Συναισθηματικά μπλεξίματα...

Βλέποντας τα πράγματα και τις σχέσεις απ’ έξω, ως τρίτοι, σκεφτόμαστε «μα τα πράγματα είναι τόσο απλά… γιατί ταλαιπωρούνται έτσι…;». Αν σκεφτούμε όμως τον εαυτό μας σε παρόμοιες καταστάσεις θα δούμε πως κι εμείς με τον ίδιο περίπλοκο τρόπο τα αναλύαμε όλα στο κεφάλι μας ή κατά την αλληλεπίδρασή μας με τον άλλο. 

Είναι τελείως διαφορετικό όταν υπάρχει συναισθηματική εμπλοκή και αλληλεπίδραση. Η συναισθηματική εμπλοκή, οι προσδοκίες μας, τα θέλω και οι ανάγκες μας, η επιθυμία μας και η επένδυση, μας κάνει να τα βλέπουμε όλα μέσα από ένα παραμορφωτικό φακό, όπου το πρόβλημα φαντάζει τεράστιο και ανεπίλυτο, οι συμπεριφορές του άλλου απαράδεκτες και τα λόγια του μας γεμίζουν ελπίδες ή μας αδειάζουν τελείως. Όσο πιο πολύ συναισθηματικά μπλεγμένοι είμαστε σε μια τέτοια κατάσταση τόσο πιο δύσκολο είναι να δούμε ξεκάθαρα τι πρέπει να κάνουμε, πώς μπορούμε να απομακρυνθούμε ή να προσεγγίσουμε τον άλλο, τι στην πραγματικότητα θέλουμε πιο πολύ και πώς θα καταφέρουμε να μην αναμασάμε τις ίδιες σκέψεις. 

Πολλές φορές παρατηρούμε ότι εκτός από τις σκέψεις και η ίδια μας η συμπεριφορά αλλάζει τελείως… γινόμαστε υπερβολικοί, αντιδρούμε διαφορετικά από αυτό που μέχρι τώρα ήμασταν και από αυτό που μέχρι τώρα θεωρούσαμε ως το πιο λογικό. Όσο πιο συναισθηματικά μπλεγμένοι είμαστε σε μια κατάσταση τόσο λιγότερο χρησιμοποιούμε τη λογική και τόσο λιγότερο μπορούμε να βρούμε μια διέξοδο. Νιώθουμε να κάνουμε κύκλους μέσα σε έναν συναισθηματικό λαβύρινθο, που δεν οδηγεί πουθενά, αλλά στην πραγματικότητα δεν θέλουμε να βγούμε… δεν θέλουμε να τελειώσει η κατάσταση που ζούμε ή ίσως δεν θέλουμε καν να αλλάξουμε κάτι από αυτή την κατάσταση, με το φόβο ότι μπορεί να χάσουμε τελείως αυτό που ζούμε.

 

Συναισθηματικά μπλεξίματα που μπορεί να μην οδηγούν πουθενά… που μπορεί να μας στεναχωρούν ή να μας ταλαιπωρούν, τα οποία όμως δεν θέλουμε να αφήσουμε πίσω μας, είτε γιατί φοβόμαστε την μοναξιά είτε γιατί προσδίδουν λίγη σημασία στην ύπαρξή μας… Συναισθηματικά μπλεξίματα, στα οποία είναι τόσο δυσδιάκριτα τα όρια ανάμεσα στην αγάπη και στην εξάρτηση, ανάμεσα στο ενδιαφέρον και στην προσδοκία, ανάμεσα στο νοιάζομαι για σένα και στο σ’ έχω ανάγκη. Συναισθηματικά μπλεξίματα που τα έχουμε στολίσει με προσδοκίες και τα έχουμε επενδύσει με προσμονή και λαχτάρα… 

Συναισθηματικά μπλεξίματα που δεν μας αφήνουν το μυαλό καθαρό και τη σκέψη διαυγή, αλλά ας μην ξεχνάμε ότι χωρίς αυτά δεν θα υπήρχε καμία ουσία στη ζωή μας… Γιατί μόνο μέσα από τα συναισθηματικά μπλεξίματα μπορούμε να φτάσουμε στην πραγματική αγάπη, στα αγνά συναισθήματα που θα προσφέρουμε και θα λάβουμε από κάποιον άνθρωπο, που θα είναι μοναδικός για εμάς και θα είμαστε μοναδικοί για αυτόν… Και μπορεί να ακούγεται πολύ μακρινό από τη σημερινή κοινωνία στην οποία ζούμε, όμως, μέσα από τα συναισθηματικά μας μπλεξίματα αυτό θέλουμε, αυτό προσδοκούμε και αυτό περιμένουμε…

Μην κλείνεις τα μάτια στην ευτυχία…

Αυτό ήθελες… το ζεις… Γιατί δεν το βλέπεις; Γιατί δεν το αναγνωρίζεις; Μάθε επιτέλους να εκτιμάς αυτά που ζεις και μάθε να αναγνωρίζεις αυτά που προσδοκάς, όταν έρχονται… Μην γυρίζεις το βλέμμα αλλού πριν προλάβεις να τα χαρείς…

Μην κλείνεις τα μάτια στην ευτυχία… πείσε τον εαυτό σου ότι μπορείς να την αντέξεις και θα δεις ότι όλα θα γίνουν πιο όμορφα… 

Ίσως αν κοιτάξεις γύρω σου θα διαπιστώσεις πως οι περισσότεροι άνθρωποι προτιμούν να είναι δυστυχισμένοι  παρά ευτυχισμένοι… Ξέρεις κάτι; Είναι πιο εύκολο να βολευτείς μέσα στη δυστυχία και στη μιζέρια σου, παρά να ρισκάρεις για να κατακτήσεις την ευτυχία. Και τι θα γίνει αν την ξαναχάσεις; Και τι θα γίνει αν αποτύχεις; Επιλέγεις, λοιπόν, να είσαι δυστυχισμένος, να απορρίπτεις με συνοπτικές διαδικασίες κάθε τι που θα μπορούσε να είναι το μονοπάτι για την ευτυχία, για να συλλέξεις μερικές ευτυχισμένες στιγμές, που θα σε ακολουθούν, που θα σου δώσουν δύναμη και μια διαφορετική οπτική των πραγμάτων.

Μην κλείνεις τα μάτια στην ευτυχία σου, γιατί σου ανήκει… και μην περιμένεις να σου δοθεί ενώ εσύ επιμένεις να της κλείνεις την πόρτα και να βυθίζεσαι όλο και περισσότερο στην γνώριμη οικειότητα που σου προσφέρει η δυστυχία. 

Μην κλείνεις τα μάτια και ίσως διαπιστώσεις πως ήδη υπάρχουν στη ζωή σου αρκετά πράγματα που σε κάνουν ευτυχισμένο, που σου δίνουν όλες τις ευκαιρίες να είσαι καλά, να σκέφτεσαι θετικά και να προχωράς, κρατώντας ως πολύτιμο φυλαχτό τις ευτυχισμένες σου στιγμές. 

Πριν σκεφτείς για άλλη μια φορά πόσο άτυχος είσαι σ’ αυτή τη ζωή και πόσο καταδικασμένος είσαι να ζεις μέσα στη δυστυχία ψάξε να βρεις: πόσο ανοιχτός είσαι εσύ στην ευτυχία; Πόσο πιθανό είναι να διώχνεις τις ευτυχισμένες στιγμές από φόβο γιατί δεν ξέρεις πώς να τις διαχειριστείς ή από φόβο γιατί σκέφτεσαι ότι πάλι θα χαθούν και θα σου απομείνει η δυστυχία; Και μήπως τελικά είναι πιο εύκολο να ζεις σε μια μόνιμη δυστυχία, παρά να γεύεσαι και λίγη ευτυχία; Όσο θα τα σκέφτεσαι όλα αυτά, μην ξεχνάς να αφήσεις για λίγο τα μάτια σου ανοιχτά στην ευτυχία.

«Θέματα» στη σχέση με τον πατέρα; «Daddy issues»

Γυναίκες που έχουν μια μπερδεμένη ή ελλειμματική σχέση με τον πατέρα

Όλες οι γυναίκες θα μπορούσαν να έχουν κάποια θέματα στη σχέση με τον πατέρα και αυτό εξαρτάται από τον τρόπο που ο πατέρας αντιμετώπιζε τη μητέρα στη μεταξύ τους σχέση, αλλά και πόσο πραγματικά παρών ήταν ο πατέρας στη ζωή του παιδιού. Αν για παράδειγμα ο πατέρας ήταν πολύ υποτιμητικός απέναντι στη μητέρα, η κόρη μπορεί να επηρεαστεί τόσο ως προς την επιλογή συντρόφου στη μετέπειτα ζωή της, όσο και ως προς τη συμπεριφορά της απέναντι στο σύντροφό της, όπου μπορεί να εμφανίσει μεγάλη ανοχή σε μια κακοποιητική ή αγενή συμπεριφορά. Ακόμη, η κόρη μπορεί να επηρεαστεί ως προς την αυτοπεποίθησή της και την εικόνα που έχει για τον εαυτό της. 

Ένα κορίτσι ή γυναίκα που έχει «θέματα» με τον πατέρα της (daddy issues) μπορεί να είναι υπερβολικά πρόστυχη ή να έχει διεστραμμένες σεξουαλικές φαντασιώσεις, να εμφανίζει κάποια μορφή αυτοακρωτηριαστικής συμπεριφοράς, καθώς και να έχει υπερβολική αυτοπεποίθηση σε απατηλό βαθμό. Επίσης, μπορεί να επιλέγει να κάνει σχέσεις με αρρενωπούς άνδρες με έκδηλη αυτοπεποίθηση, αλλά και να παρουσιάζει προβλήματα με την εικόνα του σώματος ή διατροφικές διαταραχές. 

Τα θέματα που υπάρχουν με τον πατέρα επηρεάζουν και τη συμπεριφορά των αγοριών της οικογένειας, τα οποία θεωρούν ότι με αυτό τον τρόπο θα πρέπει και τα ίδια να συμπεριφέρονται ως άνδρες στη σύντροφό τους. Οι άνδρες που έχουν θέματα με τον πατέρα τους μπορεί να εμφανίσουν έντονα το αίσθημα του ανταγωνισμού με άλλους άνδρες, εξαιτίας του θυμού που έχουν για την πατρική φιγούρα. Ακόμη, μπορεί να αποφεύγουν φιλικές σχέσεις με άνδρες, εξαιτίας του φόβου που έχουν λόγω της έντονης επιθυμίας τους να αγαπηθούν από την πατρική φιγούρα. Το αγόρι που έχει μεγαλώσει χωρίς μια επαρκή πατρική φιγούρα μπορεί να αναπτύξει ανασφάλεια σχετικά με το πόσο επαρκή είναι τα αρρενωπά του στοιχεία, καθώς δεν είχε την ευκαιρία να ταυτιστεί με την πατρική φιγούρα. 

Οι γυναίκες συνήθως εμφανίζουν μια έντονη λαχτάρα για φροντίδα και προσοχή από έναν άνδρα, είτε γιατί ο πατέρας ήταν συναισθηματικά απών είτε γιατί ήταν πραγματικά απών. Επίσης, μπορεί να εμφανίζουν αρνητικά συναισθήματα για τη σεξουαλικότητά τους. Ως προς την επιλογή συντρόφου, οι γυναίκες που έχουν θέματα με τον πατέρα συνήθως νιώθουν έλξη και νιώθουν μεγαλύτερη οικειότητα με άνδρες που φέρουν στοιχεία από τη συμπεριφορά ή το χαρακτήρα του πατέρα. Πολλές φορές νιώθουν ότι θα πλήξουν ή θα βαρεθούν με ένα καλό παιδί, ότι έχει μεγαλύτερο ενδιαφέρον να έχουν σχέση με έναν άνδρα με πιο «αλήτικη» συμπεριφορά, με πιο μυστηριώδη και αρρενωπά στοιχεία, που ωστόσο, είναι λιγότερο εκδηλωτικός, λιγότερο δοτικός και λιγότερο τρυφερός. 

Ασυνείδητα, η γυναίκα αναζητά την αγάπη και την αποδοχή του πατέρα της μέσα από τους συντρόφους που επιλέγει. Είναι μια επανάληψη της σχέσης που έχει ζήσει ή της σχέσης που της έλειψε κατά την παιδική ηλικία με τον πατέρα. Έτσι, οι γυναίκες που είχαν μια απογοητευτική ή τραυματική σχέση με τον πατέρα στην παιδική ηλικία μπορεί να επιλέξουν συντρόφους που θα τους απογοητεύσουν με ποικίλους τρόπους, όπως στο παρελθόν είχαν απογοητευτεί από τον πατέρα τους.

Φαίνεται πως επιλέγουμε να ζήσουμε στις συντροφικές μας σχέσεις και να αναβιώσουμε τα θέματα που έχουμε με τον πατέρα μας. Αυτό φαίνεται αρκετά απογοητευτικό και είναι σαν να καταδικάζουμε τις μελλοντικές μας επιλογές. Για να μην συμβεί αυτό θα πρέπει να σπάσουμε τον φαύλο κύκλο της καταναγκαστικής επανάληψης της παιδικής μας ηλικίας. Το πρώτο βήμα είναι να αναγνωρίσουμε τι θέματα κουβαλάμε από τη σχέση με τον πατέρα μας και να μπορούμε να διακρίνουμε τι μας ελκύει και γιατί. 

Τι αναζητούμε μέσα σε μια σχέση; Αυτά που μας έλειψαν από τον πατέρα ή αυτά που ζήσαμε μαζί του; Πώς εκφράζεται η στέρηση σε μια επιλογή μας; Επιλέγουμε έναν σύντροφο που σχεδόν μας αγαπά, είναι σχεδόν διαθέσιμος, σχεδόν μας σέβεται και σχεδόν μας συμπεριφέρεται καλά. Μπορούμε να ζήσουμε αυτή τη στέρηση, όπως τη ζήσαμε και στο παρελθόν, βιώνοντας όμως ένα ανικανοποίητο από τη σχέση που βιώνουμε, γιατί πάντα κάτι λείπει… Και πώς εκφράζεται η αναζήτηση σε μια σχέση όσων ζήσαμε με τον πατέρα; Τα θετικά στοιχεία που υπάρχουν από τη σχέση με τον πατέρα τα αναζητάμε και στις συντροφικές μας σχέσεις, απολαμβάνοντας τη σχέση. Αφού αναγνωρίσουμε τι ψάχνουμε μέσα σε μια σχέση και τι μας ελκύει θα μπορέσουμε να καταλάβουμε τι εμπειρίες του παρελθόντος ξαναζούμε και από ποια βιώματα θα πρέπει να απαλλαγούμε.

Και τι μπορεί να σημαίνει όταν μια γυναίκα ελκύεται διαρκώς από μη διαθέσιμους άνδρες; 

Μήπως επιλέγουμε όλες οι ερωτικές μας σχέσεις να είναι με άτομα που δεν είναι συναισθηματικά διαθέσιμα, ενώ ταυτόχρονα νιώθουμε ότι δεν είμαστε επαρκείς για την αγάπη του άλλου προσώπου; Μέσα από μια τέτοια επιλογή ίσως προσπαθούμε να βρούμε τρόπους να πείσουμε τον άνδρα που δεν ενδιαφέρεται να μας αγαπήσει και να γίνουμε κάτι σημαντικό για αυτό, πιστεύοντας ότι θα μπορούσε το ίδιο να γίνει και με τον πατέρα μας. Ουσιαστικά, δηλαδή, ελπίζουμε ότι θα καταφέρουμε αυτό που δεν καταφέραμε τόσα χρόνια: να κερδίσουμε την αγάπη του πατέρα.

Αναζητώντας μια πατρική φιγούρα, μια γυναίκα μπορεί να βρίσκει διαρκώς μη διαθέσιμους άνδρες. Αυτό μπορεί να είναι στο πλαίσιο της προσπάθειάς να ξεπεράσει τα θέματα που κουβαλά από τη σχέση με τον πατέρα της. Μπορεί να είναι μια προσπάθεια να επιβεβαιώσει αυτό που ήδη νιώθει, ότι δηλαδή, δεν έχει πάρει την αγάπη και την αποδοχή από τον πατέρα της ή μπορεί να είναι μια απεγνωσμένη προσπάθεια να καλύψει τα κενά που νιώθει. Όταν, όμως, έρχεται πιο κοντά με τον σύντροφό της, αναβιώνει κομμάτια της σχέσης με τον πατέρα της κι έτσι μπορεί να έρθει στην επιφάνεια θυμός, απόρριψη, υπερπροστατευτικότητα, αμφίθυμα συναισθήματα, συναισθηματική απομάκρυνση, επίκριση…

Ακόμη, γυναίκες που έχουν θέματα με τον πατέρα μπορεί να ελκύονται από μεγαλύτερους άνδρες, στους οποίους αναζητούν ασφάλεια και προστασία, ενώ ταυτόχρονα υπάρχει μια ανισορροπία ως προς την δύναμη όπως υπήρχε και στη σχέση πατέρα- κόρης. Μπορεί να κάνουν σχέσεις με έντονα στοιχεία προσκόλλησης, ζήλιας και κτητικότητας, εκφράζοντας έντονη υπερπροστασία του συντρόφου και εμφανίζοντας ανησυχίες εγκατάλειψης από τον σύντροφο. Επιπλέον, χρειάζονται μια διαρκή επιβεβαίωση της αγάπης και της στοργής από τον σύντροφό τους, καθώς νιώθουν έντονη ανασφάλεια για το αν υπάρχει πραγματική αγάπη και μπαίνουν στη διαδικασία σύγκρισης με προηγούμενες σχέσεις ή πώς θα συμπεριφέρονταν με κάποια άλλη γυναίκα. Αυτό μπορεί να είναι ιδιαίτερα εξαντλητικό και τελικά να οδηγήσει σε απομάκρυνση του συντρόφου, επιβεβαιώνοντας τελικά τους φόβους της γυναίκας, που νιώθει ότι δεν την αγαπά και δεν την θέλει ο σύντροφός της.

Επίσης, γυναίκες που έχουν θέματα με τον πατέρα μπορεί να αναφέρουν ότι το μόνο που θέλουν από έναν άνδρα είναι σεξ, ενώ πολλές φορές μπορεί να εμπλακούν σε ριψοκίνδυνες συμπεριφορές για να ικανοποιήσουν τις σεξουαλικές τους ανάγκες. Η αυτοεκτίμησή τους εξαρτάται από το πόσο σεξουαλικά επιθυμητές είναι στον άνδρα που θέλουν και υποσυνείδητα θεωρούν ότι την αγάπη και τον θαυμασμό μπορούν να τον λάβουν μέσα από την σεξουαλική επαφή, χωρίς όμως να επενδύουν συναισθηματικά στις στενές τους σχέσεις, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει αμοιβαίος σεβασμός και συντροφικότητα.

Τέλος, γυναίκες που έχουν θέματα με τον πατέρα τους νιώθουν πραγματικό τρόμο στη σκέψη και μόνο να μείνουν μόνες. Προτιμούν να βρίσκονται μέσα σε μια δυσλειτουργική σχέση παρά να είναι μόνες. Συνήθως, θα εμπλακούν πολύ γρήγορα σε μια σχέση χωρίς να δώσουν χρόνο στον εαυτό τους και στον άλλο για να δουν πόσο ταιριάζουν. Ο φόβος να μην μείνουν μόνες είναι ισχυρός και μειώνει την ικανότητά τους να αναπτύξουν την μοναδική τους ταυτότητα και να μπορέσουν να δομήσουν μια υγιή σχέση που τις προσφέρει ικανοποίηση και συναισθηματική πληρότητα.

Τα θέματα που υπάρχουν με τον πατέρα οδηγούν τη γυναίκα να μάθει για τις σχέσεις και για τις προσδοκίες που έχει από τους άνδρες. Για να μπορέσουν οι γυναίκες να αλλάξουν αυτές τις προσδοκίες ώστε να υιοθετήσουν πιο υγιή πρότυπα σχέσης θα πρέπει να γίνουν τα εξής βήματα:

• Αναγνώριση των πρώιμων προσδοκιών που έχει η γυναίκα από τις σχέσεις και από τους άνδρες, ερμηνεία αυτών και διαμόρφωση πεποιθήσεων που είναι πιο προφανείς και ορθές.
• Συνειδητοποίηση ότι το ανοίκειο μπορεί να είναι πιο ασφαλές και λειτουργικό από το οικείο που επέλεγε μέχρι τώρα.
• Αναγνώριση και επίγνωση του μοντέλου που ακολουθεί και αλλαγή ορισμένων συμπεριφορών της.
• Δοκιμή εφαρμογής των αλλαγών ώστε να αλλάξει το μοντέλο της ανάγκης, προσδοκίας, αδιαφορίας και απογοήτευσης που ακολουθούσε μέχρι τώρα.

Οι πρώιμες εμπειρίες της ζωής δεν θα πρέπει να ελέγχουν και να καθορίζουν τις μελλοντικές μας σχέσεις, για αυτό είναι σημαντικό να εντοπίσουμε τα ελλείμματα, τις αγωνίες, τους προβληματισμούς και τις διαστρεβλώσεις που κουβαλάμε ήδη από την παιδική μας ηλικία.

Παραφιλίες: φετιχισμός, μαζοχισμός, σαδισμός

Σεξουαλική διαταραχή ή ιδιαιτερότητα;

Μια σεξουαλική ιδιαιτερότητα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάτι δεν πάει καλά με το άτομο. Ωστόσο, καθοδηγεί το άτομο ώστε να βιώνει τη σεξουαλικότητα με διαφορετικό τρόπο, και αυτό μπορεί να επηρεάσει ορισμένες πτυχές της ζωής του, της προσωπικότητας του και του τρόπου που βλέπει τον εαυτό του και τους άλλους. Εστιάζοντας σε ένα σύνολο διαταραχών που είναι οι παραφιλίες, αναλύονται τα βασικά χαρακτηριστικά κάποιων από αυτές.  

Φετιχισμός

Μία από τις παραφιλίες είναι ο φετιχισμός, που αφορά την ερωτικοποίηση άψυχων αντικειμένων ή μερών ενός αντικειμένου ή μερών του σώματος που προκαλούν σεξουαλικό ερεθισμό του ατόμου. Μεταξύ των πιο κοινών φετιχιστικών αντικειμένων είναι οι πατούσες, τα πόδια, τα παπούτσια, οι μπότες ή άλλα σημεία των γυναικών. Ένα άτομο με τη συγκεκριμένη παραφιλία ερεθίζεται σεξουαλικά μόνο όταν ασχολείται με το συγκεκριμένο μέρος του σώματος, όπως για παράδειγμα τα μαλλιά ή τα πόδια κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής συνεύρεσης. Η φετιχιστική διαταραχή αποτελεί μια πολυαισθητηριακή εμπειρία, που περιλαμβάνει χάιδεμα, όσφρηση, γεύση, τρίψιμο ή άγγιγμα του φετιχιστικού αντικειμένου. 

 Για να χαρακτηριστεί ο φετιχισμός ως μια διαταραχή, το άτομο θα πρέπει για τουλάχιστον έξι μήνες να εμφανίζει επαναλαμβανόμενες, έντονες σεξουαλικές φαντασιώσεις ή σεξουαλικές παρορμήσεις και συμπεριφορές που περιλαμβάνουν τη χρήση ενός άψυχου αντικειμένου που ερεθίζει σεξουαλικά το άτομο. Οι φαντασιώσεις, οι παρορμήσεις και οι συμπεριφορές μπορεί να προκαλέσουν έντονο άγχος και δυσφορία ή να προκαλέσουν προβλήματα στη λειτουργικότητα του ατόμου όσον αφορά τον κοινωνικό, τον επαγγελματικό ή κάποιο άλλο σημαντικό τομέα του ατόμου. 

Πρόκειται για μια διαταραχή, που εμφανίζεται σχεδόν αποκλειστικά στον ανδρικό πληθυσμό. Η πλειοψηφία των ατόμων με φετιχισμό εστιάζουν σε περισσότερα από ένα φετιχιστικά αντικείμενα. Τα πιο συχνά φετιχιστικά αντικείμενα είναι κάποιο μέρος του γυναικείου σώματος, κάποιο μέρος της γυναικείας ενδυμασίας ή κάποιο ειδικό υλικό. Τα βασικά χαρακτηριστικά των φετιχιστικών αντικειμένων περιλαμβάνουν την λαμπερότητα, την υφή, το σχήμα ή τη μυρωδιά. Πολλοί θεωρητικοί συνδέουν την ανάπτυξη του φετιχισμού με την μητέρα, εκφράζοντας μια ταυτοποίηση ή ενσωμάτωση με το επιθυμητό πρόσωπο.

Με βάση την ψυχαναλυτική προσέγγιση, η επιλογή του φετίχ μπορεί να οφείλεται σε τραυματικές εμπειρίες της παιδικής περιόδου. Το άτομο μέσα από τις φετιχιστικές φαντασιώσεις και τη χρήση ενός άψυχου αντικειμένου προσπαθεί να ξεπεράσει τη χαμηλή αυτοπεποίθηση που βιώνει και τα αισθήματα ανικανότητας. Επίσης, το φετιχιστικό αντικείμενο μπορεί να λειτουργεί ως ένα μεταβατικό αντικείμενο που συμβάλλει στη διατήρηση της ταυτότητας του εγώ κι επομένως στη δόμηση του εαυτού.

Σύμφωνα με τις θεωρίες μάθησης, ο σεξουαλικός ερεθισμός συνδέεται περισσότερο με ένα συγκεκριμένο αντικείμενο (το φετιχιστικό αντικείμενο) παρά με την έλξη από την σύντροφο και τα συνολικά χαρακτηριστικά της. Η επιλογή του φετιχιστικού αντικειμένου ενισχύεται από την ύπαρξη αυνανισμού ή οργασμού που προκαλείται από το συγκεκριμένο αντικείμενο.

Σεξουαλικός μαζοχισμός

Στο πλαίσιο των σεξουαλικών παρεκκλίσεων, ο μαζοχισμός τοποθετείται στα όρια ανάμεσα στην αποδεκτή και την μη αποδεκτή συμπεριφορά. Οι θεωρητικοί πραγματοποιούν μια διάκριση ανάμεσα στον ηθικό και τον σεξουαλικό μαζοχισμό, που παρουσιάζουν ορισμένες διαφοροποιήσεις. Ο ηθικός μαζοχισμός στοχεύει στην τιμωρία του ανήθικου, στη χρήση αυτοκαταστροφικής συμπεριφοράς, ώστε να επιλυθούν εσωτερικά προβλήματα και συχνά συνδέεται με την κατάθλιψη, ενώ χαρακτηρίζεται από μοναχικότητα. Οι διαταραχές διατροφής και η παραμονή σε μια κακοποιητική σχέση θεωρείται ότι χαρακτηρίζονται από ηθικό μαζοχισμό. Ο σεξουαλικός μαζοχισμός στοχεύει στη σεξουαλική διέγερση και ευχαρίστηση, ενώ προϋποθέτει την ύπαρξη σχέσης, σε πραγματικό ή φαντασιωσικό επίπεδο. 

Τα τρία βασικά στοιχεία του μαζοχισμού είναι τα εξής:

Ο πόνος- υπάρχουν διαβαθμίσεις στην αναζήτηση πόνου. Υπάρχουν μαζοχιστές που αναζητούν ελάχιστο πόνο. Κατά τη σεξουαλική συνεύρεση, ο πόνος μπορεί να προκληθεί από χτύπημα στους γλουτούς, από μαστίγωμα ή ράβδισμα, και άλλες πράξεις. Ο μαζοχιστής έχει την επιθυμία να συγκρατούν τα όρια του πόνου φτάνοντας μέχρι ένα συγκεκριμένο όριο ανοχής. Η σεξουαλική διέγερση κάνει τον πόνο περισσότερο υποφερτό και ανεκτό, ενώ ο πόνος συνδέεται με την σεξουαλική ευχαρίστηση και δεν αποτελεί μια γενικότερη πρακτική του ατόμου.

Η απώλεια ελέγχου- συχνά χρησιμοποιείται το δέσιμο, που οδηγεί στην απώλεια ελέγχου και αποτελεί μέρος της πρόκλησης πόνου. Αρκετοί μαζοχιστές αναλαμβάνουν υποτακτικό ρόλο και φέρουν εις πέρας διάφορες εντολές που δέχονται από τον/την σύντροφό τους ως μια μορφή τιμωρίας. Η απώλεια του ελέγχου συνδέεται με την αίσθηση του αβοήθητου, ενώ συμβάλλει στην σεξουαλική διέγερση του ατόμου.

Η ταπείνωση και το ντρόπιασμα- συχνά περιλαμβάνονται δραστηριότητες που προκαλούν συναισθήματα ντροπής, μέσα από μια συμβολική μετατροπή της υπόστασης του ατόμου ή μέσα από λεκτικές προσβολές ή υποχρεωτικές υποτιμητικές πράξεις. Παράδειγμα τέτοιου είδους πράξης είναι το γλείψιμο των ποδιών του/ της συντρόφου.

Σεξουαλικός σαδισμός

Ο σεξουαλικός σαδισμός χαρακτηρίζεται από την αίσθηση σεξουαλικής ευχαρίστησης μέσα από πράξεις κακοποίησης ή τιμωρίας του ερωτικού αντικειμένου. Στηρίζεται στην αρχική επιθυμία πόνου ή καταστροφής του σεξουαλικού αντικειμένου, ενώ συνδέεται με την επιθυμία για δύναμη, που προκαλεί τον φόβο, τον θυμό και την κακοποίηση του θύματος. Ο πόνος στο σαδισμό συνδέεται με την αίσθηση της δύναμης και του ελέγχου. 

Ο σεξουαλικός σαδισμός χαρακτηρίζεται από επίμονες σεξουαλικές φαντασιώσεις, τάσεις ή συμπεριφορές που περιλαμβάνει πραγματικές ή φαντασιωσικές πράξεις που προκαλούν ψυχικό ή σωματικό πόνο του θύματος για τουλάχιστον έξι μήνες, προκαλώντας σεξουαλική διέγερση στο άτομο. Οι σεξουαλικές φαντασιώσεις ή συμπεριφορές προκαλούν σημαντική κλινική δυσφορία ή μείωση της λειτουργικότητας σε κοινωνικό, επαγγελματικό ή άλλο επίπεδο. 

Πρόκειται για έναν τύπο σεξουαλικής επιθετικότητας. Οι σαδιστές έχουν χαμηλά επίπεδα ενσυναίσθησης απέναντι στο θύμα. Ο σαδισμός συχνά συνυπάρχει με τον μαζοχισμό. Άτομα με μαζοχιστικές φαντασιώσεις έχουν συγχρόνως και σαδιστικές φαντασιώσεις. Έτσι, θεωρούνται δύο συμπληρωματικές διαταραχές. Το άτομο με μαζοχιστικές τάσεις έχει το ρόλο του κυρίαρχου και λαμβάνει ικανοποίηση μέσα από τις πράξεις που επιβάλλει στο υποτακτικό άτομο. Η χρησιμοποίηση ρόλων ενισχύει την ένταση της κακοποίησης, που μπορεί να φτάσει μέχρι τον έλεγχο των σωματικών λειτουργιών του υποτακτικού ατόμου. Οι σαδιστικές πράξεις μπορεί να περιλαμβάνουν σε φαντασιωσικό ή πραγματικό επίπεδο τσιμπήματα στο θύμα, δαγκώματα, τρυπήματα με βελόνες, καψίματα ή άλλους τραυματισμούς. Σε όλες τις περιπτώσεις, η σεξουαλική διέγερση προκαλείται από το ότι το θύμα υποφέρει.

Αντιμετώπιση

Για την αντιμετώπιση των παραπάνω παραφιλικών συμπεριφορών θα μπορούσε να εφαρμοστεί ψυχοθεραπεία, ώστε να μπορέσει το άτομο να βελτιώσει τις ερωτικές/ συντροφικές του σχέσεις και να εξασφαλίσει όσο το δυνατόν καλύτερα επίπεδα λειτουργικότητας. Στο πλαίσιο της ψυχοθεραπείας στόχος είναι να αναζητηθούν τα αίτια που οδήγησαν το άτομο στη συγκεκριμένη σεξουαλική συμπεριφορά ή φαντασίωση, το νόημα που αποδίδουν σε αυτή και το ρόλο που παίζει στην ικανοποίηση που λαμβάνουν από τις σεξουαλικές σχέσεις. Η ψυχοθεραπεία είναι υποστηρικτική και έχει ως στόχο να έρθουν στην επιφάνεια και να συζητηθούν και τα κοινωνικά προβλήματα που βιώνει το άτομο, αλλά και να καθοριστούν οι επιμέρους στόχοι ανάλογα με την εκάστοτε περίπτωση. Μεταξύ των βασικών στόχων της ψυχοθεραπείας είναι η εκπαίδευση των κοινωνικών δεξιοτήτων, η αλλαγή της παρεκκλίνουσας σκέψης, η σεξουαλική εκπαίδευση, οι παράγοντες που οδηγούν στην παρεκκλίνουσα σεξουαλική διέγερση του ατόμου, οι κοινωνικοί παράγοντες που συνδέονται με την σεξουαλική ιδιαιτερότητα, ο χειρισμός του άγχους και η ενημέρωση του ατόμου σχετικά με αυτό που βιώνει.

Βαϊδάκης, Ν. (2005). Η σεξουαλική συμπεριφορά του ανθρώπου. Αθήνα: Εκδόσεις ΒΗΤΑ medical arts.

Γιωτάκος, Ο. (2004). Σεξουαλική επιθετικότητα και παραφιλίες: Αιτιολογία- Εκτίμηση- Αντιμετώπιση. Αθήνα: Εκδόσεις ΒΗΤΑ medical arts.