Μύθοι και Παρερμηνείες για τον Αυτισμό

• Οι άνθρωποι με αυτισμό δεν θέλουν να έχουν φίλους και δεν έχουν ανάγκη την επικοινωνία με άλλους.
•   Ο αυτισμός είναι μια νοητική αναπηρία.
•   Ο αυτισμός είναι αποτέλεσμα της κακής σχέσης με τους γονείς και της απουσίας δεσμού με τη μητέρα.
•   Τα παιδιά με αυτισμό δεν είναι στοργικά και τρυφερά.
•  Τα άτομα με αυτισμό δεν έχουν την αίσθηση του χιούμορ.
•  Οι στερεοτυπίες και τα τελετουργικά θα πρέπει να εξαλειφθούν.
•   Τα άτομα με αυτισμό είναι επικίνδυνα για τους άλλους.
•   Κάθε άτομο με αυτισμό είναι ένας σοφός, καθώς έχουν πολύ υψηλή νοημοσύνη.
•   Οι ενήλικες με αυτισμό δεν δείχνουν ενδιαφέρον για σχέσεις και σεξ.
•   Οι άνθρωποι με αυτισμό δεν έχουν συναισθήματα και δεν νιώθουν συναισθήματα για τους άλλους γύρω τους.
•   Οι άνθρωποι με αυτισμό δεν μπορούν να έχουν ρομαντικές σχέσεις.
•   Τα άτομα με αυτισμό που έχουν κανονική νοημοσύνη μπορούν να ξεπεράσουν τα συμπτώματα του αυτισμού.
•  Τα άτομα με αυτισμό δεν μπορούν να δεθούν συναισθηματικά με άλλους ανθρώπους.
•   Τα άτομα με αυτισμό δεν έχουν ενδιαφέροντα.

Δεν ισχύουν όλα τα παραπάνω και μπορούμε να τα διαπιστώσουμε αν προσεγγίσουμε ένα άτομο με αυτισμό χωρίς προκαταλήψεις και στερεότυπα, χωρίς προσδοκίες με βάση αυτά που έχουμε μάθει σύμφωνα με τα «φυσιολογικά» πλαίσια και με βάση τον τρόπο που εμείς σκεφτόμαστε. Τα άτομα με αυτισμό συμπεριφέρονται, σκέφτονται και λειτουργούν, αισθάνονται και αντιλαμβάνονται τα πράγματα μέσα από το πρίσμα του αυτισμού, με ένα διαφορετικό τρόπο. 

Θεωρία του καταθλιπτικού ρεαλισμού

Οι καταθλιπτικοί είναι πιο ρεαλιστές και ακριβείς όσον αφορά στις ικανότητές τους, την κοινωνική τους εικόνα, τις αποτυχίες τους ή τις προβλέψεις για το μέλλον τους… Επίσης, έχουν μια πιο σαφή αντίληψη της πραγματικότητας σε σύγκριση με τους μη καταθλιπτικούς ανθρώπους. Σύμφωνα με τους Kornbrot και συν. (2013) τα άτομα με ήπια κατάθλιψη έχουν μια πιο ακριβή ικανότητα υπολογισμού και εκτίμησης του χρόνου. Η κύρια εξήγηση που δόθηκε είναι ότι τα άτομα με κατάθλιψη επικεντρώνονται περισσότερο στην ώρα και λιγότερο στις εξωτερικές επιδράσεις, με αποτέλεσμα να είναι πιο σαφείς στις εκτιμήσεις που στηρίζονται στη σκέψη τους. Ουσιαστικά περνούν τον περισσότερο χρόνο τους αξιολογώντας τα συναισθήματα και τα συμπτώματά τους, ασχολούνται δηλαδή με εσωτερικά στοιχεία. 

Οι Allan et al. (2007) εξέτασαν τον καταθλιπτικό ρεαλισμό μέσα από δραστηριότητες όπου τα άτομα έπρεπε να κρίνουν τη σχέση ανάμεσα σε μια δράση και ένα αποτέλεσμα. Τα άτομα με κατάθλιψη ήταν πιο ακριβή σε σύγκριση με τα άτομα χωρίς κατάθλιψη. Τα μη καταθλιπτικά άτομα επηρεάζονται από τους χειρισμούς που επιλέγουν καθώς είναι προσανατολισμένα στο αποτέλεσμα και κυρίως στις πιθανότητες για την έκβαση της κατάστασης. Συνήθως, υπερεκτιμούν την πιθανότητα για την ύπαρξη ενός θετικού αποτελέσματος. Αντίθετα, τα καταθλιπτικά άτομα εμφανίζουν ελάχιστη ή καμία επίδραση από την ύπαρξη μιας θετικής έκβασης.

Allan, L.G., Siegel, S., & Hannah, S. (2007). The sad truth about depressive realism. The Quarterly Journal of Experimental Psychology, 60 (3), 482-495.

Kornbrot, D.E., Msetfi, R.M., & Grimwood, M.J. (2013). Time perception and depressive realism: Judgment type, psychophysical functions and bias. PLoS ONE, 8 (8), e71585.

Συντροφικές Σχέσεις: συναισθηματική απομάκρυνση

«Πώς φτάσαμε ως εδώ;»… Όταν δεν μπορούμε να συνδεθούμε με ασφάλεια με τους συντρόφους μας, εγκλωβιζόμαστε σε τρία βασικά μοτίβα μεταξύ των οποίων είναι: «Βρες τον κακό» και «Το βάζω στα πόδια», όπως και το μοτίβο «Πόλκα της Διαμαρτυρίας», που αναφέρθηκε σε προηγούμενο άρθρο. Πρόκειται για αρνητικά μοτίβα μέσα στα οποία εγκλωβιζόμαστε κάποιες φορές μέσα στη σχέση μας. Η διάρκεια αυτών των μοτίβων εξαρτάται από το βαθμό στον οποίο η σχέση είναι ασφαλής. 

«Όταν θέλουμε να διατηρήσουμε τον συναισθηματικό μας δεσμό και δεν παίρνουμε την επιβεβαίωση που ζητάμε, υπάρχουν μόνο δυο τρόποι να προστατευθούμε. Ο ένας είναι να αποφύγουμε τη δέσμευση, δηλαδή να προσπαθήσουμε να ‘κοιμίσουμε’ τα συναισθήματά μας, να κλειστούμε στον εαυτό μας και να αρνηθούμε τις ανάγκες μας για συναισθηματικό δέσιμο. Ο άλλος είναι να ακούσουμε το άγχος και να αγωνιστούμε για αναγνώριση και ανταπόκριση» (Johnson, 2014: 80). Το γεγονός ότι μέσα από κάθε σχέση μαθαίνουμε δεν ακολουθούμε μια σταθερή στρατηγική. Μπορούμε να είμαστε επικριτικοί σε μια σχέση και αποστασιοποιημένοι σε μια επόμενη σχέση.

«Βρες τον Κακό»- (μοτίβο επίθεσης- επίθεσης)

Πρόκειται για ένα μοτίβο όπου οι δύο σύντροφοι μπαίνουν σε μια κατάσταση αλληλοκατηγορίας που οδηγεί σε συναισθηματική απόσταση, μπλοκάροντας την επανασύνδεση και αποκλείοντας τη δυνατότητα εύρεσης μιας ασφαλούς εστίας. Βασικός στόχος είναι η αυτοπροστασία, ενώ οι κύριες κινήσεις είναι η αλληλεπίθεση, η αλληλοκατηγορία ή το φταίξιμο. 

Νιώθουμε πληγωμένοι ή τρωτοί με τον σύντροφό μας και βγαίνουμε εκτός εαυτού. Δεν υπάρχει συναισθηματική ασφάλεια και προσπαθούμε να βρούμε τρόπο να αντιδράσουμε. Έτσι, κατηγορούμε τον άλλο «Δεν φταίω εγώ, αλλά εσύ». Η επίθεση είναι ο πιο «ασφαλής» τρόπος αντίδρασης, ώστε να βάλουμε τα συναισθήματά μας στην άκρη. Βάζοντας στην άκρη τα συναισθήματα αρχίζουμε και βλέπουμε τη σχέση όλο και λιγότερο ικανοποιητική, όλο και πιο επικίνδυνη και τον σύντροφό μας όλο και πιο αδιάφορο ή ανεπαρκή. 

Τι πρέπει να κάνουμε; Θα πρέπει να έχουμε τη διάθεση να δούμε πόσο έχουμε πληγώσει ο ένας τον άλλο και να ζητήσουμε συγγνώμη. Προσπαθούμε να μειώσουμε αυτό τον τρόπο αντίδρασης, γιατί «όσο περισσότερο επιτίθεσαι τόσο περισσότερο επικίνδυνος μου φαίνεσαι, όσο περισσότερο προσέχω μην μου επιτεθείς τόσο δυνατότερο είναι το χτύπημα της αντεπίθεσής μου». Έτσι, μπαίνουμε σε ένα φαύλο κύκλο που είναι δύσκολο να βγούμε.

Το πρώτο βήμα για να σταματήσουμε αυτό το μοτίβο είναι να αναγνωρίσουμε και οι δύο σύντροφοι ότι κανένας από τους δύο δεν χρειάζεται να είναι ο Κακός. Έτσι, προσπαθούμε πριν τρέξουμε στην αλληλοκατηγορία, να εστιάσουμε στο παρόν και σε αυτό που συμβαίνει τώρα, να δούμε την επικριτική μας συμπεριφορά απέναντι στον άλλο, και να αναγνωρίσουμε ότι ο πραγματικός εχθρός είναι αυτός ο φαύλος κύκλος στον οποίο έχουμε οδηγήσει τη σχέση μας.

«Το Βάζω στα Πόδια» - Παγώνω και Απομακρύνομαι…

Σύμφωνα με το συγκεκριμένο μοτίβο «παγώνω και το βάζω στα πόδια». Βασικό χαρακτηριστικό του μοτίβου είναι η απόσυρση καθώς το άτομο νιώθει απογοήτευση. Και οι δύο σύντροφοι έχουν κλειστεί σε μια παγωμένη άμυνα και άρνηση. «Ο καθένας κοιτάζει να προστατεύσει τον εαυτό του, προσπαθώντας να συμπεριφέρεται σαν να μην αισθάνεται και να μην έχει ανάγκη από τίποτα» (Johnson, 2014: 103). Αυτό συμβαίνει όταν ο σύντροφος που μέχρι τώρα προσπαθούσε να προσελκύσει την προσοχή του άλλου, επιλέγει και ο ίδιος τη σιωπή. Συνήθως, είναι ζευγάρια που από την αρχή συναισθηματικά ποτέ δεν ήταν κοντά ο ένας στον άλλο, ενώ είναι άτομα που είναι πιθανό να μεγάλωσαν σε ορθολογιστικές ψυχρές οικογένειες στις οποίες υπήρχε συναισθηματική απόσταση. Ο κάθε σύντροφος όταν νιώθει ότι χάνει το δεσμό αυτόματα παίρνει απόσταση και αρνείται την ανάγκη για συναισθηματική εγγύτητα. Ουσιαστικά και οι δύο σύντροφοι επιλέγουν να μην μιλούν για συναισθήματα.

 Johnson, Sue. (2014). Κράτα με σφιχτά. Επτά συνομιλίες για μια ζωή γεμάτη αγάπη. Αθήνα: Gutenberg.

Σε συναντώ… Σε ακούω... Σου μιλάω… Σε αγκαλιάζω... Σε φιλάω... Σ’ έχω... Σε σφίγγω... Σ’ αιχμαλωτίζω... Σε απορροφώ... Σε πνιγώ... Σ’ αγαπώ;

Χ. Μπουκάι

Το γέλιο και οι επιδράσεις του στη ζωή μας...

Το γέλιο είναι η μουσική της ζωής…   ~Σαίξπηρ

Παγκόσμια Ημέρα Γέλιου: Γιορτάζεται την πρώτη Κυριακή του Μαΐου σε παγκόσμιο επίπεδο.

Το γέλιο είναι μια συμπεριφορά, που προκύπτει από έντονα θετικά συναισθήματα. Όσο πιο πολύ γελάμε τόσο πιο θετική γίνεται η διάθεσή μας και τόσο πιο θετικά και αισιόδοξα αντιμετωπίζουμε τον κόσμο γύρω μας. Το γέλιο δημιουργεί την αίσθηση της ευχαρίστησης και της απόλαυσης, της ψυχαγωγίας και της πληρότητας. Είναι μια μορφή επικοινωνίας και ένας τρόπος ανταμοιβής στις ανθρώπινες σχέσεις, αλλά και ένας τρόπος εκδήλωσης ενδιαφέροντος προς άτομα που μας ενδιαφέρουν.

Η χρήση του χιούμορ είναι ένας τρόπος να αναπτυχθεί οικειότητα και να δημιουργηθεί μια ανοιχτή ατμόσφαιρα, καθώς ενισχύονται τα θετικά συναισθήματα. Το χιούμορ συμβάλλει στην βελτίωση της ακρόασης, της κατανόησης και της αποδοχής των μηνυμάτων, αυξάνοντας τα επίπεδα της επικοινωνίας. 

Το χιούμορ είναι, επίσης, ένας τρόπος άμυνας, για να αποφύγουμε να μιλήσουμε για τον εαυτό μας, να μην χρειαστεί να εκθέσουμε τα συναισθήματά μας ή να μην δώσουμε απάντηση. Ακόμη, η χρήση του χιούμορ μπορεί να επιτρέψει την άσκηση κριτικής χωρίς να προκληθούν αρνητικές διαπροσωπικές επιδράσεις. Το χιούμορ μειώνει την αίσθηση απειλής που νιώθει το άτομο και αυξάνει την καλή διάθεση του ατόμου. Επομένως, όταν χρησιμοποιούμε το χιούμορ για να πούμε κάτι, το άλλο άτομο είναι πιο πιθανό να το λάβει ως καλοπροαίρετο. 

Το χιούμορ αποτελεί και συντελεί σε μια ευχάριστη ψυχολογική διάθεση, ενώ είναι μια ιδιαίτερη μορφή λεκτικής και μη λεκτικής επικοινωνίας, που προκαλεί γέλιο και ευχάριστη ατμόσφαιρα. Το γέλιο ως η συμπεριφορά με την οποία εκδηλώνεται η αίσθηση του χιούμορ στο άτομο προσφέρει θετικά συναισθήματα στο άτομο, ενώ συμβάλλει στην επικοινωνία, τη δημιουργία διαπροσωπικών σχέσεων, την έκφραση διφορούμενων συναισθημάτων και στην απελευθέρωση της έντασης σε σωματικό επίπεδο. Το γέλιο βοηθάει στη μείωση του άγχους και στην υιοθέτηση μιας πιο θετικής και αισιόδοξης πλευράς της ζωής. Επιπλέον, το γέλιο μας ανακουφίζει από αρνητικά συναισθήματα και σκέψεις. 

Για τον Freud το χιούμορ είναι ο πιο ώριμος και ισχυρός μηχανισμός άμυνας που μπορεί να μετατρέψει δυσάρεστα και επώδυνα γεγονότα σε πιο ανεκτά και αντιμετωπίσιμα για το άτομο. Το άτομο από τη μια μεριά έχει μια ρεαλιστική εικόνα της κατάστασης και από την άλλη μεριά μπορεί να αποφύγει δυσάρεστα συναισθήματα. Το γέλιο είναι ένας τρόπος απελευθέρωσης της ενέργειας, που μας επιτρέπει να νιώσουμε πιο ανάλαφροι και να εκτονωθούμε. Επίσης, ο Freud υποστήριζε ότι το χιούμορ είναι το μέσο για να απελευθερώσει το άτομο τις κοινωνικά καταπιεσμένες ορμές επιθετικότητας και σεξουαλικότητας.

Το γέλιο μας βοηθά να αντιμετωπίσουμε καλύτερα και πιο εύκολα τα προβλήματα και τις δυσκολίες στη ζωή μας. Επομένως, κάθε φορά που μας δίνεται η ευκαιρία ας γελάμε και ας ψάξουμε να βρούμε κι άλλες ευκαιρίες για γέλιο μέσα στην καθημερινότητά μας. Το γέλιο εξαφανίζει τα αρνητικά συναισθήματα και τις φοβίες, μας απελευθερώνει από εντάσεις και συγκρούσεις και μας δίνει μια ισορροπία στη ζωή μας. Μας βοηθάει να χαλαρώσουμε και να νιώσουμε καλύτερα ψυχολογικά, αυξάνει την αυτοπεποίθησή μας και μας κάνει να νιώθουμε μεγαλύτερη ασφάλεια. Μας κάνει να νιώθουμε πιο άνετα σε ποικίλες καταστάσεις και πιο κοντά με τους άλλους ανθρώπους. Μειώνει την πίεση, την ένταση και την αίσθηση του πόνου, αλλά και μας κάνει πιο ανθεκτικούς στον πόνο. 

Τα παιδιά προσχολικής ηλικίας γελούν μέχρι και 400 φορές την ημέρα, ενώ στην ενήλικη ζωή γελάμε περίπου 17 φορές κάθε μέρα. Οι ευκαιρίες που μας προκαλούν γέλιο στην ενήλικη ζωή μειώνονται δραστικά. Όμως, για να γελούν τόσο συχνά τα μικρά παιδιά μάλλον κάτι ξέρουν… 

Μεγαλώνοντας κάποια πράγματα τα θεωρούμε δεδομένα, όμως, δεν θα πρέπει να χάνουμε τις μέρες μας χωρίς γέλιο… χαμένοι μέσα στην καθημερινότητα και στα προβλήματα… Μπορούμε να κάνουμε διαλείμματα με γέλιο που θα μας κάνουν να νιώθουμε καλύτερα κατά τη διάρκεια της υπόλοιπης μέρας. Όσο πιο πολύ γελάμε, τόσο πιο πολύ γέλιο παράγεται… Το γέλιο έχει αρκετά ευεργετικά οφέλη στη ζωή μας που σε γνωστικό, κοινωνικό, συναισθηματικό, σωματικό και ψυχολογικό επίπεδο, που μπορούμε να τα διαπιστώσουμε γελώντας περισσότερο, αφήνοντας πιο ελεύθερο τον εαυτό μας και απελευθερώνοντας τη σκέψη μας.

Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγος- Κοινωνιολόγος, MSc.  

«Γέλα, καρδιά μου, γέλα
Βρες χρόνο να γελάς
αυτό είναι η μουσική της Ψυχής»
Γιάννης Ρίτσος

«Δεν θα αντάλλασα ποτέ το γέλιο της Καρδιάς μου με τα πλούτη όλου του Κόσμου»

Χαλίλ Γκιμπράν

Μια μέρα χωρίς γέλιο είναι μια μέρα χαμένη.

Τσάρλι Τσάπλιν

Η ευτυχία έρχεται σ’ εκείνους που γελούν.

Ιαπωνική παροιμία

Όσο γελάμε, τίποτα δεν χάθηκε…

Σαίξπηρ