  να  βγουν  από  το  σπίτι  ή  μπορεί  να  σταματήσουν  τις  δραστηριότητές  τους.  Η  συμπεριφορά  του  ατόμου  επηρεάζεται  από  τα  πιστεύω  του.  Επομένως,  οι  έμμονες  ιδέες  επηρεάζουν  τη  συμπεριφορά  του  ατόμου. 

Κάποιες  φορές  είναι  δύσκολη  η  διάκριση  ανάμεσα  στην  ψυχαναγκαστική  προσωπικότητα  και  στα  ψυχαναγκαστικά  προβλήματα.  Ένα  άτομο  που  εμφανίζει  ορισμένα  ψυχαναγκαστικά  στοιχεία  στην  προσωπικότητά  του  και  στο  χαρακτήρα  του  δεν  είναι  απαραίτητα  και  άτομο  που  αντιμετωπίζει  ψυχαναγκαστικά  προβλήματα.  Αν  για  παράδειγμα  ένα  άτομο  έχει  μια  έντονη  τάση  για  καθαριότητα  ή  για  τάξη  ή  αν  ελέγχει  διαρκώς  τους  διακόπτες  ρεύματος  στο  σπίτι  δεν  σημαίνει  απαραίτητα  ότι  αντιμετωπίζει  ψυχαναγκαστικά  προβλήματα.  Ωστόσο,  η  ένταση  και  η  διάρκεια  τέτοιου  είδους  συμπεριφορών  θα  πρέπει  να  οδηγήσει  το  άτομο  στον  προβληματισμό  όσον  αφορά  τη  συμπεριφορά  του,  αν  και  τις  περισσότερες  φορές  το  άτομο  δεν  αναγνωρίζει  αυτές  τις  συμπεριφορές  ως  προβληματικές  ή  τις  σκέψεις  του  ως  παράλογες. 

Παπαδοπούλου  Ελένη-  Ψυχολόγος, MSc