Διαβάζοντας το βιβλίο: Ανθρώπινη ανάπτυξη και οικογένεια

Επιμέλεια: Σπύρος Τάνταρος

 

«Ως θεσμός με ιδιαίτερη βαρύτητα σε όλες σχεδόν τις κοινωνίες, η οικογένεια αποτέλεσε και εξακολουθεί να αποτελεί ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον πεδίο έρευνας για τις κοινωνικές επιστήμες. Ειδικά η προσέγγιση της οικογένειας από την επιστήμη της ψυχολογίας έχει συνδεθεί κυρίως με το ενδιαφέρον για το εσωτερικό της οικογένειας και για το είδος των σχέσεων που αναπτύσσονται μεταξύ των μελών της. 

 

Από τη φύση της, η οικογένεια αποτελεί το πλαίσιο μέσα στο οποίο το άτομο αναπτύσσεται βιολογικά, συναισθηματικά και γνωστικά, ενώ παράλληλα κοινωνικοποιείται σε σημαντικό βαθμό. Γι' αυτό και η μελέτη των τρόπων με τους οποίους η οικογένεια συμβάλλει στην ανάπτυξη του ατόμου αποτελεί ένα άκρως ενδιαφέρον αλλά και δύσκολο ερευνητικό πεδίο.

Στο βιβλίο αυτό επιχειρείται η καταγραφή ενός τμήματος ερευνών που έχουν διεξαχθεί στον ελλαδικό χώρο και αφορούν την επίδραση του οικογενειακού πλαισίου στην ανάπτυξη του παιδιού και του εφήβου. Με αυτό τον τρόπο ο αναγνώστης θα σχηματίσει μια πρώτη εικόνα για τα θέματα που απασχολούν την έρευνα τόσο διεθνώς όσο και στη χώρα μας, και θα κατανοήσει περισσότερο τις σημαντικές αλλαγές που συντελούνται σήμερα στη μορφή των οικογενειών και στις σχέσεις των ανθρώπων μέσα και έξω από το οικογενειακό πλαίσιο».

Ένα βιβλίο που περιλαμβάνει έρευνες για την οικογένεια και την ανάπτυξη του παιδιού και του εφήβου, για τον ρόλο των γονέων στη διαμόρφωση της ταυτότητας των παιδιών, καθώς και η ενδυνάμωση της ψυχοκοινωνικής ανάπτυξης του παιδιού, με έμφαση στην ψυχική ανθεκτικότητα. Επίσης, το βιβλίο παρουσιάζει τον χωρισμό των γονέων και την προσαρμογή των παιδιών σε αυτή τη νέα κατάσταση της οικογένειας. Στο βιβλίο αναφέρεται και η σχέση που αναπτύσσεται ανάμεσα σε γονείς και εφήβους –πόσο άσχημα είναι τα πράγματα;

«Το βρέφος σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να γίνει αποδέκτης ‘’κακών’’ εσωτερικευμένων αντικειμένων των γονέων. Για παράδειγμα, λόγω των προβολών της, μια μητέρα μπορεί να αισθανθεί την εγκυμοσύνη ως απειλή και να αντιδράσει σε αυτήν με τρόμο. Αναφέρουμε την περίπτωση μιας μητέρας, η οποία, ενώ ήθελε την εγκυμοσύνη (επέλεξε οικειοθελώς την εξωσωματική), αισθανόταν έντονο άγχος στη σκέψη ότι δεν θα μπορούσε να απαλλαγεί από αυτήν σε περίπτωση που το επιθυμούσε, έπειτα από έναν προχωρημένο μήνα της εγκυμοσύνης, και ότι θα ήταν υποχρεωμένη να συνυπάρχει με το έμβρυο μέχρι τη γέννησή του. Το άγχος συνδεόταν με την ιδέα της ότι θα εγκλωβιζόταν σε μια σχέση όπου θα έπρεπε να παρέχει φροντίδα, ενώ η ίδια κινδύνευε να τη στερηθεί. Το βρέφος σε αυτή την περίπτωση βιώθηκε ως ‘’καταδιωκτικό’’. Πρόκειται για μια μέλλουσα μητέρα η οποία κατά την παιδική της ηλικία είχε βιώσει τη δική της μητέρα ως έντονα στερητική και καταδιωκτική» (σελ. 47).

«Η ψυχική ανθεκτικότητα καθορίζεται από την παρουσία παραγόντων επικινδυνότητας σε συνδυασμό με τη δράση θετικών δυνάμεων που συμβάλλουν στην προσαρμογή και την επάρκεια του ατόμου» (σελ. 95).

«Τα ανθεκτικά παιδιά μας διδάσκουν πως η επιτυχία, η εμπιστοσύνη και η φροντίδα μπορούν να αναπτυχθούν ακόμα και κάτω από αντίξοες συνθήκες. Μέσα από τα εμπόδια που ξεπερνιούνται με επιτυχία γεννιέται η ελπίδα- ένα δώρο που μπορούμε να μοιραστούμε με ένα παιδί» (σελ. 107).  

 

Πηγή:

Ανθρώπινη ανάπτυξη και οικογένεια. Επιμέλεια: Σπύρος Τάνταρος. Εκδόσεις Πεδίο, 2011.

 

Κουραβάνας Νίκος- Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγοι, MSc, MA.