Πέμπτη 23 Απριλίου 2026

Διαβάζοντας το βιβλίο: Η αθλιότητα του ανθρώπου

Του Blaise Pascal

 

«Εφόσον δεν μπορούν να εξαναγκάσουν τη δικαιοσύνη, καθιστούν δίκαιη την υπακοή στη δύναμη, αφού δεν μπορούν να ισχυροποιήσουν τη δικαιοσύνη, δικαιώνουν την ισχύ».  

 

«Εφόσον δεν μπορούν να εξαναγκάσουν σε υπακοή τη δικαιοσύνη, καθιστούν δίκαιη την υπακοή στη δύναμη· αφού δεν μπορούν να ισχυροποιήσουν τη δικαιοσύνη, δικαιώνουν την ισχύ. Γράφοντας στις περίφημες "Σκέψεις" του για τη δεινή οντολογική θέση και τελικά για την αθλιότητα που χαρακτηρίζει το είδος μας, ο «μαθηματικός φιλόσοφος» Μπλεζ Πασκάλ δεν αποκηρύσσει ούτε αποστρέφεται ψυχρά. Βλέπει απλώς τον κόσμο και τον εαυτό του από μια απόσταση που ζαλίζει: γιατί το αίνιγμα της ύπαρξής μας δεν καθιστά πια τον άνθρωπο μέτρο όλων των πραγμάτων αλλά το εκκρεμές ανάμεσα στο μηδέν και το άπειρο - έναν μικρό δισταγμό του σύμπαντος. Και διαθέτει ακόμη την οξυδέρκεια, ήδη από τον 17ο αιώνα, να μην προτείνει κανένα σύστημα, μόνο την παραδοχή ότι κανένα σύστημα δεν αρκεί - μια γνήσια φιλοσοφική διακήρυξη αβεβαιότητας, με τη μορφή πνευματικής εξομολόγησης, που λυτρώνεται από την ίδια της την αγωνία» (από το οπισθόφυλλο του βιβλίου).

«Όταν δεν γνωρίζουμε την αλήθεια ενός πράγματος, είναι βολικό να υπάρχει ένα κοινό σφάλμα που ικανοποιεί το ανθρώπινο μυαλό… Διότι η κύρια ασθένεια του ανθρώπου είναι η ανήσυχη περιέργειά του για πράγματα που δεν μπορεί να γνωρίσει, δεν του κάνει τόσο κακό να σφάλλει όσο να είναι τόσο ανώφελα περίεργος».

«Οι καλές πράξεις που μένουν εν κρυπτώ είναι οι πιο αξιέπαινες» (σελ. 62).

«Περί της επιθυμίας να μας εκτιμούν όσοι είναι γύρω μας. –Η αλαζονεία μας διακατέχει πολύ φυσιολογικά, στις αθλιότητες, στα λάθη μας κ.ο.κ. Ευχαρίστως χάνουμε και τη ζωή μας, φτάνει να μιλήσουν για αυτό.

Ματαιοδοξία: παιχνίδι, κυνήγι, επίσκεψη, κωμωδίες, ψευτοδιαιώνιση του ονόματος» (σελ. 63).

«Η φύση μας έγκειται στην κίνηση, η πλήρης ακινησία είναι ο θάνατος» (σελ. 84).

«Ανία. Τίποτα πιο αβάσταχτο για τον άνθρωπο από την πλήρη σχόλη, χωρίς πάθη, χωρίς μέριμνα, χωρίς διασκέδαση, χωρίς εργασία. Νιώθει τότε τη μηδαμινότητά του, την εγκατάλειψή του, την ανεπάρκειά του, την εξάρτησή του, την αδυναμία του, το κενό του. Πολύ σύντομα θα βγάλει από τα βάθη της ψυχής του την ανία, το σκοτάδι, τη θλίψη, την πικρία, τον θυμό, την απελπισία» (σελ. 85).

 

Blaise Pascal. 2011. Η αθλιότητα του ανθρώπου. Οξύ, Επίλεκτα.

 

Κουραβάνας Νίκος- Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγοι, MSc, MA.

 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου