Θυμός... ένα έντονο συναίσθημα...

Οι άνθρωποι που θυμώνουν έχουν τρία κοινά χαρακτηριστικά: πονούν ψυχικά, αισθάνονται ανήμποροι να κάνουν κάτι για τα αίτια του πόνου και έχουν μάθει μέσα στο οικογενειακό περιβάλλον ότι ο θυμός είναι ένας τρόπος να καλύπτουν τον πόνο που νιώθουν.

Ο θυμός ουσιαστικά ακολουθεί ένα φαύλο κύκλο από τον οποίο είναι δύσκολο να ξεφύγουμε. Τις περισσότερες φορές ο θυμός γίνεται μια άμυνά μας απέναντι στους άλλους. Ο θυμός μας κάνει να πονάμε και να θέλουμε να τιμωρήσουμε ή να εκδικηθούμε τον άλλο. Νιώθουμε ότι μόνο έτσι θα μας περάσει ο πόνος που νιώθουμε. Έτσι, επιλέγουμε να χτυπήσουμε τον άλλο με τα λόγια μας. Προσπαθούμε να τον κάνουμε να νιώσει τις ίδιες ενοχές, την ντροπή και την αδικία που νιώθουμε κι εμείς. 

Ο θυμός είναι ένα έντονα παρορμητικό συναίσθημα, που είναι δύσκολο να το ελέγξουμε. Θυμώνουμε, νιώθουμε την επιθυμία να τιμωρήσουμε τον άλλο, παροδικά νιώθουμε ανακούφιση, η οποία όμως είναι μόνο μια παραίσθηση, γιατί σύντομα νιώθουμε τελείως άδειοι εσωτερικά και νιώθουμε να καταρρέουμε. Ο μοναδικός τρόπος για να μην θυμώνουμε συχνά είναι να σταματήσουμε να χρησιμοποιούμε το θυμό ως μέσο προστασίας. Είναι σημαντικό να αναζητήσουμε το κόστος που έχει ο θυμός. Τι μας προκαλεί; Ψυχρότητα, αποξένωση, έλλειψη εμπιστοσύνης, έλλειψη για διάθεση βοήθειας και συνεργασίας. Αναζητούμε λοιπόν τα κίνητρα που θα μας βοηθήσουν να μην θυμώνουμε συχνά ή να προσπαθούμε να ελέγχουμε το θυμό μας. 

Δίνουμε χρόνο στον εαυτό μας να ηρεμήσει χωρίς να μιλήσουμε. Δεν είναι και η καλύτερη ιδέα να μιλήσουμε για το θυμό μας την ώρα που είμαστε πολύ θυμωμένοι. Επίσης, ψάχνουμε να βρούμε ποια άλλα συναισθήματα υπάρχουν κάτω από το θυμό μας. Τι άλλο δηλαδή μπορεί να κρύβει ο θυμός μας.

Προσπαθούμε να χαλαρώσουμε πρώτα σωματικά. Να αποβάλλουμε τη σωματική ένταση από τους μύες και να μπλοκάρουμε τις σκέψεις που μας προκαλούν ένταση, κατευθύνοντας τη σκέψη μας σε κάτι άλλο.

Ποιες είναι οι σκέψεις που κάνουμε και τι συναισθήματα μας προκαλούν; Θα ήταν βοηθητικό να αρχίσουμε να καταγράφουμε τις σκέψεις και τα συναισθήματα μας. 

   

  Παπαδοπούλου Ελένη- Ψυχολόγος                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              

Ψυχαναγκαστική προσωπικότητα

Συνήθως είναι πεισματάρης, αυστηρός, τυπικός και συντηρητικός απαιτώντας από τους άλλους να τηρούν το πρόγραμμα και αυτά που ο ίδιος επιβάλλει. Επίσης, δυσκολεύεται να συγχωρέσει τους άλλους και είναι ελάχιστα ανεκτικός στα λάθη του εαυτού του αλλά και στα λάθη των άλλων. Δεν χαρακτηρίζεται από ψυχολογική ευελιξία, ενώ αυτό γίνεται εμφανές και στην εμφάνισή του, καθώς συνήθως παρουσιάζεται άκαμπτος και ανέκφραστος, με αυστηρή εμφάνιση και ψυχρή συμπεριφορά. 

Όσον αφορά τις κοινωνικές του σχέσεις μπορεί να γίνει επιθετικός ή κυνικός απέναντι στους άλλους ή και έντονα επικριτικός, ενώ ο ίδιος είναι ιδιαίτερα ευαίσθητος στην κριτική των άλλων. Η επιθετικότητα ωστόσο σε κάποιες περιπτώσεις καλύπτεται και το άτομο συμπεριφέρεται με ευγένεια, ευαισθησία και ευχαρίστηση στους άλλους.

Επιπλέον, τα ψυχαναγκαστικά άτομα μπορεί να εμφανίσουν και αμφιθυμία, που οφείλεται στις αμφιβολίες και τους δισταγμούς που βιώνουν, ενώ εκδηλώνεται με αμφίθυμα συναισθήματα αγάπης και μίσους για πρόσωπα και καταστάσεις. Ακόμη, το ψυχαναγκαστικό άτομο αν και εμφανίζεται απόμακρο και ψυχρό, συνήθως εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον περίγυρό του και κυρίως από ένα σημαντικό άτομο για το ίσιο. Συνήθως πρόκειται για μια σχέση εξάρτησης, όπου το άτομο από τη μία εξαρτάται από το άλλο άτομο, αλλά νιώθει και την ανάγκη να το ελέγχει, ενώ είναι το άτομο που μπορεί να του καθησυχάσει τους προβληματισμούς και τις ανησυχίες του. 

 

Η έλλειψη τάξης και προγράμματος μπορεί να προκαλέσει στο άτομο άγχος, φόβο, ανησυχία. Το άτομο μπορεί να νιώθει ανασφάλεια, μπορεί να νιώθει χαμένο. Η τάξη σημαίνει για το άτομο ασφάλεια, καθήκον, υποχρέωση, καθησυχασμό και ηρεμία.

Ελένη Παπαδοπούλου- Ψυχολόγος

Ναρκισσιστική προσωπικότητα

                

            

Η Ναρκισσιστική Προσωπικότητα

Τα άτομα που χαρακτηρίζονται από ναρκισσισμό αντλούν ευχαρίστηση από παράγοντες έξω από τον εαυτό τους. Είναι αρκετά ευαίσθητα απέναντι στην κριτική των άλλων, έχουν υψηλή υπερηφάνεια για τον εαυτό τους και εστιάζουν την προσοχή τους στην εικόνα που προβάλλουν προς τα έξω.

Στόχος είναι η αυτοαποδοχή και να μπορέσουν να κάνουν ουσιαστικές σχέσεις με τους άλλους. Πολλές φορές όταν εστιάζουμε πολύ στην εικόνα ξεχνάμε ή αγνοούμε την ουσία. Τα άτομα με ναρκισσιστική προσωπικότητα εμφανίζουν δυσκολίες αποχωρισμού, έντονη προσκόλληση στους άλλους, ντροπή και έμφαση σε στοιχεία που παρατηρούνται εύκολα από τους άλλους (ομορφιά, πλούτος, φήμη, εικόνα- εντύπωση που δίνουμε στους άλλους).

Επίσης, έχουν μία τάση για μεγαλομανία, έχουν έντονη αίσθηση σπουδαιότητας και μεγαλείου για τον εαυτό τους, νιώθουν έντονη ανάγκη να δέχονται θαυμασμό από τους άλλους, ενώ αδυνατούν να αναγνωρίσουν και να νιώσουν τις επιθυμίες, τις ανάγκες και τα αισθήματα των άλλων. Πιστεύουν ότι είναι μοναδικά άτομα και θέλουν να ξεχωρίζουν ανάμεσα στις συναναστροφές τους. Εκμεταλλεύονται τους άλλους προκειμένου να πετύχουν τους σκοπούς τους και συχνά φθονούν τους άλλους ή πιστεύουν ότι οι άλλοι τους φθονούν. Συχνά εμφανίζουν αλαζονική, υπεροπτική συμπεριφορά ή στάση.

Ωστόσο, εσωτερικά τα ναρκισσιστικά άτομα βιώνουν μια εσωτερική αίσθηση τρόμου, ανεπάρκειας, ντροπής, αδυναμίας και κατωτερότητας. Χωρίς τον θαυμασμό των άλλων νιώθουν ότι δεν υπάρχουν. Ο φθόνος που πολλές φορές εκδηλώνουν είναι αποτέλεσμα της προσπάθειας να νιώσουν καλύτερα μέσα από την περιφρόνηση των άλλων. Οι διαπροσωπικές τους σχέσεις κατά κανόνα είναι προβληματικές, εξαιτίας της ανάγκης τους για θαυμασμό, της αίσθησης ότι έχουν ιδιαίτερα δικαιώματα και της αδυναμίας τους να νιώσουν τις ανάγκες των άλλων.

Παπαδοπούλου Ελένη- Ψυχολόγος

Παιδική κακοποίηση

Με αφορμή την 19η Νοεμβρίου- Παγκόσμια Ημέρα κατά της Παιδικής Κακοποίησης- ας αφιερώσουμε λίγο χρόνο στην παιδική κακοποίηση και κυρίως στη σεξουαλική κακοποίηση των παιδιών.

 

Τα βιώματα της παιδικής ηλικίας παίζουν σημαντικό ρόλο στην ψυχοκοινωνική ανάπτυξη του παιδιού και αφήνουν ανεξίτηλα σημάδια στην ψυχική κατάσταση του ατόμου, ωθώντας στη διαμόρφωση μιας θετικής ή αρνητικής στάσης του απέναντι στον κόσμο και στο περιβάλλον του και αποτελώντας τη βάση για δόμηση μιας ομαλής κοινωνικής προσαρμογής. Η παιδική κακοποίηση, με όποια μορφή και αν εκδηλωθεί, έχει σημαντικές συνέπειες στην ψυχοσωματική, συναισθηματική και κοινωνική ανάπτυξη του ατόμου.

Το φαινόμενο της κακοποίησης και της παραμέλησης εκδηλώνεται με διάφορες μορφές και είναι άμεσα συνδεδεμένο με πολιτισμικούς και κοινωνικούς παράγοντες, ενώ εξαρτάται από τα πρότυπα μέσα από τα οποία η κάθε κοινωνία επιβάλλει στους γονείς τους τρόπους σχετικά με την ανατροφή, την πειθαρχία και τη συμπεριφορά των παιδιών. Ιδιαίτερα σημαντική έμφαση θα πρέπει να δοθεί στις επιπτώσεις που έχει η κακοποίηση στον εσωτερικό κόσμο και στον ψυχισμό των παιδιών. Το εσωτερικό τραύμα παραμένει στα παιδιά που κακοποιούνται για πολύ καιρό ακόμα και όταν οι εξωτερικές πληγές έχουν θεραπευτεί. Το επαναλαμβανόμενο τραύμα της κακοποίησης που βιώνει το παιδί διαβρώνει την προσωπικότητά του.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η παιδική κακοποίηση ορίζεται ως:
«Όλες οι μορφές σωματικής, συναισθηματικής, σεξουαλικής κακοποίησης, παραμέλησης ή αμελούς διαπαιδαγώγησης ή εμπορικής ή άλλης εκμετάλλευσης, που γίνονται στα πλαίσια κάποιας σχέσης ευθύνης, εμπιστοσύνης ή δύναμης με το παιδί, με αποτέλεσμα την πραγματική ή δυνητική βλάβη στην υγεία του παιδιού, στην επιβίωση, στην ανάπτυξη ή στην αξιοπρέπειά του» .

Σε παγκόσμιο επίπεδο η κακοποίηση των παιδιών με βάση τη Unicef (2003) προκαλεί κάθε χρόνο 3.500 θανάτους στις αναπτυγμένες χώρες, όσον αφορά παιδιά κάτω των 15 ετών. Η Ελλάδα βρίσκεται στις χώρες που συγκεντρώνουν τα χαμηλότερα ποσοστά θανάτων παιδιών λόγω κακοποίησης σε σύγκριση με άλλες χώρες που συγκεντρώνουν τα υψηλότερα ποσοστά, όπως είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, η Πορτογαλία και το Μεξικό.

Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι τα στατιστικά δεδομένα για τη σωματική παιδική κακοποίηση αλλά και για τη σεξουαλική παιδική κακοποίηση στην Ελλάδα δεν είναι ανησυχητικά. Η παιδική σεξουαλική κακοποίηση είναι ένα φαινόμενο που πολύ συχνά δεν αποκαλύπτεται. Αντίθετα, πρόκειται για ένα φαινόμενο το οποίο χαρακτηρίζεται από έντονη μυστικότητα, καθώς τα παιδιά που κακοποιούνται δεν θα μιλήσουν ποτέ σε κανέναν για αυτή την κατάσταση κατά τη διάρκεια της παιδικής τους ηλικίας, κυρίως εξαιτίας του φόβου που τους δημιουργεί ο θύτης αλλά και της ντροπής που νιώθουν τα παιδιά.

Στην ελληνική κοινωνία η οποία οφείλει να ασχοληθεί ενεργά με το πρόβλημα της σεξουαλικής κακοποίησης, η σεξουαλική κακοποίηση των παιδιών αποτελεί μία πραγματικότητα, ένα φαινόμενο που υπάρχει και θα πρέπει να ευαισθητοποιεί όλα τα άτομα. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί κυρίως μέσα από την γνώση της κατάστασης, των παραγόντων που την προκαλούν, καθώς και των επιπτώσεων που έχει στα παιδιά όχι μόνο κατά τη διάρκεια της παιδικής τους ηλικίας αλλά σε όλη τους τη ζωή. Τα παιδιά μεγαλώνοντας κουβαλάνε αυτό το τραύμα που διαμορφώνει σε μεγάλο βαθμό τις σχέσεις τους και την κοινωνικο- συναισθηματική ανάπτυξή τους. Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα σημαντικό ζήτημα που κάθε διερεύνησή του μπορεί να προσφέρει ένα ακόμη στοιχείο στην ευαισθητοποίηση και στην ενημέρωση όλων σχετικά με αυτό.

Το παιδί όταν είναι θύμα σεξουαλικής εκμετάλλευσης παρουσιάζει ορισμένα χαρακτηριστικά στοιχεία στη συμπεριφορά του τα οποία αποτελούν ενδεικτικά σημεία για την κατάσταση που βιώνει. Το παιδί συνήθως αρχίζει να αποφεύγει να μένει μόνο του με κάποιο συγκεκριμένο μέλος της οικογένειας, όταν η σεξουαλική εκμετάλλευση προέρχεται από μέλος της οικογένειας, παρουσιάζει αναπάντεχο και αδικαιολόγητο φόβο για κάποιο ενήλικα ή δισταγμό για την ανάπτυξη μιας φιλικής συμπεριφοράς, εμφανίζεται προσκολλημένο σε κάποιο πρόσωπο, προσπαθεί να μιλήσει για αυτό που βιώνει άλλα έμμεσα, αρχίζει να παρουσιάζει επιθετικές συμπεριφορές ή προβλήματα ύπνου ή ενούρησης, αρνείται να πάει στο σχολείο ή είναι αφηρημένο ή έχει μειωμένες επιδόσεις στο σχολείο. Επίσης, παρουσιάζει πρώιμη σεξουαλικότητα και χρησιμοποιεί έντονα στη γλώσσα του σεξουαλικό περιεχόμενο και σεξουαλικές πληροφορίες, ενώ μπορεί να εμφανίζει συμπτώματα κατάθλιψης και εσωστρέφειας ή αναφέρει ότι έχει σωματικές ενοχλήσεις που δεν έχουν ιατρική εξήγηση (Συμβουλευτική Επιτροπή για την Πρόληψη και Καταπολέμηση της Βίας στην Οικογένεια, 2009).

Το παιδί συνήθως δεν φέρει ορατές σωματικές κακώσεις εξαιτίας της σεξουαλικής του κακοποίησης, για αυτό είναι απαραίτητο να γίνει άμεση και βαθιά παρατήρηση της συμπεριφοράς του παιδιού. Το παιδί παρουσιάζεται συνήθως θλιμμένο και απομονωμένο, με έντονα προβληματική συμπεριφορά, με χαμηλή αυτοεκτίμηση, δυσκολία ανάπτυξης διαπροσωπικών σχέσεων και ομαλής σεξουαλικής ζωής (Συμβουλευτική Επιτροπή για την Πρόληψη και Καταπολέμηση της Βίας στην Οικογένεια, 2009).
Είναι σημαντικό είτε μας αφορά άμεσα είτε όχι να είμαστε ευαισθητοποιημένοι σε τέτοιου είδους θέματα και να έχουμε τα μάτια μας ανοιχτά απέναντι σε τέτοιες καταστάσεις. Η κακοποίηση ενός παιδιού, δεν αφορά μόνο την οικογένειά του, μας αφορά όλους… Τα παιδιά δεν μπορούν να υπερασπιστούν μόνα τους τον εαυτό τους, περιμένουν από όλους εμάς να βρούμε τρόπους δράσεις είτε σε επίπεδο πρόληψης είτε σε επίπεδο παρέμβασης.

Παπαδοπούλου Ελένη- Ψυχολόγος