Η ανθρωπολογία του φιλελευθερισμού και του αναρχισμού
Του Κώστα Γαλανόπουλου
«Στον πυρήνα κάθε θεωρητικού σχηματισμού στην πολιτική φιλοσοφία βρίσκεται μια δέσμη θεμελιωδών προϋποθέσεων περί του ανθρώπου. Οι προϋποθέσεις αυτές εμφανίζονται με τη μορφή ανθρωπολογικών περιγραφών οι οποίες τείνουν να μετατρέπονται σε οντολογικές θέσεις, δηλαδή σε γενικεύσεις δεσμευτικού χαρακτήρα. Στη βάση αυτών οικοδομούνται τα ιδιαίτερα θεωρητικά συστήματα, με δομικές εννοιολογικές αρμώσεις όπως η ανθρώπινη φύση και οι ποιότητές της, η φύση της πολιτικής κοινωνίας, ο χαρακτήρας της ελευθερίας. Οι επεξεργασίες αυτές έχουν συνέπειες που φτάνουν έως την πολιτική θεωρία, όπως στις θέσεις για το κράτος, για τον πολίτη και την πολιτική ελευθερία, για τον χαρακτήρα της διακυβέρνησης και του πολιτεύματος. Η μεθοδολογική υπόθεση των ανθρωπολογικών και οντολογικών προϋποθέσεων μπορεί να χρησιμεύσει για μια ερμηνευτική και κριτική κατ' αντιπαράστασιν εξέταση του φιλελευθερισμού και του αναρχισμού, της φύσης της συγγένειάς τους, του βαθμού σύγκλισης ή απόκλισής τους» (από το οπισθόφυλλο του βιβλίου).
Το βιβλίο εξετάζει την πολιτική ανθρπωολογία και παρουσιάζει μια σύγκριση ανάμεσα στον φιλελευθερισμό και τον αναρχισμό, αναλύοντας τις ιδέες γύρω από την ανθρώπινη φύση και την κοινωνία. Το βιβλίο διαπραγματεύεται τη λοκιανή θεώρηση της έννοιας του ατόμου ως ιδιοκτήτη του εαυτού του, τις φιλοσοφικές προϋποθέσεις της άρνησης του δυϊσμού ατόμου και κοινωνίας και τις φιλοσοφικές και ανθρωπολογικές προϋποθέσεις της ελευθερίας ως παρέμβασης. Επίσης, μελετά την ιδιοκτησία και κληρονομιά, τον ατομικισμό και τον αντικρατισμό, καθώς και το άτομο και κοινωνία, κράτος και ελευθερία.
«Τα ανθρώπινα όντα γεννιούνται εντός ενός ήδη διαμορφωμένου κοινωνικού πλαισίου, το οποίο αποτελεί προϊόν μυριάδων βιολογικών, περιβαλλοντολογικών, ιστορικών, οικονομικών και ηθικών παραγόντων, σε ένα ιστορικό βάθος το οποίο χάνεται έως τις απαρχές του ανθρώπινου είδους. Από την πρώτη στιγμή της γέννησής του το άτομο βρίσκεται διαρκώς υπό την ακατάπαυστη επιρροή όλων των αξιακών και ηθικών φορτίων της κοινωνίας της οποίας είναι μέλος, καθώς και υπό συνεχή διαμόρφωση από τις τρέχουσες τεχνολογικές, παραγωγικές και επιστημονικές εξελίξεις και μετασχηματισμού.
Επιπλέον, το άτομο έρχεται στη ζωή ήδη κατάφορτο με βιολογικά κληρονομημένα χαρακτηριστικά, ως απόγονος μιας συγκεκριμένης οικογενειακής γραμμής, αλλά και ως υποδοχέας βιολογικών χαρακτηριστικών διαμορφωμένων έπειτα από αιώνες εξέλιξης του ανθρώπινου είδους. Ώστε, ο συγκεκριμένος άνθρωπος αποτελεί το ανεπανάληπτο προϊόν της διασταύρωσης, αλληλόδρασης και μετασχηματισμού των απειράριθμων δυνάμεων και επιρροών, του παρελθόντος και του παρόντος, οι οποίες δρουν ακατάπαυστα επάνω του και εντός του. Με βάση αυτή τη λογική, το άτομο του φιλελεύθερου ατομικισμού πλήττεται και στις δύο ιδιότητές του, την ανεξάρτητη και ατομική διαδικασία συγκρότησής του και τη δυνατότητα της αυτόβουλης, και αυτενεργούς κίνησης» (σελ. 385-386).
Πηγή:
Κώστας Γαλανόπουλος, 2019, Το υπέροχο είδος ανοησίας. Η ανθρωπολογία του φιλελευθερισμού και του αναρχισμού. Εκδόσεις Νήσος.
Νίκος Κουραβάνας - Ελένη Παπαδοπούλου, Ψυχολόγοι, MSc, MA.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου