Ο Ludwig Binswanger αποτέλεσε μία από τις σημαντικότερες μορφές της υπαρξιακής ψυχιατρικής, καθώς επιχείρησε να μεταφέρει τη φαινομενολογική μέθοδο στη μελέτη της ψυχικής ζωής. Με αυτόν τον τρόπο απομακρύνθηκε από το πρότυπο των φυσικών επιστημών, το οποίο αντιμετώπιζε τον άνθρωπο κυρίως ως αντικείμενο που μπορεί να παρατηρηθεί, να μετρηθεί και να αναλυθεί σε επιμέρους στοιχεία. Αντίθετα, ο Binswanger ενδιαφέρθηκε για τον άνθρωπο ως ενιαία, βιωμένη και νοηματοδοτούμενη ύπαρξη.
Επηρεάστηκε ιδιαίτερα από τον Martin Heidegger και τις έννοιες Dasein και In-der-Welt-sein («είναι-στον-κόσμο»). Μέσα από αυτές, η ψυχική διαταραχή δεν αντιμετωπίζεται απλώς ως ένα σύνολο συμπτωμάτων, αλλά ως ένας ιδιαίτερος τρόπος με τον οποίο το άτομο υπάρχει και σχετίζεται με τον κόσμο. Έτσι, ακόμη και η αποξένωση μπορεί να γίνει κατανοητή ως ένας συγκεκριμένος τρόπος ύπαρξης και εμπειρίας της πραγματικότητας.
Παράλληλα, ο Binswanger αξιοποίησε τη φαινομενολογία του Edmund Husserl, δίνοντας έμφαση στη σκόπιμη (intentional) συνείδηση, δηλαδή στο γεγονός ότι η συνείδηση είναι πάντοτε στραμμένη προς κάτι: ένα πρόσωπο, ένα αντικείμενο, μια επιθυμία, έναν φόβο, μια ανάμνηση ή έναν σκοπό. Επομένως, για την κατανόηση της ψυχοπαθολογίας δεν αρκεί η εξωτερική παρατήρηση της συμπεριφοράς· χρειάζεται να διερευνηθεί πώς το ίδιο το άτομο βιώνει και νοηματοδοτεί τον κόσμο του.
Αφετηρία της προσέγγισης του Binswanger είναι έτσι η εσωτερική ιστορία του βιώματος (Erleben), δηλαδή ο τρόπος με τον οποίο το άτομο βιώνει συνολικά τον εαυτό του, τους άλλους και τον κόσμο. Η ανθρώπινη ύπαρξη δεν αποτελεί ένα άθροισμα ψυχικών και σωματικών λειτουργιών, αλλά μια ολότητα εμπειριών, σχέσεων και νοημάτων.
Στο πλαίσιο αυτό, δύο στοιχεία έχουν ιδιαίτερη σημασία: το νόημα και η ζωή ως κατευθυνόμενη ύπαρξη. Το άτομο δεν βιώνει απλώς γεγονότα, αλλά τους αποδίδει νόημα και κατευθύνει τη ζωή του προς πρόσωπα, αξίες, επιθυμίες και στόχους. Η ψυχοπαθολογία, επομένως, μπορεί να κατανοηθεί ως μεταβολή ή περιορισμός αυτού του τρόπου με τον οποίο το άτομο σχετίζεται με τον κόσμο, τους άλλους και τον ίδιο του τον εαυτό.
Επομένως, για τον Binswanger, ο άνθρωπος πρέπει να μελετάται όχι ως αντικείμενο, αλλά ως υπαρξιακή ολότητα που βιώνει, νοηματοδοτεί και διαμορφώνει τον δικό της τρόπο «είναι-στον-κόσμο».
Πηγή:
Vitelli, R. (2018). Binswanger, Daseinsanalyse and the issue of the unconscious: An historical reconstruction as a preliminary step for a rethinking of Daseinsanalytic psychotherapy. Journal of Phenomenological Psychology, 49(1), 1–42.
Νίκος Κουραβάνας - Ελένη Παπαδοπούλου, Ψυχολόγοι, MSc, MA.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου