Σκοτεινή τριάδα της προσωπικότητας

Η σκοτεινή τριάδα της προσωπικότητας (Dark triad of personality) προτάθηκε από τους Paulhus και Williams και περιλαμβάνει τον ναρκισσισμό, τον Μακιαβελισμό και την ψυχοπάθεια.

Ο ναρκισσισμός αναφέρεται στην ύπαρξη ενός ακραίου εγωκεντρισμού, σε μια διογκωμένη αίσθηση του ατόμου για τις ικανότητες και τα ταλέντα που διαθέτει καθώς και μια διαρκή ανάγκη για θαυμασμό και προσοχή. 

 

Ο Μακιαβελισμός αναφέρεται στην ανάγκη χειραγώγησης των άλλων, θεωρώντας ότι το άτομο μπορεί να χρησιμοποιεί πονηρούς, δόλιους και αδίστακτους τρόπους για να κερδίσει αυτό που επιθυμεί.

Η ψυχοπάθεια περιγράφει μια σκληρή, άκαρδη και ανάλγητη προσωπικότητα, με έντονα στοιχεία εγωισμού και αντικοινωνικότητας. Πρόκειται για άτομο που εκμεταλλεύεται τους άλλους, ασκώντας σαγήνη και μεγάλη γοητεία, φτάνοντας μέχρι και στη χρήση βίας.

Τα άτομα που φέρουν αυτή την τριάδα χαρακτηριστικών έχουν την τάση να χειραγωγούν τους άλλους, να τους εξαπατούν και να τους εκμεταλλεύονται, να τους κολακεύσουν για να περάσει το δικό τους, να μη μετανιώνουν και να μην έχουν τύψεις, να είναι κυνικοί, να τους θαυμάζουν, να τους δίνουν προσοχή και να έχουν κύρος και φήμη.

Τα άτομα που έχουν τα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά είναι πιο πιθανό να εμπλακούν σε αντικοινωνικές δραστηριότητες, να νιώθουν ικανοποίηση με την κακοτυχία των άλλων και να μην έχουν ενσυναίσθηση, ενδιαφέρον και σεβασμό για τους άλλους. Συνήθως, συμμετέχουν σε βραχύχρονες σεξουαλικές σχέσεις εκμετάλλευσης, ενώ δεν υπάρχει συναισθηματική σταθερότητα.

Τα χαρακτηριστικά της σκοτεινής τριάδας σχετίζονται με μεγαλύτερα επίπεδα παιδικής απρόβλεπτης συμπεριφοράς, επιθετικότητας, εγωισμού, δύναμης, χρημάτων και ανώριμων αμυντικών χαρακτηριστικών. Επίσης, η σκοτεινή τριάδα σχετίζεται αρνητικά με την ικανοποίηση από τη ζωή, την ευσυνειδησία, τη συμφιλίωση, τις υπερβατικές αξίες, τη συμπόνια, την ενσυναίσθηση και την πεποίθηση ότι οι άνθρωποι είναι καλοί (Malik et al., 2020).

Τα άτομα που φέρουν ελάχιστα χαρακτηριστικά της σκοτεινής τριάδας της προσωπικότητας έχουν αυξημένες πιθανότητες να εκδηλώνουν περισσότερα θετικά συναισθήματα, να λαμβάνουν περισσότερη ικανοποίηση από τη ζωή, να έχουν μεγαλύτερη προσωπική ανάπτυξη, να εκδηλώνουν περισσότερο αλτρουισμό και ευγνωμοσύνη, να εκφράζουν συγχώρεση και ελπίδα, κουράγιο, να είναι πιο ώριμα και αυθεντικά, να έχουν περισσότερα δυνατά σημεία στον χαρακτήρα τους και να συμμετέχουν σε θετικές ρομαντικές σχέσεις (Kaufman και συν., 2019).

Η σκοτεινή τριάδα της προσωπικότητας έχει προβλεπτικό χαρακτήρα σε σημαντικές πτυχές της ζωής του ατόμου, όπως στις σχέσεις του, στον τρόπο ζωής και στις επιλογές του. Το άτομο με τα στοιχεία της σκοτεινής τριάδας έχει μια ισχυρή αίσθηση ανωτερότητας, κυριαρχίας, φιλοδοξίας και ανάγκης για προσοχή και θαυμασμό. Ο Ιταλός πολιτικός φιλόσοφος Μακιαβέλι πρότεινε έναν τρόπο ηγεσίας, που στηρίζεται στον οπορτουνισμό, τον πραγματισμό, την ανηθικότητα, τον χειρισμό των άλλων και τον κυνισμό. Οι Μακιαβελιστές θεωρούν ότι μπορούν να χρησιμοποιήσουν ακραίες ή ανήθικες συμπεριφορές, για να πείσουν τους άλλους, να τους χειριστούν και να κατακτήσουν ένα υψηλότερο κοινωνικοοικονομικό στρώμα. Πρόκειται για τρία στοιχεία που συνδέονται μεταξύ τους συμβάλλοντας στην εκδήλωση αρνητικών συμπεριφορών (Karim, 2022).

 

Πηγές:

Karim, D.N. (2022). Linking dark triad traits, psychological entitlement, and knowledge hiding behavior. Heliyon, 8(7), e. 09815.

Kaufman και συν. (2019). The Light vs. Dark Triad of Personality: Contrasting Two Very Different Profiles of Human Nature.  https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fpsyg.2019.00467/full.

Malik et al. (2020). Abusive supervision as a trigger of malevolent creativity: Do the Light Triad traits matter? https://www.researchgate.net/publication/343961367_Abusive_supervision_as_a_trigger_of_malevolent_creativity_Do_the_Light_Triad_traits_matter.  

Schultz, D.P. & Schultz, S.E. (2021). Ψυχολογικές Θεωρίες Προσωπικότητας. Πεδίο.

 

Κουραβάνας Νικόλαος- Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγοι, MSc.

Ψυχοπάθεια ή αντικοινωνική διαταραχή προσωπικότητας

Ποιος ο ρόλος της διαταραχής της διαγωγής;

 

Η ψυχοπάθεια και η αντικοινωνική διαταραχή προσωπικότητας συχνά χρησιμοποιούνται ως ταυτόσημοι όροι, χωρίς να φαίνονται οι διακρίσεις που υπάρχουν. Αρχικά, ας δούμε ξεχωριστά τις δύο αυτές διαταραχές.

Ξεκινώντας από την αντικοινωνική διαταραχή της προσωπικότητας, με βάση το DSM-IV-TR, υπάρχουν δύο βασικά κριτήρια για τη διάγνωση αυτής της διαταραχής:

Απαιτείται ένα μοτίβο διάχυτης αδιαφορίας για τα δικαιώματα των άλλων, που ξεκινάει από την ηλικία των 15 ετών.

Απαιτείται να εξεταστεί αν υπήρχε η διαταραχή της διαγωγής πριν από την ηλικία των 15 ετών. Τα κύρια συμπτώματα της διαταραχής της διαγωγής είναι οι αδικαιολόγητες απουσίες από το σχολείο, οι συχνές φυγές από το σπίτι, οι κλοπές, τα συχνά ψέματα, οι εμπρησμοί και η εσκεμμένη καταστροφή της περιουσίας των άλλων.

Τα άτομα με αντικοινωνική διαταραχή της προσωπικότητας παρουσιάζουν ορισμένες συμπεριφορές που συνδέονται με ένα μοτίβο διάχυτης αδιαφορίας για τα δικαιώματα των άλλων, από την ηλικία των 15 ετών και έπειτα. Ανάμεσα στις συμπεριφορές αυτές είναι οι εξής:

Επανειλημμένες παραβιάσεις του νόμου.

Εξαπάτηση των άλλων και συνεχή ψεύδη.

Παρορμητικές συμπεριφορές. Το άτομο έχει την τάση να επιδιώκει πιθανές ανταμοιβές, χωρίς να λαμβάνει υπόψη τις πιθανές απειλές.

Συμπεριφορές που χαρακτηρίζονται από ευερεθιστότητα και επιθετικότητα.

Έντονη και απερίσκεπτη αδιαφορία για την ασφάλεια του εαυτού και των άλλων.

Συμπεριφορές που χαρακτηρίζονται από ανευθυνότητα.

Έχει ελάχιστο σεβασμό για την αλήθεια.

Δεν προγραμματίζει αυτά που έχει να κάνει.

Δεν έχει τύψεις, ακόμη και αν εμπλέκεται σε παραπτώματα. Δεν έχει ενσυναίσθηση και δεν εμφανίζει άγχος.

Είναι τουλάχιστον 18 ετών.

 

 

Η βασική διάκριση ανάμεσα στην αντικοινωνική διαταραχή της προσωπικότητας και την ψυχοπάθεια είναι η εξής:

·         Τα κριτήρια της ψυχοπάθειας αναφέρονται περισσότερο στις σκέψεις και τα συναισθήματα του ατόμου και λιγότερο στη συμπεριφορά του.

 

Τώρα ας δούμε και ποια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά της ψυχοπάθειας ή αλλιώς της κοινωνιοπάθειας (ένας όρος που τα τελευταία χρόνια χρησιμοποιείται πιο συχνά). Το άτομο με ψυχοπάθεια φέρει τα εξής χαρακτηριστικά:

·         Φτωχή συναισθηματική ζωή.

·         Δε νιώθει ντροπή.

·         Τα φαινομενικά θετικά του συναισθήματα είναι εντελώς ψεύτικα.

·         Οι άνθρωποι αυτοί είναι γοητευτικοί και χρησιμοποιούν τη γοητεία τους για να χειριστούν τους άλλους για προσωπικό τους όφελος.

·         Η έλλειψη άγχους που τους χαρακτηρίζει δεν τους αφήνει να μάθουν από τα λάθη τους και το γεγονός ότι δεν έχουν θετικά συναισθήματα τους κάνει να συμπεριφέρονται ανεύθυνα και συχνά σκληρά προς τους άλλους.

 

Πηγή:

Kring et al. (2010). Ψυχοπαθολογία. Εκδόσεις Gutenberg.

 

Κουραβάνας Νικόλαος- Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγοι, MSc.

Υπαρξιακή ψυχοθεραπεία

Η υπαρξιακή ψυχοθεραπεία δίνει έμφαση στην προσωπική ανάπτυξη και ανήκει στις ανθρωπιστικές- υπαρξιακές ψυχοθεραπείες. Είναι μια προσέγγιση που είναι πιο απαισιόδοξη σε σύγκριση με την ανθρωπιστική ψυχοθεραπεία (Rogers και Maslow). Αποδέχεται την ελεύθερη βούληση και την ευθύνη, ενώ δίνει έμφαση στην κατανόηση της ανθρώπινης ύπαρξης και στο ίδιο το άτομο, παρά στα συμπτώματα. 

 

Η προσέγγιση αυτή τονίζει το άγχος που αναπόφευκτα συνοδεύει τη λήψη σημαντικών αποφάσεων, των υπαρξιακών αποφάσεων, από τις οποίες εξαρτάται η ποιότητα ζωής του ατόμου. Το να είναι κανείς πραγματικά ζωντανός σημαίνει να αντιμετωπίζει το άγχος που συνοδεύει τις υπαρξιακές επιλογές. Οι άνθρωποι πρέπει να αναλαμβάνουν την ευθύνη για τη ζωή τους, ακόμη και όταν αντιμετωπίζουν δυσκολίες. Τα ψυχολογικά προβλήματα πηγάζουν από την αναστολή της ικανότητας του ατόμου να επιλέξει με αυθεντικό τρόπο, κάτι που έχει νόημα για τον ίδιο, με βάση αυτά που ο ίδιος επιθυμεί και θέλει.

Τα περισσότερα από τα προβλήματα που βιώνει ο άνθρωπος είναι ενσωματωμένα στο άγχος για τη μοναξιά, την απομόνωση, την απόγνωση και τον θάνατο. Οι πιθανοί δρόμοι που μπορεί να επιλέξει ο άνθρωπος για να επιλύσει τα προβλήματα περιλαμβάνουν την αγάπη, τη δημιουργικότητα, την αυθεντικότητα και την ελεύθερη βούληση. Οι απώλειες που βιώνουμε μας προκαλούν άγχος γιατί μας υπενθυμίζουν τους ανθρώπινους περιορισμούς και τον αναπόφευκτο θάνατο.

Στόχος θεραπείας είναι να ενθαρρύνει τους θεραπευόμενους να έρθουν αντιμέτωποι με τα άγχη που έχουν σχετικά με επιλογές που αφορούν τον τρόπο ζωής τους, τις αξίες τους και τις σχέσεις τους με τους άλλους. Οι θεραπευτές στηρίζουν τους θεραπευόμενους τους ώστε να εξετάσουν τι έχει πραγματικά νόημα στη ζωή, καθώς και να αποκτήσουν υψηλότερα επίπεδα αυτογνωσίας και αυτοκατανόησης. Οι πιο σημαντικές και γενναίες αποφάσεις προκαλούν μερικές φορές έντονη δυσφορία. Η ζωή δεν είναι εύκολη για εκείνους που δε ζουν σε συμφωνία με αυτό που είναι πραγματικά. Σημαντικό ρόλο παίζει η αποδοχή και η ανάπτυξη, ενώ κύρια ζητήματα που αναδύονται και μέσα από τη θεραπεία είναι η ευθύνη και η ελευθερία του ατόμου.

Η ψυχοθεραπεία ξεκινά δίνοντας έμφαση στα συναισθήματα, αλλά στόχος είναι και η αλλαγή της συμπεριφοράς και η καλλιέργεια ανοιχτών, ευκρινών, αυθόρμητων και τρυφερών σχέσεων. Ο καθένας μας είναι ουσιαστικά μόνος του. Ήρθαμε στον κόσμο μόνοι και μόνοι πρέπει να δημιουργήσουμε την ύπαρξή μας σε αυτόν. Οι άνθρωποι πρέπει να ενθαρρύνονται να αποδεχτούν την ευθύνη για την ίδια τους την ύπαρξη και να συνειδητοποιήσουν ότι μπορούν ανά πάσα στιγμή να επαναπροσδιορίσουν τον εαυτό τους, να συμπεριφέρονται διαφορετικά και να νιώθουν διαφορετικά μέσα στο κοινωνικό τους περιβάλλον. Η θεραπεία βοηθάει τον άνθρωπο να αποκτήσει σεβασμό προς τον εαυτό του, να βρει κίνητρα και να μπορέσει να αναπτυχθεί.

Η υπαρξιακή προσέγγιση υποστηρίζει ότι οι άνθρωποι έχουν μια εγγενή δυνατότητα να διατηρούν υγιείς και ουσιαστικές σχέσεις και να επιλέγουν με βάση το συμφέρον του εαυτού και των άλλων. Η θεραπεία μπορεί να βοηθήσει τον άνθρωπο να απελευθερωθεί από εικασίες και συμπεριφορές που προκαλούν προβλήματα, έτσι ώστε να μπορέσει να ζήσει μια πληρέστερη και πιο ολοκληρωμένη ζωή. Στόχος είναι η ανάπτυξη του ανθρώπου και η αυτοπραγμάτωσή του. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι συνειδητές διαδικασίες που είναι παρούσες και βλέπει το ίδιο το άτομο, παρά οι ασυνείδητες διαδικασίες και τα αίτια που δεν είναι ορατά. Πηγή των προβλημάτων είναι το να μην είναι κάποιος ο αληθινός εαυτός του. Η θεραπευτική σχέση αποτελεί το όχημα ή το πλαίσιο μέσα στο οποίο ενισχύεται η διαδικασία της ψυχολογικής ανάπτυξης. Ο θεραπευτής προσπαθεί να δημιουργήσει μια θεραπευτική σχέση που είναι ζεστή και αποδεκτή, ενθαρρύνοντας τον άνθρωπο να κινηθεί προς μια υγιή κατεύθυνση.   

 

Πηγή:

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK64939/. Brief Humanistic and Existential Therapies.

 

 

Κουραβάνας Νικόλαος- Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγοι, MSc.

Η αυτοτραυματική συμπεριφορά στην εφηβεία

Πώς νιώθουν οι έφηβοι;

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς;

 

Η αυτοτραυματική συμπεριφορά είναι μια συχνά εμφανιζόμενη συμπεριφορά στην εφηβεία, χωρίς να συνδέεται με αυτοκτονικό ιδεασμό. Πρόκειται για μια συμπεριφορά που συνδέεται με έντονη ψυχική δυσφορία, την οποία το άτομο δυσκολεύεται να εκφράσει. Η συμπεριφορά είναι το αποτέλεσμα όσων νιώθει και έχει βιώσει ο έφηβος. Επομένως, είναι σημαντικό να διερευνηθούν τα αίτια της συμπεριφοράς και να εξεταστεί η ψυχοσυναισθηματική κατάσταση του εφήβου.

Ο έφηβος επιλέγει ή παρορμητικά καταφεύγει σε αυτοτραυματικές συμπεριφορές, που είναι πράξεις όπου σκόπιμα βλάπτει τους ιστούς του σώματος, με σκοπό να αλλάξει τον τρόπο που νιώθει. Τα αίτια και η σοβαρότητα του αυτοτραυματισμού μπορεί να ποικίλλουν. Ο αυτοτραυματισμός μπορεί να περιλαμβάνει σκάλισμα του δέρματος, έντονο ξύσιμο, κοψίματα- τομές (χαρακώματα), δάγκωμα, κοπάνημα του κεφαλιού, μπουνιές σε αντικείμενα, καύση και γδαρσίματα.

Κάποιοι έφηβοι επιλέγουν να αυτοακρωτηριαστούν για να πάρουν ρίσκο, να επαναστατήσουν, να απορρίψουν τις αξίες των γονιών τους, να δηλώσουν την ατομική τους ταυτότητα και υπόσταση ή να γίνουν αποδεκτοί. Κάποιοι άλλοι έφηβοι μπορεί να αυτοτραυματιστούν από απελπισία ή θυμό για να αναζητήσουν προσοχή, για να δείξουν την απελπισία και την αναξιότητά τους, να ζητήσουν βοήθεια ή επειδή έχουν σκέψεις αυτοκτονίας. Ορισμένοι έφηβοι προσπαθούν να αντικαταστήσουν τον έντονο ψυχικό πόνο και τα έντονα συναισθήματα με σωματικό πόνο, που είναι πιο εύκολα διαχειρίσιμος. Νιώθουν ότι η πρόκληση σωματικού πόνου και στη συνέχεια η ενασχόληση με το τραύμα θα τους κρατήσει «απασχολημένους» ώστε να σταματήσουν να σκέφτονται, να νιώθουν δυσφορία ή να βιώνουν τραύματα του παρελθόντος.

Οι αυτοτραυματισμοί μπορεί να συνδέονται με δυσκολίες στη διαχείριση των συναισθημάτων και των εμπειριών του εφήβου. Οι έφηβοι νιώθουν ότι είναι ένας τρόπος εκτόνωσης. Οι έφηβοι που δυσκολεύονται να μιλήσουν για τα συναισθήματά τους μπορεί να εκφράσουν τη συναισθηματική τους ένταση, τον πόνο, τη σωματική δυσφορία και τη χαμηλή αυτοεκτίμηση μέσα από τους αυτοτραυματισμούς. Ωστόσο, αυτές οι πράξεις δεν καταλήγουν πάντα σε ανακούφιση και εκτόνωση. Πολλοί έφηβοι νιώθουν πληγωμένοι, θυμωμένοι και φοβισμένοι μετά από τέτοιου είδους αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. Αρκετές φορές, οι έφηβοι κρύβουν τα σημάδια, τα εγκαύματα και τους μώλωπες από τους γονείς και το ευρύτερο περιβάλλον, λόγω της αμηχανίας, της απόρριψης ή της κριτικής που προσπαθούν να αποφύγουν.

Το βασικό ερώτημα είναι τι μπορούν να κάνουν οι γονείς και οι ίδιοι οι έφηβοι;

Οι γονείς είναι καλό να μιλούν με τα παιδιά τους αντιμετωπίζοντάς τα με σεβασμό και αποδοχή και μαθαίνοντάς τα να εξωτερικεύουν αυτά που νιώθουν, καθώς οι αυτοτραυματισμοί συνήθως είναι συσσώρευση αρνητικών συναισθημάτων που οι έφηβοι δεν ξέρουν πώς να διαχειριστούν.

Οι γονείς είναι σημαντικό να μιλήσουν στα παιδιά τους για τον σεβασμό και την εκτίμηση που είναι καλό να έχουν απέναντι στο ίδιο τους το σώμα.

Οι γονείς θα πρέπει να αποτελούν πρότυπα για το παιδί, καθώς το παιδί μέσα από αυτούς μπορεί να μάθει να διαχειρίζεται με ηρεμία και ψυχραιμία τα συναισθήματά του. Επομένως, είναι ιδιαίτερα σημαντικό οι γονείς να μην αυτοτραυματίζονται και  γενικότερα να μην έχουν αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές.

Για να μπορέσουν οι έφηβοι να μάθουν να διαχειρίζονται τις διάφορες καταστάσεις χωρίς αυτοτραυματισμούς θα πρέπει να αποδεχτούν την πραγματικότητα και να βρουν τρόπους να γίνει πιο ανεκτή και οι ίδιοι να γίνουν πιο ευέλικτοι… να εντοπίζουν, να αναγνωρίζουν και να μιλούν για τα συναισθήματά τους, να αποσπούν την προσοχή τους από σκέψεις αυτοτραυματισμού (γράφοντας ημερολόγιο, ζωγραφίζοντας, κάνοντας άλλες σκέψεις ή απασχολώντας πρακτικά με κάτι άλλο τον εαυτό τους)… να ηρεμούν τον εαυτό τους μέσα στην ημέρα, να βρουν τρόπου να διαχειρίζονται το άγχος και τις εντάσεις και να βελτιώσουν τις κοινωνικές τους δεξιότητες.

Όλη αυτή η πορεία μάθησης απαιτεί επαφή και γνωριμία με τον εαυτό, συγκρούσεις και δύσκολες στιγμές, απογοητεύσεις και παλινδρομήσεις, αλλά και σταθερά βήματα εξέλιξης, όπου το άτομο μόνο του ή με έναν ψυχολόγο- ψυχοθεραπευτή ως συνοδοιπόρο αλλάζει τον τρόπο που βιώνει τον κόσμο γύρω του…

 

Πηγή:

https://www.aacap.org/AACAP/Families_and_Youth/Facts_for_Families/FFF-Guide/Self-Injury-In-Adolescents-073.aspx.

 

Κουραβάνας Νικόλαος- Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγοι, MSc.

Διαβάζοντας: Στον Κόσμο της Ψύχωσης

Το εν λόγω βιβλίο στο οπισθόφυλλο μεταξύ άλλων αναφέρει τα εξής: «μετά από μια ευπρόσδεκτη και πλήρη ανασκόπηση της βιβλιογραφίας, ο Νέστορος περιγράφει την προσέγγισή του, η οποία συνθέτει ψυχοδυναμικές και ανθρωπιστικές προσεγγίσεις μαζί με φαρμακευτικές παρεμβάσεις {…} η συνθετική ψυχοθεραπεία δεν συνθέτει μόνο ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις (ψυχοδυναμικές και ανθρωπιστικές) και θεραπευτικές μεθόδους (ατομική ψυχοθεραπεία, οικογενειακή ψυχοθεραπεία και φαρμακοθεραπεία), 

 

αλλά επιπλέον περιλαμβάνει και τη σύνθεση  των προσεγγίσεων των επαγγελματιών ψυχικής υγείας. Η φαρμακοθεραπεία και η ψυχοθεραπεία αποτελούν διαφορετικά έργα, τα οποία μοιράζονται ο ψυχίατρος και ο ψυχολόγος, που έχουν μεταξύ τους μια αρμονική σχέση αμοιβαίας εμπιστοσύνης, η οποία είναι ευεργετική τόσο για τους θεραπευτές, όσο και για τους θεραπευόμενους {…} με αποτέλεσμα η σχιζοφρένεια να αποτελεί έννοια που συλλαμβάνεται και γίνεται αντιληπτή ως μια ακραία προέκταση της ανθρώπινης συμπεριφοράς παρά ως ένα συγκεχυμένο και δυσνόητο παράδειγμα ενός τρόπου λειτουργίας που είναι ξένος προς εκείνον τον ‘’φυσιολογικών’’ ατόμων όπως τα γνωρίζουμε» (George Stricker, 2007, psyc Critiques, 5210).

Όπως αναφέρεται και στο εισαγωγικό σημείωμα του καθηγητή Peter J. Hawkins στην α΄ έκδοση του 1993, «το έργο αυτό αποτελεί ένα σοβαρό “ακαδημαϊκό” σύγγραμμα ψυχολογίας, ψυχοθεραπείας και έρευνας, και ταυτόχρονα, μια σειρά από ‘’δραματικές ιστορίες ζωής” που μπορούν να γίνουν κατανοητές και να τις “αισθανθούμε” όλοι μας, επαγγελματίες και μη. Επίσης, προσφέρει βαθυστόχαστες διαπιστώσεις για τα νοήματα της ανθρώπινης ύπαρξης, τις οποίες όλοι μπορούμε να κατανοήσουμε: την ανάγκη να μας αγαπούν και να μας θέλουν, και την ανάγκη να έχουμε την ικανότητα να επιστρέφουμε την αγάπη αυτή˙την ανάγκη να κατανοούμε τον κόσμο μας και να παρακολουθούμε τη λογική που διέπει τις εμπειρίες μας, καθώς και την ανάγκη ‘’πραγματικά” να μας καταλαβαίνουν οι άλλοι και την ανάγκη να έχουμε κάποιο έλεγχο τόσο πάνω στον εσωτερικό όσο και πάνω στον εξωτερικό μας κόσμο».

Είναι ένα υπέροχο βιβλίο για την ψύχωση, όπου δίνονται αρκετές πληροφορίες, αλλά περιγράφονται επίσης κάποιες ιστορίες ζωής κάποιων ανθρώπων και είναι καλό να διαβαστεί τόσο από άτομα που έχουν κάποια σχέση με την ψυχική υγεία, όσο κι από άτομα που έχουν στο περιβάλλον τους κάποιον άνθρωπο που πάσχει από «σχιζοφρένεια» ή αλλιώς «επιπωματική ψύχωση», καθώς ο αναγνώστης θα έρθει σε μια μεγαλύτερη επαφή με τις διαστάσεις και με τους υποτύπους που υπάρχουν, τα συμπτώματα και άλλες πληροφορίες σχετικά με την αντιμετώπισή της. 

 

Όπως αναφέρθηκε και παραπάνω, ο δόκτωρ Ιωάννης Ν. Νέστορος προτείνει ταυτοχρόνως και τη φαρμακευτική αγωγή, αλλά και την ψυχοθεραπεία και τη συνεργασία με έναν ψυχολόγο, δηλαδή από δύο ειδικούς ταυτόχρονα (ψυχίατρο & ψυχολόγο). Πέρα από τις πληροφορίες και τα χαρακτηριστικά της ψυχωτικής αυτής διαταραχής, αξίζει να δώσει ο αναγνώστης βάση και στις ιστορίες που παρουσιάζονται και οι οποίες είναι αληθινές. Είναι ιστορίες ανθρώπων που κάποια στιγμή στη ζωή τους εκδήλωσαν ψύχωση, κι έτσι ο αναγνώστης θα μπορέσει να κατανοήσει με έναν πιο εύληπτο τρόπο τις διάφορες πτυχές, αλλά και να δει κάποιους παράγοντες που συνήθως δεν τους λαμβάνουμε υπόψη και θεωρούμε ότι ίσως και να μην σχετίζονται με την πυροδότηση των ψυχωσικών επεισοδίων, όπως λόγου χάρη είναι η λήψη διάφορων ναρκωτικών ουσιών (χασίς κ.α.).

Επίσης, κάτι που προσωπικά έκανε εντύπωση σε εμάς διαβάζοντας αυτό το βιβλίο ήταν γενικά ο ρόλος που διαδραματίζει το οικογενειακό περιβάλλον των ψυχωσικών ατόμων, όπου σε κάποιες περιπτώσεις δεν ήταν καθόλου υποστηρικτικό και έμοιαζε σαν τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας να προσπαθούν να συντηρήσουν αυτή την κατάσταση στην οποία βρίσκεται ο ψυχωσικός. Έτσι, η ψυχοθεραπεία των ψυχασθενών πήγαινε πολύ πίσω, καθώς η συνεργασία της οικογένειας με τον ψυχίατρο στην πλειοψηφία των περιπτώσεων είναι προβληματική ή και μονόπλευρη, δηλαδή οι προσπάθειες για συνεργασία γίνονται μόνο από την πλευρά του ψυχιάτρου.

Η δημιουργία εμποδίων στην ανάρρωση των ψυχωσικών από τα μέλη της ίδιας τους της οικογένειας αποτελεί έναν παράγοντα που αξίζει να κρατήσουμε από την ανάγνωση αυτού του βιβλίου, γιατί σε όλες τις ασθένειες, παίζει πολύ σημαντικό ρόλο για την ταχύτητα της ανάρρωσης το πόσο υποστηρικτικά και βοηθητικά είναι τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας. Η στάση και η συμπεριφορά των υπόλοιπων μελών της οικογένειας όταν είναι θετική, δίνει θάρρος, κουράγιο και δύναμη στον ασθενή ώστε να αντιμετωπίσει την ασθένειά του και τις όποιες δυσκολίες συνοδεύουν το πρόβλημά του. Από την άλλη, όταν ο ασθενής αντιλαμβάνεται πως είναι μόνος ή ότι στις υπάρχουσες δυσκολίες του προστίθενται κι άλλες κι ότι οι πιο δικοί του άνθρωποι στην πραγματικότητα δεν τον αγαπούν, αλλά τον βλέπουν σαν βάρος, τότε πλήττεται και κάμτεται ηθικά και ψυχολογικά, αποδιοργανώνεται, θλίβεται και σιγά- σιγά παραιτείται.

Θα λέγαμε πως όταν συμβαίνει τα μέλη της ίδιας της οικογένειας να εμποδίζουν τη θεραπευτική διαδικασία, τότε είναι πολύ πιθανό μια τέτοια οικογένεια να ώθησε το άτομο προς την εκδήλωση της ψυχωτικής του διαταραχής. Δηλαδή, σαν η δυσλειτουργία αυτής της οικογένειας να αποτέλεσε εκείνο τον παράγοντα που πυροδότησε τα ψυχωτικά επεισόδια.

Τελειώνοντας, θα θέλαμε να αναφερθούμε σε ένα ακόμη σημείο που κέντρισε την προσοχή μας και που μας άρεσε πολύ. Έτσι, το τέταρτο και τελευταίο μέρος του βιβλίου, περιλαμβάνει την κλίμακα για την αξιολόγηση των θετικών και αρνητικών συμπτωμάτων, όπου περιγράφονται όλα τα συμπτώματα ενός ψυχωτικού ατόμου, οπότε μπορούμε να έχουμε μια ξεκάθαρη εικόνα τόσο για τα ίδια τα συμπτώματα, όσο και για την εξέλιξη της διαταραχής, δηλαδή, το τι μπορούμε να περιμένουμε.   

Είναι ένα βιβλίο που αξίζει να διαβαστεί και σας το συστήνουμε να το βρείτε και να το έχετε στη βιβλιοθήκη σας, καθώς θα μπορείτε να ανατρέχετε σε αυτό ανά πάσα στιγμή για να φρεσκάρετε ορισμένα στοιχεία και πληροφορίες που μπορούν να σας φανούν ιδιαιτέρως βοηθητικές και χρήσιμες.

 

Πηγή: Ιωάννης Ν. Νέστορος, 2012, Στον Κόσμο Της Ψύχωσης, εκδόσεις: Πεδίο, Αθήνα.

 

Κουραβάνας Νικόλαος- Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγοι, MSc.