Σχέσεις γονέων- εφήβων: Είναι τόσο ‘άσχημα’ τα πράγματα;

Μια έρευνα των Μπεζεβέγκη & Γεωργουλέα

 

Σε μια έρευνα των Μπεζεβέγκη & Γεωργουλέα, μελετήθηκαν οι σχέσεις ανάμεσα σε γονείς και εφήβους. Οι σχέσεις γονέων- εφήβων και κυρίως η γονική συμπεριφορά έχουν μελετηθεί εκτενώς στη διεθνή και την ελληνική βιβλιογραφία. Έχουν προταθεί μοντέλα για τη μελέτη της γονικής συμπεριφοράς, που στηρίζονται σε παράγοντες όπως αγάπη- εχθρότητα και αυτονομία- έλεγχος. Οι αλληλεπιδράσεις ανάμεσα σε αυτούς τους παράγοντες οδηγούν στις διαστάσεις της δημοκρατικότητας, της αυταρχικότητας και της ανεκτικότητας. 

 

«Οι δημοκρατικοί γονείς σέβονται τα παιδιά τους, τα ενθαρρύνουν να συμμετέχουν στις συζητήσεις και να εκφράζουν τις απόψεις τους για θέματα που τα αφορούν, ενθαρρύνουν την εκδήλωση αυτονομίας από μέρους των εφήβων, ενώ παράλληλα διατηρούν την τελική ευθύνη για τη λήψη των αποφάσεων από κοινού» (σελ. 120). Οι δημοκρατικοί γονείς ενθαρρύνουν τα παιδιά για λεκτική αλληλεπίδραση όταν ασκούν τη γονική εξουσία, διατυπώνοντας απαιτήσεις ή απαγορεύσεις, μιλώντας στα παιδιά για τους λόγους που τους οδήγησαν σε αυτό.

Οι αυταρχικοί γονείς ανακοινώνουν στα παιδιά τις επιθυμίες τους χωρίς να δίνουν εξηγήσεις για τους λόγους που τους οδήγησαν να πάρουν μια απόφαση. Οι γονείς αυτοί επιβάλλουν τη θέλησή τους και δεν επιτρέπουν στους εφήβους να εκφράσουν τις απόψεις τους για θέματα σχετικά με τη συμπεριφορά τους. Η υπακοή βρίσκεται στο επίκεντρο για αυτούς, καθώς θεωρείται σημαντική αρετή. Όταν το παιδί επιχειρεί να διαμαρτυρηθεί οι γονείς το τιμωρούν ή το εξαναγκάζουν να συμμορφωθεί.

Οι ανεκτικοί γονείς επιτρέπουν στα παιδιά να αγνοούν τις γονικές επιθυμίες. Οι έφηβοι είναι ελεύθεροι να αποφασίζουν μόνοι τους για θέματα που τους αφορούν, χωρίς να υπάρχει κάποιο ενδιαφέρον από την πλευρά των γονιών τους. Οι γονείς δεν ενδιαφέρονται για το τι κάνουν οι έφηβοι και συχνά αδιαφορούν για τις αποφάσεις τους. Επίσης, οι γονείς με ανεκτική συμπεριφορά λειτουργούν ισοπεδωτικά στη σχέση με τα παιδιά τους, καθώς δεν καταφέρνουν να είναι παρόντες και να τους δείχνουν τη στήριξη που έχουν ανάγκη.

Σε μια έρευνα που πραγματοποιήθηκε στον ελλαδικό χώρο, εξετάστηκαν σε γονείς και εφήβους οι αντιλήψεις τους για τη γονική συμπεριφορά, οι συγκρούσεις που αναπτύσσονται ανάμεσα σε εφήβους και γονείς καθώς και η επικοινωνία εφήβων- γονέων και το συναισθηματικό κλίμα της οικογένειας.

Οι περισσότεροι έφηβοι χαρακτήριζαν τη σχέση που είχαν με τους γονείς τους ως δημοκρατική, ενώ ένα μικρό ποσοστό τη χαρακτήριζε ως αυταρχική. Πιο συγκεκριμένα, οι έφηβοι θεωρούν τις μητέρες ως περισσότερο στοργικές και υποστηρικτικές, ενώ οι πατέρες είναι πιο αυστηροί και ασκούν περισσότερο έλεγχο στα παιδιά. Οι γονείς είχαν ακόμη πιο θετική εικόνα για τη σχέση με τα παιδιά τους.

Οι έφηβοι με δημοκρατικούς γονείς είχαν μια πιο θετική αναπτυξιακή πορεία, είχαν καλύτερες επιδόσεις στο σχολείο, εμφάνιζαν χαμηλότερα συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης, έχουν μεγαλύτερη αυτοεκτίμηση, είναι λιγότερο πιθανό να εμπλακούν σε αντικοινωνικές συμπεριφορές, εγκλήματα και χρήση ουσιών, ενώ προσαρμόζονται περισσότερο στους στόχους τους, και έχουν χαμηλά επίπεδα προσδοκίας για αποτυχία.

Τα θέματα που φαίνεται ότι προκαλούν πιο συχνά εντάσεις στη σχέση γονέων- εφήβων είναι τα εξής: θέματα σχετικά με το σχολείο –κυρίως η μελέτη και οι βαθμοί-, τις ώρες εξόδου –κυρίως της επιστροφής στο σπίτι-, το λεξιλόγιο που χρησιμοποιούν οι έφηβοι, το είδος ψυχαγωγίας και διασκέδασης που επιλέγουν, τις διακοπές και τις παρέες των εφήβων και τον τρόπο επιλογής τους. Στα θέματα που υπήρχαν πιο συχνά συγκρούσεις, οι έφηβοι αντιλαμβάνονταν τη συμπεριφορά των γονιών τους ως αυταρχική.

Οι ερευνητές καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι «έφηβοι και γονείς έχουν παρόμοιες αντιλήψεις για τη γονική συμπεριφορά. Στο σύνολό της αξιολογείται θετικά και από τις δύο πλευρές, αλλά σε επιμέρους θέματα, που προκαλούν ένταση στις μεταξύ τους σχέσεις, έφηβοι και γονείς αναγνωρίζουν την ύπαρξη συγκρούσεων και δυσκολιών. Ωστόσο το στοιχείο αυτό δεν αλλοιώνει την ύπαρξη καλής ποιότητας επικοινωνίας και θετικού συναισθηματικού κλίματος στην οικογένεια» (σελ. 138). Ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο παίζει η αποτελεσματική επικοινωνία ανάμεσα σε γονείς και εφήβους για τη διατήρηση της ισορροπίας στις σχέσεις μέσα στο οικογενειακό πλαίσιο.

 

Πηγή:

Ανθρώπινη ανάπτυξη και οικογένεια. Επιμέλεια: Σπύρος Τάνταρος. Εκδόσεις Πεδίο, 2011.

 

Κουραβάνας Νίκος- Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγοι, MSc, MA.

Αντιγραφή στις εξετάσεις

Υπάρχουν χαρακτηριστικά προσωπικότητας που συσχετίζονται με την αντιγραφή στις εξετάσεις;

 

Η αντιγραφή στις εξετάσεις έχει ερευνηθεί διεξοδικά από τους κοινωνικούς ψυχολόγους. Σε μια πρώιμη έρευνα από τον MacKinnon (1933), ζητήθηκε από ορισμένα άτομα να επιλύουν μια σειρά από προβλήματα, ενώ γνώριζαν ότι οι απαντήσεις περιέχονταν σε βιβλία που ήταν δίπλα τους. Τους επιτρεπόταν να ανατρέξουν μόνο σε λίγα παραδείγματα από το βιβλίο και έπειτα έπρεπε να λύσουν τα υπόλοιπα μόνοι τους, χωρίς να γνωρίζουν ότι παρακολουθούνται. Το ερώτημα ήταν: ποιος θα αντέγραφε και θα αναζητούσε περισσότερες απαντήσεις στο βιβλίο από όσες επιτρεπόταν; Ο MacKinnon διέκρινε μεταξύ αντιγραφέων και μη αντιγραφέων:

·         Οι αντιγραφείς έτειναν να εκφράζουν θυμό απέναντι στη δοκιμασία περισσότερο από τους μη αντιγραφείς.

·         Οι μη αντιγραφείς κατηγορούσαν τους εαυτούς τους που δεν έλυσαν τα προβλήματα περισσότερο από τους αντιγραφείς.

·         Οι μη αντιγραφείς έτειναν να εκφράζουν λεκτικά το εκάστοτε πρόβλημα και να αναπτύσσουν εναλλακτικές στρατηγικές στα πλαίσια της προσπάθειας επίλυσής του.

·         Οι αντιγραφείς ήταν πιο καταστροφικοί ή επιθετικοί (κλωτσούσαν το πόδι του τραπεζιού ή χτυπούσαν τις γροθιές τους στο τραπέζι).

·         Οι μη αντιγραφείς συμπεριφέρονταν πιο νευρικά και έμοιαζαν περισσότερο ανήσυχοι.

Αρκετές εβδομάδες αργότερα, οι φοιτητές ερωτήθηκαν αν είχαν αντιγράψει. Εκείνοι που δεν είχαν αντιγράψει το είπαν ευθαρσώς˙ εκείνοι που είχαν αντιγράψει είτε το αρνήθηκαν είτε το παραδέχτηκαν αλλά είπαν ότι ένιωθαν ενοχές γι’ αυτό. Περαιτέρω έρευνες έδειξαν ότι τέτοια αισθήματα ενοχής αποτελούσαν αποφασιστικό παράγοντα για τον καθορισμό του κατά πόσο ένα άτομο είχε αντιγράψει ή όχι: το 84% των μη αντιγραφέων είπαν ότι θα ένιωθαν ενοχές αν επρόκειτο να αντιγράψουν. Εκείνοι που δεν αντέγραψαν ανέφεραν τη μεγαλύτερη ενοχή στη σκέψη της αντιγραφής˙ εκείνοι που είχαν αντιγράψει ανέφεραν τη μικρότερη ενοχή. Ο MacKinnon υπέθεσε ότι η τάση για αντιγραφή αποτελούσε προδιάθεση –ένα χαρακτηριστικό προσωπικότητας που ήταν εγγενές στον «αντιγραφέα» (σελ. 693).

Συνοπτικά, πολλοί άνθρωποι πρόθυμα παραδέχονται ότι προβαίνουν σε κάθε είδους περιστασιακή, ανήθικη ή παράνομη συμπεριφορά. Τα μη βίαια εγκλήματα όπως η απάτη, η φοροδιαφυγή, οι ασφαλιστικές απάτες, οι μικροκλοπές από καταστήματα και η αντιγραφή στις εξετάσεις, τα οποία μπορεί να έχουν σοβαρές συνέπειες για τους άλλους, είναι ευρέως διαδεδομένα στην κοινωνία μας. Κάποιες φορές οι κοινωνικοί ψυχολόγοι ασχολούνται με αυτά τα πεδία, αναζητώντας όχι μόνο αίτια αλλά και λύσεις, όπως το σχεδιασμό διαφημιστικών εκστρατειών, κοινοτικών παρεμβάσεων και αποτρεπτικών παραγόντων βάσει τεχνικών παρακολούθησης (σελ. 694).

 

Πηγή:

Hogg & Vaughan. 2010. Κοινωνική Ψυχολογία. Gutenberg.

 

Νίκος Κουραβάνας & Ελένη Παπαδοπούλου, Ψυχολόγοι, MSc, MA.

 

Η κατάκτηση της αυτονομίας στην εφηβεία

«Στα πρώιμα κείμενα για την εφηβεία διατυπωνόταν η υπόθεση ότι η συναισθηματική αποδέσμευση από τους γονείς ήταν θεμελιώδες στοιχείο της πορείας προς την ανεξαρτησία και ότι, χωρίς αποχωρισμό και απομάκρυνση, δεν μπορούσε το άτομο να γίνει ώριμος ενήλικας. Η άποψη αυτή έφερε έντονες τις επιδράσεις της ψυχαναλυτικής θεωρίας. Πιο πρόσφατα, ωστόσο, εμπειρικές έρευνες έδειξαν διαφορετικά στοιχεία για το ζήτημα αυτό. Πρώτον, από τη δεκαετία του 1960 και μετά, οι ερευνητές ανέφεραν θετικότερες σχέσεις μεταξύ γονέων και εφήβων σε σύγκριση με ότι αναμενόταν.

 

Ως αποτέλεσμα αυτής της εμπειρικής έρευνας, οι ειδικοί οδηγήθηκαν στην υπόθεση ότι ήταν δυνατόν να επιτευχθεί αυτονομία χωρίς τον αποχωρισμό και την αποδέσμευση που προβλέπονταν στα πρώιμα κείμενα. Οι Youniss & Smillar (1985), για παράδειγμα, μίλησαν για αλληλεξάρτηση, ένα στάδιο κατά το οποίο γονείς και έφηβοι συνεργάζονται για να επαναπροσδιορίσουν τη σχέση τους. Στην κατάσταση αυτή, διατηρούνται οι στενοί δεσμοί, χωρίς να απειλείται η αυξανόμενη ατομικότητα του εφήβου» (σελ. 141).

Σε ένα άρθρο των Grotevant & Cooper (1986), περιγράφεται η έννοια της συνδεσιμότητας, σύμφωνα με την οποία, «ο νέος μπορεί να προχωρήσει προς την εξατομίκευση, ενώ ταυτόχρονα διατηρεί δεσμούς με την οικογένεια». Επιπλέον, η έννοια της συνδεσιμότητας αρχικά παρατηρήθηκε ότι ισχύει για τις έφηβες περιγράφοντας τη σχέση μητέρας και κόρης (σελ. 142).

Τέσσερις πλευρές της συναισθηματικής αυτονομίας, με βάση μια κλίμακα που δημιουργήθηκε από τους Steinberg & Silverberg (1986) είναι οι εξής:

«Από-εξιδανίκευση: βαθμός στον οποίο ο έφηβος βλέπει ότι ο γονέας μπορεί να σφάλλει, όπως όλοι οι άνθρωποι.

Μη εξάρτηση: η απουσία ανώριμων εξαρτήσεων από τους γονείς.

Εξατομίκευση: η αντίληψη του εφήβου ότι οι γονείς δεν γνωρίζουν και δεν κατανοούν ούτε αυτόν ούτε τη ζωή του.

Γονείς ως άνθρωποι: η συνειδητοποίηση ότι οι γονείς είναι συνηθισμένοι άνθρωποι, που έχουν τη δική τους ζωή και ζουν σε έναν κόσμο που δεν γνωρίζει ο έφηβος» (σελ. 142).

Επίσης, υπάρχουν διάφοροι τύποι αυτονομίας, όπως:

Συμπεριφορική αυτονομία: ενεργές, φανερές εκδηλώσεις ανεξάρτητης λειτουργίας, που περιλαμβάνουν τη ρύθμιση της συμπεριφοράς και τη λήψη αποφάσεων.

Συναισθηματική αυτονομία: εσωτερικές αναπαραστάσεις των γονέων.

Αυτονομία αξιών/ αξιακή αυτονομία: ανάπτυξη ενός προσωπικού συστήματος αξιών και ηθικής» (σελ. 143).

 

Πηγή:

Coleman, J.C. 2013. Ψυχολογία της εφηβικής ηλικίας. Εκδόσεις Gutenberg.

 

 Νίκος Κουραβάνας & Ελένη Παπαδοπούλου, Ψυχολόγοι, MSc, MA.

 

Τυπική προεφηβική συμπεριφορά και πώς να την αντιμετωπίζετε;

Η συμπεριφορά των παιδιών προεφηβικής ηλικίας μπερδεύει και αποκαρδιώνει πολλούς γονείς. Που πήγε το γλυκό και συνεργάσιμο παιδάκι τους; Τη θέση του έχει πάρει ένα στραβόξυλο που συνεχώς τους αντιμιλάει και τους κάνει τη ζωή δύσκολη. Οι συμβουλές που ακούν συνήθως γίνονται όλο και λιγότερο αποτελεσματικές όσο μεγαλώνουν τα παιδιά και μπορεί επιπλέον να χειροτερεύσουν ακόμη περισσότερο τη δύσκολη συμπεριφορά.

Γιατί όμως;

Επειδή όλες αυτές οι μέθοδοι υποθέτουν ότι η υποκείμενη αιτία πίσω από τη δύσκολη συμπεριφορά είναι τα κίνητρα.

Αλλά δεν είναι.

Απαιτείται πάντα ένα στοιχείο αποδοχής, δηλαδή πρέπει να κατανοείτε για τι είναι ηλικιακά ικανό το παιδί σας και να μην περιμένετε περισσότερα από αυτό» (σελ. 89-90).

Πώς μπορούμε να επιβάλουμε πειθαρχία στην προεφηβική ηλικία;

Χρειάζεται αναγνώριση και επιδοκιμασία.

«Δημοκρατικός/ αξιόπιστος τρόπος ανατροφής

Συνεργασία

Συνειδητή προσπάθεια

Αγάπη και στοργή

Επίγνωση

Διερεύνηση

Προσοχή και συναίσθηση» (σελ. 91-92).

Οι γονείς θα πρέπει να έχουν ρεαλιστικές προσδοκίες για τη συμπεριφορά του παιδιού τους, υψηλό επίπεδο στοργικού ενδιαφέροντος του γονιού  και υπεράσπιση του παιδιού τους.

Οι γονείς θα πρέπει να δείχνουν προθυμία για συνεργασία με το παιδί τους ώστε να αναπτυχθεί μια ισχυρή σύνδεση μεταξύ τους. Είναι σημαντικό να εστιάσουν στη σκέψη: πώς θα μπορέσω να συνεργαστώ με το παιδί μου για να λύσουμε αυτό το πρόβλημα;

Συνήθως ο γονιός αντιδρά με τον ίδιο τρόπο που του επιβαλλόταν η πειθαρχία όταν ήταν παιδί, συνήθως με θυμό. Πρέπει να ασκεί συνειδητά τον γονεϊκό του ρόλο: τι τον ανησυχεί και τον θυμώνει, τι πυροδοτεί συναισθήματα μέσα μας;

Τα παιδιά χρειάζονται αγάπη περισσότερο όταν φέρονται με τρόπο απαίσιο και λένε πράγματα που πληγώνουν.

Η επίγνωση του γονιού των συμπεριφορών κα των προσδοκιών που έχει μπορεί να συμβάλλει στο να παραβλέψουν κάποιες συμπεριφορές.

Ο γονιός θα πρέπει διαρκώς να βρίσκεται σε εγρήγορση και να αναρωτιέται γιατί: γιατί φέρεται έτσι το παιδί μου; Γιατί αισθάνεται έτσι; Γιατί δεν αντιδρά με τρόπους που θα ήθελα ή με αναμενόμενους τρόπους; Γιατί του φαίνονται τόσο δύσκολα αυτά που περιμένω να κάνει;

 

Πηγή:

Σάρα Όκγουελ- Σμιθ. 2022. Ανάμεσα στα οκτώ και τα δεκατρία. Εκδόσεις Μίνωας.

 

Νίκος Κουραβάνας & Ελένη Παπαδοπούλου, Ψυχολόγοι, MSc, MA.

Τι θέλουν πραγματικά τα παιδιά προεφηβικής ηλικίας;

Σε όλες τις ηλικίες τα άτομα αν ερωτηθούν τι θα ήθελαν συνήθως απαντούν:

Να με άκουγαν πραγματικά αντί να μου μιλούν εκείνοι μόνο.

Να με καταλάβαιναν και να έπαιρναν πιο σοβαρά τη γνώμη μου.

Να έπαιρναν υπόψη τους και τα συναισθήματά μου.

Να είχαν βρει τον χρόνο να είναι μαζί μου όταν το είχα ανάγκη.

Να ήξεραν τι πραγματικά μου συνέβαινε.

Να με σέβονταν περισσότερο. 

 

Θα έβαζαν μερικές φορές στην άκρη τα δικά τους προβλήματα και να με βοηθούν με τα δικά μου.

Να ήξεραν ότι το να με κάνουν να νιώθω άσχημα δεν με έκανε να φέρομαι καλύτερα. (σελ. 62)

«Ο καλύτερος τρόπος να ανταποκριθούμε στις επιθυμίες των παιδιών μας είναι να τους φερόμαστε όπως θα θέλαμε να μας είχαν φερθεί οι δικοί μας γονείς στην ίδια ηλικία.

Πολύ συχνά, οι συμπεριφορές και οι πράξεις των ίδιων των παιδιών μας που μας εξοργίζουν είναι οι ίδιες για τις οποίες μας τιμωρούσαν και μας μάλωναν και εμάς οι μεγάλοι όταν ήμασταν παιδιά. Αν και βαθιά μέσα μας όλοι ξέρουμε τι χρειάζονται τα παιδιά μας στην προεφηβεία μπορεί να είναι πολύ δύσκολο να σπάσει η συνέχεια αυτών των αντιδράσεων εξαρτημένης μάθησης.

Πολλοί ενήλικες βρίσκονται σε κατάσταση γνωσιακής δυσαρμονίας όταν πρόκειται για την άσκηση του γονικού τους ρόλου: δεν κατανοούν συνειδητά και δεν αποδέχονται ότι η δική τους ανατροφή μερικές φορές ήταν κάθε άλλο παρά ιδανική, έτσι διαιωνίζουν αυτόν τον φαύλο κύκλο, περνώντας τον από γενιά σε γενιά. Η επίγνωση είναι το πρώτο βήμα για να μεγαλώσετε τα παιδιά σας με την ενσυναίσθηση και τον σεβασμό που θα θέλαμε να είχαν δείξει και σε εσάς οι μεγάλοι όταν ήσασταν παιδιά» (σελ. 63-64).

Πώς θα πρέπει να συμπεριφέρονται οι γονείς στα παιδιά ώστε να τα αναθρέψουν σωστά; Όσο τα παιδιά μεγαλώνουν θα πρέπει να γίνεται όλο και πιο αυστηρή η ανατροφή τους; Με το να συμπεριφερόμαστε στα παιδιά με αυστηρό τρόπο τα προετοιμάζουμε καλύτερα για να αντιμετωπίσουν τον πραγματικό κόσμο που είναι σκληρός;

Οι γονείς θα πρέπει να αποτελούν ένα ασφαλές λιμάνι για τα παιδιά τους, ένα μέρος όπου θα μπορούν να είναι ο εαυτός τους, χωρίς να φοβούνται την τιμωρία. Με τον φόβο και τις απειλές το παιδί μεγαλώνει χωρίς αυτοπεποίθηση και νιώθει ανασφαλές και αβέβαιο ακόμη και να μιλήσει.  

«Ο καλύτερος τρόπος να προετοιμάσουμε τα παιδιά μας για την πραγματικότητα του κόσμου είναι να τα εξοπλίσουμε όσο βρίσκονται ακόμη στην ασφάλεια του σπιτιού μας με τις δεξιότητες και την προσαρμοστικότητα που χρειάζονται, και αυτό γίνεται μόνο αν τα μεγαλώνουμε με ενσυναίσθηση και σεβασμό. Ο καλύτερος τρόπος να διασφαλίσουμε ότι θα βγουν στον κόσμο οπλισμένα με αυτοέλεγχο και προσαρμοστικότητα είναι να τα προετοιμάσουμε παρέχοντάς τους ένα μέρος όπου μπορούν να μοιράζονται τα συναισθήματά τους χωρίς τον φόβο της γελοιοποίησης ή της τιμωρίας. Ίσως μπορούμε επίσης να ελπίζουμε ότι θα τα αναθρέψουμε έτσι ώστε να κάνουν καλύτερο τον κόσμο και για τους άλλους» (σελ. 67-68).

Είναι σημαντικό να είναι πρόθυμος ο γονιός να υπερασπίζεται και να στηρίζει το παιδί του, έτσι ώστε να καταλάβει το παιδί ότι θα είναι πάντα δίπλα του.

«Τι είναι αυτό που θα ήθελες να μην έκαναν ή να μην έλεγαν οι γονείς σου;

Θα ήθελα να μην θύμωναν όταν κάνω κάτι που δεν το ήθελα.

Θα ήθελα να μη μου φώναζαν.

Θα ήθελα να μη μου έλεγαν συνέχεια ‘’όχι’’.

Θα ήθελα να μην έπαιζαν όλη την ώρα με τα τηλέφωνά τους.

Θα ήθελα η μαμά μου να μην ήταν τόσο υπερπροστατευτική.» (σελ. 85).

 

Πηγή:

Σάρα Όκγουελ- Σμιθ. 2022. Ανάμεσα στα οκτώ και τα δεκατρία. Εκδόσεις Μίνωας.

 

Νίκος Κουραβάνας & Ελένη Παπαδοπούλου, Ψυχολόγοι, MSc, MA.

Έφηβοι σε απόγνωση

Είναι πιο σημαντική η εικόνα ή η ουσία; το φαίνεσθαι ή το είναι;

 

Υπάρχουν έφηβοι που όλα τα σχολικά χρόνια έχουν τον ρόλο του ‘’καλού παιδιού’’ δίνοντας έμφαση στην εικόνα που δείχνουν στους γονείς και το περιβάλλον παρά στην ουσία της γνώσης.

Η προσπάθεια επικεντρώνεται στο πως θα δείξουν ότι διαβάζουν, τα πάνε καλά στο σχολείο και στα μαθήματα, στις δραστηριότητες και στη συμπεριφορά.

Αυτό έχει ως αποτέλεσμα όταν φθάνουν προς το τέλος της σχολικής πορείας καταλαβαίνουν ότι έχουν πολλά κενά και ότι δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του σχολείου και των εξετάσεων.

Πίστευαν ότι είναι επαρκείς στις απαιτήσεις του σχολείου και στέκονται με άγχος μπροστά στις εξετάσεις.

Σίγουρα οι πανελλήνιες εξετάσεις δεν είναι μονόδρομος, είναι όμως σημαντικό να μπορέσει ο κάθε έφηβος να ανακαλύψει τα δικά του χαρακτηριστικά, τις δικές του επιθυμίες, τα δικά του ταλέντα.

Ο έφηβος όμως βρίσκεται σε μια κατάσταση πίεσης ανάμεσα στις απαιτήσεις του σχολείου, τις προσδοκίες των γονέων και τις ικανότητες και πεποιθήσεις του ίδιου του εφήβου.

Ο έφηβος ταλαντεύεται ανάμεσα στα δικά του θέλω και στις ικανότητες, στα πρέπει των γονέων και στις απαιτήσεις της κοινωνίας.

 

Νίκος Κουραβάνας & Ελένη Παπαδοπούλου, Ψυχολόγοι, MSc, MA.