Πάσχα (V)

 

Μακάριοι όσοι μπορούν να θρέψουν την ύπαρξή τους με το φως του όρθρου της Κυριακής και να κρατήσουν τη λαμπαδίτσα τους αναμμένη σε μια απόμερη κόχη του εαυτού των, θησαυρό καλοσύνης και ανεξάντλητη πηγή μακροθυμίας και παρηγοριάς. Μακάριοι όσοι μπορούν με τα πάμφωτα μάτια του λησμονημένου παιδιού να ξαναβλέπουν μέσα στη νύχτα τους φωσφορισμούς των Αγγέλων και τους αρωματισμένους βοστρύχους των Μυροφόρων! 

 

Ι.Μ. Παναγιωτόπουλος, Χειρόγραφα της μοναξιάς, 1991.

 

Νίκος Κουραβάνας- Ελένη Παπαδοπούλου, Ψυχολόγοι, MSc, MA

Πάσχα (IV)

 

 

Μα ο παιδιάτικος όρθρος της Ανάστασης δεν είναι μονάχα η ώρα της θείας παρουσίας. Είναι και η ώρα της σπιτικής καλοσύνης. Είναι η ώρα που ο άνθρωπος δένεται με τους προγόνους του, με τους γύρω του, με τον τόπο του, που αισθάνεται βαθύτερο και ευγενικότερο τον εαυτό του. Η φαντασμαγορία της πασχαλινής ευφροσύνης γίνεται ψυχικό γεγονός και όσο μακραίνει το διάστημα, τόσο φωτεινότερη στέκεται στα βάθη της μνήμης- στο τέλος, είναι ένας ολόκληρος παράδεισος, κάτι που κανείς δεν κατορθώνει να το συλλάβει σε όλη την ένταση του εξουσιαστικού του συμβόλου. 

 

Ι.Μ. Παναγιωτόπουλος, Χειρόγραφα της μοναξιάς, 1991.

 

Νίκος Κουραβάνας- Ελένη Παπαδοπούλου, Ψυχολόγοι, MSc, MA

Πάσχα (ΙΙΙ)

 

 

Το γέρικο σπίτι της πρώτης Ανάστασης ξέφτισε, χάλασε, σωριάστηκε. Οικοδόμοι και μαραγκοί έχτισαν στον τόπο του άλλο σπίτι. Καινούργιοι νοικοκυραίοι, άλλα παιδιά, άλλα χαμόγελα το γέμισαν με την αξεθύμαστη ζωντάνια τους. Οι παλιοί πήραν  μονάχα τη μνήμη του μαζί τους και φύγανε και πήγανε σε άλλους τόπους. Στο αναμεταξύ το λαμπριάτικο τραπέζι, η ζεστή κουλούρα και το κόκκινο αυγό, μάζευαν ολοένα και λιγότερους ολόγυρά τους. Η γιαγιούλα πήγε να ιδεί την άλλη ανάσταση, την ανάσταση ζωής και την ανάσταση ‘’κρίσεως’’. 

 

Ι.Μ. Παναγιωτόπουλος, Χειρόγραφα της μοναξιάς, 1991.

 

Νίκος Κουραβάνας- Ελένη Παπαδοπούλου, Ψυχολόγοι, MSc, MA

 

Πάσχα (ΙΙ)

 

 

 

 

Ο καθένας δημιουργεί μέσα του τη δική του ανάσταση, που είναι μια και πολλαπλή, που είναι πάντα ανοιξιάτικη και κατάφωτη, και πρόσχαρη κι εγκάρδια, την ανάσταση του παλιού σπιτιού, με τα χαμόγελα της μανούλας και τη συλλογισμένη φαιδρότητα του πατέρα και τα ξαφνιασμένα ξεσπάσματα των παιδιών, που κάθονται όλα ολόγυρα στο τραπέζι, με τα μάτια αλλοπαρμένα από τη χαρούμενη αγρύπνια, με την έκφραση λαίμαργη και επίσημη, με τη μεγάλη ολάσπρη λαμπάδα, που καίει μπροστά στο καπνισμένο εικονοστάσι, και με το φάσμα της πανάρχαιας γιαγιούλας που περιμένει εκεί στο παραγώνι το άγγελμα της ανάστασης, που είναι ίσως και η τελευταία δική της ανάσταση. 

 

Ι.Μ. Παναγιωτόπουλος, Χειρόγραφα της μοναξιάς, 1991.

 

Νίκος Κουραβάνας- Ελένη Παπαδοπούλου, Ψυχολόγοι, MSc, MA

Καλό Πάσχα (Ι)

 

Μα να, η καμπάνα σημαίνει. Μια θάλασσα από βιολέτες και πασχαλιές ανθίζει στους κήπους. Τα χελιδόνια ξανάχτισαν τη φωλιά τους. Τα βουνά είναι βαθυγάλαζα και οι κάμποι ανθισμένοι. Κι η νύχτα η πολύαστρη των θαυμάτων ξετυλίγεται με την προαιώνια αταραξία της προς τον όρθρο της Κυριακής. Δεν είμαστε πια παιδιά. Μα ένα πλήθος αστραφτερά, παιδιάτικα ματάκια είναι πρόθυμα να αγρυπνήσουν και τούτη την χρονιά για να πάρουν μαζί τους τη μεγάλη χαρά της σπιτικής ανάστασης. Θα την ξαναζήσουμε την παιδιάτικη ανάσταση και σε τούτη τη νέα στιγμή, θα θυμηθούμε όσους λείπουν, θα κοιτάξουμε όσους υπάρχουν ολόγυρά μας, θα θησαυρίσουμε μέσα μας όση στοργή μας προσφέρεται και θα ξεκινήσουμε για το παραπέρα ταξίδι, ξανανιωμένοι από το φως και το θάλπος της κλητής και αγίας ημέρας, της μιας των Σαββάτων.

 

Ι.Μ. Παναγιωτόπουλος, Λαμπρή του 1938, Χειρόγραφα της μοναξιάς, 1991. 

 

Νίκος Κουραβάνας- Ελένη Παπαδοπούλου, Ψυχολόγοι, MSc, MA

Διαβάζοντας το βιβλίο: Φωτογραφοθεραπεία και Παραμυθοθεραπεία

Αποσπάσματα για την παραμυθοθεραπεία

 

«Μια ουσιαστική συμβολή του παραμυθιού στην ψυχολογική λειτουργία είναι ότι τα παιδιά ταυτίζονται με τους ήρωες των παραμυθιών (Μαλαφάντης, 2014· Bettelheim, 1995). Μέσα από τα παραμύθια τα παιδιά βοηθιούνται στο να προβάλλουν το «Εγώ» τους και επίσης να εκφράσουν κάποιες ονειροπολήσεις τους, φαντασιώσεις τους και επιθυμίες τους. Επιπροσθέτως, μέσα από τα παραμύθια τα παιδιά μπορούν να επεξεργαστούν τα ψυχικά τους βιώματα και να κατανοήσουν τις εσωτερικές συγκρούσεις τους και να τις επιλύσουν μέσα από τη φαντασία τους (Aνασόντζη, 2019· Bettelheim, 1995). Κατά τη διάρκεια της διήγησης, το παιδί ενισχύεται ηθικά και ψυχικά, καθώς επεξεργάζεται τρόπους αντιμετώπισης παρόμοιων καταστάσεων, όπως οι καταστάσεις που οι ήρωες αντιμετωπίζουν στις περιπέτειές τους. Το παραμύθι βιώνεται ως μια ανάγκη από το παιδί, προκειμένου αυτό να καθαρθεί από τα άγχη του και τις αγωνίες του. Μάλιστα, το χαρακτηριστικό κλείσιμο των παραμυθιών από τους αφηγητές, όπως λ.χ. «ήμουν κι εγώ εκεί κι έφαγα και ήπια κι ακόμα στάζουν τα μουστάκια μου κρασί» φανερώνει την αληθοφάνεια όσων αφηγήθηκε, κι αυτό γίνεται επειδή το παιδί έχει ανάγκη να στηρίζεται στην αλήθεια και όχι στο ψέμα (Σακελλαρίου, 2003, σελ. 82-83)».

«Το θεραπευτικό παραμύθι βασίζεται σε μια αφήγηση που συμβάλλει στην ανάδειξη μιας προβληματικής κατάστασης, σε μια συγκεκριμένη εμπειρία, σε συγκεκριμένες περιστάσεις και στην αναζήτηση λύσεων. Το παραμύθι είναι ένα μέσο που δίνει την ευκαιρία στο άτομο να γνωρίσει τον εαυτό του, να έρθει σε επαφή με τα συναισθήματά του και να επεξεργαστεί εμπειρίες, τραύματα και συγκρούσεις που έχει βιώσει στο παρελθόν. Τα παραμύθια μπορούν να έχουν παγκόσμια-καθολικά θέματα και να ειδωθούν ως δραματικές αναπαραστάσεις βασικών ψυχολογικών διεργασιών. Ενθαρρύνουν τη δημιουργική σκέψη, μετατρέπουν σε καθολικά τα προβλήματα, ώστε να είναι αντιληπτά και κατανοητά από όλους, ενώ δημιουργούν μια ελπίδα για το μέλλον (Pasca, 2015·Smirnioti et al., 2017)», σελ. 185.

«Η παραμυθοθεραπεία επιτρέπει στο άτομο να καταλάβει πώς τα συμπτώματα και τα συναισθήματα μέσα από τα παραμύθια μπορεί να τα επεξεργαστεί συμβολικά ή μεταφορικά και εν τέλει να τα αποδεχτεί. Το θεραπευτικό παραμύθι στηρίζεται στην αφήγηση, καθώς αποτελεί έναν σύνδεσμο ανάμεσα σε σώμα και ψυχή. Μέσα από το βίωμα του παραμυθιού, ο θεραπευόμενος σκέφτεται και δρα, ζει και εκφράζεται. Το θεραπευτικό παραμύθι μπορεί να μεσολαβήσει ανάμεσα στον πόνο και την οδύνη. Το άτομο μπορεί να έρθει πιο κοντά στο πρόβλημα που το απασχολεί με έναν συμβολικό τρόπο (Pasca, 2015)», σελ. 186.

«Η αφήγηση ιστοριών επιτρέπει τη μεταφορά της γνώσης με αποτελεσματικό τρόπο, καθώς είναι πιο εύκολο να κατανοηθεί τι λέμε στους άλλους και στους εαυτούς μας για τις εμπειρίες μας. Γνωσιακοί-συμπεριφορικοί θεραπευτές μπορούν να ενσωματώσουν ιστορίες, μεταφορές και αναλογίες στην καθημερινή τους πρακτική. Η ανάπτυξη ιστοριών σε ένα ομαδικό πλαίσιο μπορεί να ενισχύσει τις σχέσεις (την ψυχική επαφή μεταξύ των μελών της ομάδας), να ενεργοποιήσει τα μέλη ώστε αποκτήσουν μια νέα οπτική (Blenkiron, 2005· Ruini et al., 2014·Treadwell et al., 2011)», σελ. 210.

 

Αποσπάσματα από το βιβλίο:

 

Κουραβάνας Νίκος- Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγοι, MSc, MA.

 

Διαβάζοντας το βιβλίο: Φωτογραφοθεραπεία και Παραμυθοθεραπεία (Ι)

Αποσπάσματα για τη φωτογραφοθεραπεία

 

«Ο εαυτός και η ταυτότητα του ατόμου αποτελούνται από μια αφηγηματική δομή. Η αφήγηση είναι αυτή που συνδέει τη φωτογραφία με την ιστορία. Η φωτογραφία είναι μια καταγραφή της στιγμής, που το κάθε άτομο την παρατηρεί με τον δικό του τρόπο και κάθε φορά μπορεί να εστιάσει σε διαφορετικές πτυχές της φωτογραφίας. Αυτά που απασχολούν το άτομο, όλα όσα έχει βιώσει, τα συναισθήματα που νιώθει, επηρεάζουν το πώς βλέπει και αναλύει την κάθε φωτογραφία. Η αφήγηση του καθενός και η εντύπωση που διαμορφώνει έχουν υποκειμενικό χαρακτήρα. Οπότε η ερμηνεία της κάθε φωτογραφίας και οι συνδέσεις με πτυχές του εαυτού, αλλά και με οπτικές της ζωής εξαρτώνται από πολλούς παράγοντες, ενώ κάθε φορά η φωτογραφία μπορεί να αναλυθεί και με διαφορετικό τρόπο (Suler, 2023)», σελ. 44.

«Σύμφωνα με τους Stevens και Spears (2009), η φωτογραφοθεραπεία έχει στενούς δεσμούς με τις προσεγγίσεις της art therapy και με το έργο του Carl Jung, ο οποίος θεωρούσε ότι είναι πιο εύκολο να αντιμετωπίσουμε συναισθηματικές δυσκολίες αν τους δώσουμε σχήμα και μορφή, παρά αν μείνουμε μόνο σε μια λεκτική συζήτηση. Η φωτογραφία, όπως και οι άλλες μορφές τέχνης, χρησιμοποιείται ως το μέσο για να μπορέσει ο θεραπευόμενος, μέσα από μια συγκεκριμένη, αντικειμενική μορφή που είναι πιο εύκολη, να εκφράσει συναισθήματα και σκέψεις και να επεξεργαστεί προβλήματα και ανησυχίες που έχει», σελ. 45.

«Η φωτογραφία μπορεί να ενθαρρύνει το άτομο να εστιάσει σε λεπτομέρειες, να αναζητήσει πιθανές αλληλεπιδράσεις με το περιβάλλον και τα πρόσωπα γύρω του. Η ηλικία παίζει ρόλο, καθώς τα ηλικιωμένα άτομα πιο συχνά καταφεύγουν σε μια αναπόληση του παρελθόντος, του εαυτού και της ζωής τους μέσα από φωτογραφίες. Η αλληλεπίδραση ανάμεσα στον εαυτό και στη φωτογραφία που αποτυπώνει μια εικόνα του παρελθόντος είναι ένας διάλογος ανάμεσα στο παρελθόν και στο παρόν. Το άτομο μεγαλώνοντας μπορεί να πρέπει να αντιμετωπίσει μια αναπηρία, σωματική, κοινωνική ή ψυχική και να μπορέσει να αναγνωρίσει και να αποδεχτεί τη νέα κατάσταση. Η αυτεπίγνωση είναι από τα πιο σημαντικά ζητήματα που καλείται να αντιμετωπίσει το άτομο ως μια συνειδητή προσοχή προς τον εαυτό, που αφορά σημαντικές πτυχές του εαυτού (Zwick, 1978)», σελ. 50.

«Μέσω της φωτογραφίας, το άτομο μπορεί να συλλάβει εικόνες με νόημα, ανακαλώντας και δίνοντας στον θεραπευτή πληροφορίες που θα τον βοηθήσουν να κατανοήσει και να ερμηνεύσει τον εσωτερικό του κόσμο (Bignante, 2010). Οι φωτογραφίες μπορούν να αποτελέσουν το ερέθισμα για ανάσυρση πληροφοριών από το ασυνείδητο, που έρχονται στην επιφάνεια με τη μορφή συναισθημάτων, αναμνήσεων και εικόνων (Weiser, 2000). Ο θεραπευόμενος έχει έναν ενεργητικό ρόλο κατά την περιγραφή και ανάλυση των φωτογραφιών και αποτελεί συνεργάτη του θεραπευτή κατά τη θεραπευτική διαδικασία (Van Auken et al., 2010)», σελ. 52.

 

Αποσπάσματα από το βιβλίο:

 

Κουραβάνας Νίκος- Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγοι, MSc, MA.

 

Σχέση σημαίνει επιθυμία, οχι υποχρέωση

 

Ο καθένας μπορεί να δώσει έναν δικό του ορισμό για τη σχέση. Η σχέση σημαίνει κάτι διαφορετικό για τον καθένα μας, ενώ όταν σκεφτόμαστε ή φανταζόμαστε μια σχέση μας έρχονται διαφορετικά πράγματα στο μυαλό. Το τι περιμένουμε και προσδοκούμε από μια σχέση εξαρτάται από τα βιώματα και τις εμπειρίες που έχουμε, από την εικόνα που έχουμε από τις σχέσεις γύρω μας, ξεκινώντας από τις σχέσεις μέσα στην οικογένεια και από την εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας. Τι περιμένουμε από έναν άνθρωπο και

τι είδους συμπεριφορά αξίζουμε; Ποια πράγματα θεωρούμε σημαντικά και σε ποια μπορούμε να υποχωρήσουμε ή να συμβιβαστούμε; Τι είδους αξίες θεωρούμε ιδιαίτερα σημαντικές και απαραίτητες για μια σχέση;

Η σχέση θέλει διαρκή προσπάθεια, δεν αρκεί να μας ενδιαφέρει ο άλλος ή να είμαστε ερωτευμένοι. Η σχέση χρειάζεται χρόνο, για να τη χτίσουμε και χρειάζεται τη διαρκή παρουσία μας, για να μπορέσουμε να τη διατηρήσουμε. Είναι σημαντικό να εξασφαλίσουμε υγιείς σχέσεις, που δεν μας κρατάνε πίσω, δεν βγάζουν τα χειρότερα στοιχεία του χαρακτήρα μας, δεν μας κακοποιούν και δεν γινόμαστε εμείς κακοποιητικοί απέναντι στους άλλους.

Μια υγιής σχέση στηρίζεται στο πάρε-δώσε, χωρίς όμως εξαρτήσεις και έντονη κτητικότητα, δίνοντας ο ένας στον άλλο την ελευθερία της επιλογής και τον δικό του χώρο και χρόνο. Μια υγιής σχέση δέχεται τα θετικά αλλά και τα αρνητικά του καθενός, συγχωρεί τα λάθη και ωθεί σε προσπάθειες βελτίωσης των συμπεριφορών και από τις δύο πλευρές. Μια υγιής σχέση στηρίζεται στην ειλικρίνεια και στη γνήσια συνύπαρξη, στο πραγματικό ενδιαφέρον και στην απόλαυση της πραγματικότητας.

 

Από το βιβλίο: 

 

Κουραβάνας Νίκος- Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγοι, MSc, MA.

 

Συναισθηματικά νεκρός...

 

Συναισθηματικά νεκρός… αλλά πόσο θα ζήσεις έτσι;
Για πάντα; Πόσο «ζωντανός» μπορεί να είναι ένας «νεκρός»; Αδιέξοδο… και τώρα τι κάνουμε; Τι πιθανότητες έχουν να ζωντανέψουν τα συναισθήματα; Και πώς να το κάνεις αυτό; Μήπως απλά κοιμούνται; Μήπως όλα μπορούν να γίνουν όπως πριν; Τι μπορεί να ζωντανέψει τα συναισθήματα; Ένας άνθρωπος, μια κατάσταση, ένα ενδιαφέρον; Όποιο κι αν είναι το ερέθισμα μόνο εσύ θα μπορέσεις να το καταφέρεις. Μήπως δεν είναι τελείως νεκρά και είναι απλά μισοπεθαμένα περιμένοντας εσένα να τους δώσεις ξανά ζωή;

 

Από το βιβλίο:

 

Κουραβάνας Νίκος- Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγοι, MSc, MA.