Μια έρευνα των Μπεζεβέγκη & Γεωργουλέα
Σε μια έρευνα των Μπεζεβέγκη & Γεωργουλέα, μελετήθηκαν οι σχέσεις ανάμεσα σε γονείς και εφήβους. Οι σχέσεις γονέων- εφήβων και κυρίως η γονική συμπεριφορά έχουν μελετηθεί εκτενώς στη διεθνή και την ελληνική βιβλιογραφία. Έχουν προταθεί μοντέλα για τη μελέτη της γονικής συμπεριφοράς, που στηρίζονται σε παράγοντες όπως αγάπη- εχθρότητα και αυτονομία- έλεγχος. Οι αλληλεπιδράσεις ανάμεσα σε αυτούς τους παράγοντες οδηγούν στις διαστάσεις της δημοκρατικότητας, της αυταρχικότητας και της ανεκτικότητας.
«Οι δημοκρατικοί γονείς σέβονται τα παιδιά τους, τα ενθαρρύνουν να συμμετέχουν στις συζητήσεις και να εκφράζουν τις απόψεις τους για θέματα που τα αφορούν, ενθαρρύνουν την εκδήλωση αυτονομίας από μέρους των εφήβων, ενώ παράλληλα διατηρούν την τελική ευθύνη για τη λήψη των αποφάσεων από κοινού» (σελ. 120). Οι δημοκρατικοί γονείς ενθαρρύνουν τα παιδιά για λεκτική αλληλεπίδραση όταν ασκούν τη γονική εξουσία, διατυπώνοντας απαιτήσεις ή απαγορεύσεις, μιλώντας στα παιδιά για τους λόγους που τους οδήγησαν σε αυτό.
Οι αυταρχικοί γονείς ανακοινώνουν στα παιδιά τις επιθυμίες τους χωρίς να δίνουν εξηγήσεις για τους λόγους που τους οδήγησαν να πάρουν μια απόφαση. Οι γονείς αυτοί επιβάλλουν τη θέλησή τους και δεν επιτρέπουν στους εφήβους να εκφράσουν τις απόψεις τους για θέματα σχετικά με τη συμπεριφορά τους. Η υπακοή βρίσκεται στο επίκεντρο για αυτούς, καθώς θεωρείται σημαντική αρετή. Όταν το παιδί επιχειρεί να διαμαρτυρηθεί οι γονείς το τιμωρούν ή το εξαναγκάζουν να συμμορφωθεί.
Οι ανεκτικοί γονείς επιτρέπουν στα παιδιά να αγνοούν τις γονικές επιθυμίες. Οι έφηβοι είναι ελεύθεροι να αποφασίζουν μόνοι τους για θέματα που τους αφορούν, χωρίς να υπάρχει κάποιο ενδιαφέρον από την πλευρά των γονιών τους. Οι γονείς δεν ενδιαφέρονται για το τι κάνουν οι έφηβοι και συχνά αδιαφορούν για τις αποφάσεις τους. Επίσης, οι γονείς με ανεκτική συμπεριφορά λειτουργούν ισοπεδωτικά στη σχέση με τα παιδιά τους, καθώς δεν καταφέρνουν να είναι παρόντες και να τους δείχνουν τη στήριξη που έχουν ανάγκη.
Σε μια έρευνα που πραγματοποιήθηκε στον ελλαδικό χώρο, εξετάστηκαν σε γονείς και εφήβους οι αντιλήψεις τους για τη γονική συμπεριφορά, οι συγκρούσεις που αναπτύσσονται ανάμεσα σε εφήβους και γονείς καθώς και η επικοινωνία εφήβων- γονέων και το συναισθηματικό κλίμα της οικογένειας.
Οι περισσότεροι έφηβοι χαρακτήριζαν τη σχέση που είχαν με τους γονείς τους ως δημοκρατική, ενώ ένα μικρό ποσοστό τη χαρακτήριζε ως αυταρχική. Πιο συγκεκριμένα, οι έφηβοι θεωρούν τις μητέρες ως περισσότερο στοργικές και υποστηρικτικές, ενώ οι πατέρες είναι πιο αυστηροί και ασκούν περισσότερο έλεγχο στα παιδιά. Οι γονείς είχαν ακόμη πιο θετική εικόνα για τη σχέση με τα παιδιά τους.
Οι έφηβοι με δημοκρατικούς γονείς είχαν μια πιο θετική αναπτυξιακή πορεία, είχαν καλύτερες επιδόσεις στο σχολείο, εμφάνιζαν χαμηλότερα συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης, έχουν μεγαλύτερη αυτοεκτίμηση, είναι λιγότερο πιθανό να εμπλακούν σε αντικοινωνικές συμπεριφορές, εγκλήματα και χρήση ουσιών, ενώ προσαρμόζονται περισσότερο στους στόχους τους, και έχουν χαμηλά επίπεδα προσδοκίας για αποτυχία.
Τα θέματα που φαίνεται ότι προκαλούν πιο συχνά εντάσεις στη σχέση γονέων- εφήβων είναι τα εξής: θέματα σχετικά με το σχολείο –κυρίως η μελέτη και οι βαθμοί-, τις ώρες εξόδου –κυρίως της επιστροφής στο σπίτι-, το λεξιλόγιο που χρησιμοποιούν οι έφηβοι, το είδος ψυχαγωγίας και διασκέδασης που επιλέγουν, τις διακοπές και τις παρέες των εφήβων και τον τρόπο επιλογής τους. Στα θέματα που υπήρχαν πιο συχνά συγκρούσεις, οι έφηβοι αντιλαμβάνονταν τη συμπεριφορά των γονιών τους ως αυταρχική.
Οι ερευνητές καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι «έφηβοι και γονείς έχουν παρόμοιες αντιλήψεις για τη γονική συμπεριφορά. Στο σύνολό της αξιολογείται θετικά και από τις δύο πλευρές, αλλά σε επιμέρους θέματα, που προκαλούν ένταση στις μεταξύ τους σχέσεις, έφηβοι και γονείς αναγνωρίζουν την ύπαρξη συγκρούσεων και δυσκολιών. Ωστόσο το στοιχείο αυτό δεν αλλοιώνει την ύπαρξη καλής ποιότητας επικοινωνίας και θετικού συναισθηματικού κλίματος στην οικογένεια» (σελ. 138). Ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο παίζει η αποτελεσματική επικοινωνία ανάμεσα σε γονείς και εφήβους για τη διατήρηση της ισορροπίας στις σχέσεις μέσα στο οικογενειακό πλαίσιο.
Πηγή:
Ανθρώπινη ανάπτυξη και οικογένεια. Επιμέλεια: Σπύρος Τάνταρος. Εκδόσεις Πεδίο, 2011.
Κουραβάνας Νίκος- Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγοι, MSc, MA.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου