Ο Muzaref
Sherif είναι
ένας κοινωνικός ψυχολόγος, που έγινε γνωστός μέσα από τα πειράματά του για τις
θερινές κατασκηνώσεις και τη ρεαλιστική σύγκρουση, όταν τα αγαθά είναι
περιορισμένα, καθώς και για τις μελέτες σχετικά με τη διαμόρφωση των κοινωνικών
κανόνων χρησιμοποιώντας το αυτοκινητικό φαινόμενο, και βάζοντας τα άτομα να
παρακολουθούν μια φωτεινή κηλίδα μέσα στο σκοτάδι είτε μόνα τους σε ένα δωμάτιο
είτε σε ομάδες.
Ο Sherif είναι λοιπόν αρκετά γνωστός για το έργο που πρόσφερε στο πεδίο της κοινωνικής ψυχολογίας, προωθώντας την ως ένα νέο επιστημονικό πεδίο. Η δράση και η συμβολή του Sherif είναι κυρίως στην Αμερική, αν και ήταν Τουρκικής καταγωγής.
Το έργο του για τους κοινωνικούς κανόνες, τη συμπεριφορά των ομάδων και τις κοινωνικές συγκρούσεις, όταν υπάρχει ανταγωνισμός παίρνει ένα τελείως διαφορετικό χρώμα αν δούμε λίγο πιο προσεκτικά τα γεγονότα που συνέβησαν στη ζωή του.
Ο Sherif γεννήθηκε το 1905 σε μια μέτρια πλούσια οικογένεια στην Τουρκία. Εκείνη την εποχή, η Τουρκία ήταν μέρος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Αυτό σύντομα θα άλλαζε. Στις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα ήρθε αντιμέτωπος με τον αυξανόμενο εθνικισμό και τον παγκόσμιο πόλεμο. Ο Sherif είχε εκτεθεί σε διεθνείς πολέμους το 1911, το 1912 και το 1913, πριν ξεσπάσει ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος, το 1914. Επίσης, έζησε τη γενοκτονία των Αρμενίων το 1915, ενώ μετά την πτώση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η πόλη του καταλήφθηκε αρχικά από ελληνικές δυνάμεις και έπειτα από τις τουρκικές δυνάμεις το 1924.
Ο Sherif αποφάσισε να ακολουθήσει τη φιλοσοφία και αργότερα την ψυχολογία. Για αυτό μετακόμισε στις ΗΠΑ, όπου συνέχισε τις σπουδές του κάνοντας μεταπτυχιακό και διδακτορικό. Ο Sherif έφτασε στις αμερικανικές ακτές κατά την κορύφωση των χρόνων της οικονομικής ύφεσης, στα τέλη της δεκαετίας 1920 και αρχές της δεκαετίας του 1930. Έτσι, ήρθε αντιμέτωπος και με την οικονομική καταστροφή στην οποία βρισκόταν ο λαός και με τις συγκρούσεις που ήταν αποτέλεσμα αυτής.
Ο Sherif το 1932, επισκέφθηκε το Βερολίνο για να παρακολουθήσει μια διάλεξη του Wolfgang Kohler και απογοητεύτηκε από τον ανεξέλεγκτο ναζισμό και τον ρατσισμό που επικρατούσαν στη χώρα. Πριν κλείσει τα 30 έτη, είχε δει τον κόσμο, είχε δει ολοκληρωτικά τον κόσμο να αλλάζει και βίωσε επαναλαμβανόμενα γεγονότα αιματοχυσίας. Αυτή την περίοδο ο Sherif διεξήγαγε τις μελέτες του σχετικά με τους κοινωνικούς κανόνες και το αυτοκινητικό φαινόμενο.
Το 1939, μετακόμισε το Πανεπιστήμιο της Άγκυρας ως καθηγητής. Δεν είχε ιδέα ότι αυτή η επιλογή του θα θόλωνε ανεπανόρθωτα τα όρια μεταξύ της πολιτικής του Sherif και της επιστήμης του. Ο ίδιος πίστευε ότι πάνω από τις ανταμοιβές και τις τιμωρίες ήταν οι πολιτιστικοί και πολιτικοί κανόνες μιας κοινωνίας, αυτοί που διαμορφώνουν τον άνθρωπο. Για αυτόν, οι άνθρωποι ήταν προϊόν της κοινωνίας τους, αλλά μπορούσαν να ενεργήσουν ως παράγοντες αλλαγής μέσα στην κοινωνία.
Αυτή η ανθρωπιστική και αυτοκαθοριστική άποψη του Sherif ερχόταν σε άμεση σύγκρουση με τη ναζιστική ιδεολογία που πίστευε ότι η φυλετική ανωτερότητα ήταν αμετάβλητη και έμφυτη. Οι Τούρκοι συμπαθούσαν τον ναζιστικό σκοπό και θέσπισαν πολιτικές τακτικές και κανόνες σύμφωνα με την ιδεολογία τους. Ο Sherif το παρατήρησε αυτό και ήταν ανοιχτά ενάντιος. Τάχθηκε ρητά με την αντιφασιστική πλευρά στην πανεπιστημιούπολη του Πανεπιστημίου της Άγκυρας και προστάτευσε έναν Εβραίο φοιτητή που δεχόταν διακρίσεις. Συχνά έγραφε κείμενα που γελοιοποιούσαν και αποδομούσαν τις «επιστημονικές» έννοιες των Ναζί.
Η κριτική στους φασίστες έχει πάντα ένα κόστος. Ο Sherif, to 1944, συνελήφθη και τέθηκε σε απομόνωση χωρίς να του απαγγελθούν κατηγορίες. Αργότερα, απομακρύνθηκε από τη θέση του στο Πανεπιστήμιο της Άγκυρας. Κατάφερε να δραπετεύσει από την Τουρκία μέσω υποτροφίας από τις ΗΠΑ, αλλά οι φίλοι του δεν στάθηκαν τόσο τυχεροί. Μέχρι το 1951, οι περισσότεροι φίλοι του στην Τουρκία είχαν συλληφθεί για τις αντιφασιστικές τους απόψεις.
Πηγή:
Arjun Gupta, 2023. The tragic life of Muzafer Sherif.
https://psychologywitharjun.substack.com/p/the-tragic-life-of-muzafer-sherif
Νίκος Κουραβάνας & Ελένη Παπαδοπούλου, Ψυχολόγοι, MSc, MA.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου