Γονείς δίχως εσωτερικά όρια και οι επιπτώσεις της συμπεριφοράς τους στα παιδιά τους…
Η ψυχοθεραπεύτρια Ιζαμπέλ Φιλιοζά στο βιβλίο της με τίτλο: «Δεν υπάρχουν τέλειοι γονείς» αναφέρει μεταξύ πολλών άλλων κάτι εξαιρετικά σημαντικό: «Ορισμένοι γονείς που δεν κατόρθωσαν να γίνουν συγκροτημένοι ενήλικες, που δεν διαθέτουν εσωτερικά όρια, μπορεί να εισβάλουν στην προσωπική ζωή του παιδιού τους χωρίς να συνειδητοποιούν ότι καταπατούν ένα όριο. Για αυτούς, δεν υπάρχουν όρια. Δεν τα θέλουν. Δεν ανέχονται να χάσουν το μικρό τους, να το βλέπουν να μεγαλώνει, να μην έχουν πλέον τον έλεγχο… Έχουν ήδη τόσο λίγο έλεγχο στη ζωή τους.
Όσο περισσότερο σεβασμό βιώσαμε σαν παιδιά, τόσο περισσότερο μπορούμε να σεβαστούμε το παιδί μας. Θα μπορούμε να αναγνωρίσουμε τις παρορμήσεις μας που μας οδηγούν στο να παρέμβουμε και να τις απομακρύνουμε ως τέτοιες. Αντίθετα, αν η μητέρα μας, διάβαζε την αλληλογραφία μας, το ημερολόγιό μας, έμπαινε στο δωμάτιό μας χωρίς να χτυπήσει, και μας έκανε να πιστέψουμε ότι το έκανε για το καλό μας… τότε μπορεί να μπούμε στον πειρασμό να κάνουμε κι εμείς το ίδιο στα παιδιά μας, αφού οι γονείς μας θα έχουν σβήσει όχι μόνο τα όρια, αλλά και τη συνείδηση για την αναγκαιότητά τους» (Φιλιοζά, σ.116).
Στο συγκεκριμένο απόσπασμα, η Φιλιοζά αναδεικνύει τη σημασία των προσωπικών ορίων στη σχέση γονέα–παιδιού και τον τρόπο με τον οποίο οι εμπειρίες της παιδικής ηλικίας επηρεάζουν τη γονεϊκή συμπεριφορά στην ενήλικη ζωή. Σύμφωνα με τον συλλογισμό της, ορισμένοι γονείς δυσκολεύονται να αναγνωρίσουν και να σεβαστούν την αυτονομία του παιδιού τους, επειδή οι ίδιοι δεν έχουν αναπτύξει επαρκώς την αίσθηση των προσωπικών ορίων. Η υπερβολική παρέμβαση στη ζωή του παιδιού, η ανάγκη συνεχούς ελέγχου και η αδυναμία αποδοχής της ανεξαρτητοποίησής του, συχνά συνδέονται με προσωπικές ανασφάλειες και ελλείμματα που οι γονείς κουβαλούν από τη δική τους παιδική ηλικία.
Η Φιλιοζά λοιπόν, υποστηρίζει ότι η ικανότητα ενός γονέα να σέβεται το παιδί του δεν αναπτύσσεται τυχαία, αλλά επηρεάζεται σημαντικά από τον σεβασμό που ο ίδιος βίωσε κατά την δική του παιδική ηλικία. Όταν ένα παιδί μεγαλώνει σε ένα περιβάλλον όπου οι σκέψεις, τα συναισθήματα και η ιδιωτικότητά του γίνονται σεβαστά, μαθαίνει ότι κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα στον προσωπικό του χώρο και στην αυτοδιάθεσή του. Ως ενήλικας είναι πιθανότερο να μεταφέρει αυτή τη στάση και στις δικές του σχέσεις, αναγνωρίζοντας πότε μια παρόρμηση για έλεγχο ή παρέμβαση είναι ακατάλληλη και πότε όχι.
Αντίθετα, όταν οι γονείς παραβιάζουν συστηματικά την ιδιωτικότητα του παιδιού , για παράδειγμα διαβάζοντας το ημερολόγιό του, ελέγχοντας τα προσωπικά του αντικείμενα ή εισβάλλοντας στον προσωπικό του χώρο χωρίς άδεια , τότε το παιδί ενδέχεται να μεγαλώσει θεωρώντας (λανθασμένα) αυτές τις συμπεριφορές φυσιολογικές ή ακόμη και ότι αποτελούν ένδειξη φροντίδας. Με αυτόν τον τρόπο αναπαράγεται ένας φαύλος κύκλος, όπου οι παραβιάσεις των ορίων μεταφέρονται από τη μία γενιά στην επόμενη. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ότι καταπατώνται τα όρια, αλλά ότι σταδιακά χάνεται και η επίγνωση της σημασίας τους.
Το βαθύτερο μήνυμα του αποσπάσματος που επιλέξαμε για να αναδείξουμε ένα τόσο σημαντικό ζήτημα που επηρεάζει τις στενές διαπροσωπικές σχέσεις γονέα – παιδιού, είναι ότι η υγιής γονεϊκότητα απαιτεί αυτογνωσία. Οι γονείς χρειάζεται να αναγνωρίζουν τις δικές τους ανάγκες, φόβους και ανασφάλειες, ώστε να μην τις προβάλλουν στα παιδιά τους. Ο σεβασμός των ορίων δεν σημαίνει αδιαφορία ή έλλειψη ενδιαφέροντος· αντίθετα, αποτελεί ένδειξη εμπιστοσύνης και αναγνώρισης της προσωπικότητας του παιδιού. Όταν το παιδί μεγαλώνει σε ένα περιβάλλον όπου γίνεται σεβαστή η ιδιωτικότητά του, τότε οι επιλογές και η σταδιακή του αυτονόμηση, έρχονται με πιο απλό και ήπιο τρόπο, ενώ ταυτόχρονα το παιδί αναπτύσσει μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση, αίσθηση ευθύνης και υγιέστερες σχέσεις με τους άλλους ανθρώπους.
Συνεπώς, δεν θα πρέπει να ξεχνούμε ότι η ποιότητα της γονεϊκής συμπεριφοράς συνδέεται στενά με τα βιώματα και τα πρότυπα που οι ίδιοι οι γονείς έχουν εσωτερικεύσει από τη δική τους παιδική ηλικία, και κυρίως ότι ο σεβασμός των ορίων αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση για τη συναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού.
Πηγή:
Ι. Φιλιοζά, 2011, Δεν υπάρχουν τέλειοι γονείς, μτφρ. Έ. Μαργέλη, Εκδόσεις Ενάλιος, Αθήνα.
Νίκος Κουραβάνας - Ελένη Παπαδοπούλου, Ψυχολόγοι, MSc, MA.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου