Η θεωρία της αντικειμενοποίησης των Fredrickson και Roberts εξηγεί τον τρόπο με τον οποίο οι γυναίκες βιώνουν το σώμα τους μέσα σε μια κοινωνία που δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη γυναικεία εμφάνιση. Όταν μια γυναίκα αξιολογείται διαρκώς με βάση την εξωτερική της εικόνα, μπορεί να αρχίσει να βλέπει τον εαυτό της μέσα από το βλέμμα των άλλων, εσωτερικεύοντας την αντίληψη ότι το σώμα της αποτελεί αντικείμενο παρατήρησης και αξιολόγησης. Η διαδικασία αυτή ονομάζεται αυτοαντικειμενοποίηση και μπορεί να οδηγήσει στην υπερβολική ενασχόληση με την εμφάνιση και στην υποβάθμιση άλλων χαρακτηριστικών, όπως οι ικανότητες, η προσωπικότητα και η νοημοσύνη.
Παράλληλα, η θεωρία του αμφίθυμου σεξισμού αναδεικνύει τις διαφορετικές μορφές με τις οποίες εκδηλώνονται οι διακρίσεις εις βάρος των γυναικών. Ειδικότερα, ο εχθρικός σεξισμός αντιμετωπίζει τις γυναίκες ως κατώτερες ή λιγότερο ικανές και συχνά τις παρουσιάζει ως απειλή όταν διεκδικούν εξουσία και ανεξαρτησία. Από την άλλη πλευρά, η θεωρία των κοινωνικών ρόλων της Eagly εξηγεί πώς οι κοινωνικές προσδοκίες και η κατανομή των ρόλων μεταξύ των φύλων διαμορφώνουν στερεότυπα για τις γυναίκες και τους άνδρες. Ιστορικά, οι γυναίκες έχουν συνδεθεί περισσότερο με τη φροντίδα των παιδιών, τις οικιακές εργασίες και την υποστήριξη της οικογένειας, με αποτέλεσμα η κοινωνική τους αξία να συνδέεται συχνά με την ομορφιά, την ευγένεια, τις σχέσεις και τη φροντίδα των άλλων. Επιπλέον, η θεωρία της κοινωνικής μάθησης βοηθά να κατανοήσουμε πώς τα άτομα υιοθετούν συμπεριφορές και αντιλήψεις παρατηρώντας πρότυπα και τις ανταμοιβές που αυτά λαμβάνουν.
Τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και οι διαφημίσεις συχνά χρησιμοποιούν το γυναικείο σώμα για να προσελκύσουν την προσοχή, ακόμη και όταν αυτό δεν σχετίζεται άμεσα με το διαφημιζόμενο προϊόν. Αντίστοιχα, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης προβάλλεται συχνά η εξωτερική εμφάνιση των γυναικών περισσότερο από τις ικανότητες ή την προσωπικότητά τους. Το φαινόμενο αυτό συνδέεται και με το faceism, δηλαδή την τάση να προβάλλεται το πρόσωπο περισσότερο σε ορισμένες αναπαραστάσεις των ανδρών, ενώ στις γυναίκες δίνεται μεγαλύτερη έμφαση στο σώμα. Οι κοινωνικές αυτές πρακτικές ενισχύουν την αντίληψη ότι η γυναικεία αξία καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από την εμφάνιση, κάτι που μπορεί να αναπαράγεται και στην καθημερινότητα, όταν οι γυναίκες δέχονται περισσότερα σχόλια για το σώμα τους παρά για τις ικανότητές τους.
Τέλος, η κοινωνική κατηγοριοποίηση και τα στερεότυπα συμβάλλουν στην αντικειμενοποίηση, καθώς οι άνθρωποι συχνά αξιολογούν τα άτομα με βάση την κοινωνική ομάδα στην οποία ανήκουν, αντί να λαμβάνουν υπόψη την ατομικότητα και την προσωπικότητά τους. Όταν, επομένως, η κατηγορία «γυναίκα» συνδέεται στερεοτυπικά με την ομορφιά και τη σωματική εμφάνιση, το άτομο κινδυνεύει να αντιμετωπίζεται πρωτίστως ως σώμα και όχι ως ολοκληρωμένη προσωπικότητα. Με αυτόν τον τρόπο, τα κοινωνικά πρότυπα αναπαράγονται και ενισχύονται, δημιουργώντας έναν κύκλο μέσα στον οποίο η αντικειμενοποίηση διατηρείται και μεταδίδεται από γενιά σε γενιά.
Πηγή:
Yzerbyt, V. & Klein, O. (2022). Κοινωνική Ψυχολογία: Ψυχολογικές Προεκτάσεις. Εκδόσεις Πεδίο.
Ελένη Παπαδοπούλου και Νίκος Κουραβάνας, Ψυχολόγοι, MSc, MA
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου