Διαβάζοντας τον Ζαν Ζακ Ρουσσώ, «Δοκίμια Φιλοσοφίας»

Διαλογισμοί- Στοχασμοί

 

«Ο Ζαν Ζακ Ρουσσώ σκεπτόταν πως ο άνθρωπος έπρεπε να ζει κατά φύσιν, αφήνοντας να οδηγείται από τα ένστικτά του και τα συναισθήματά του, αρνούμενος στην τυραννία της λογικής. Οι άνθρωποι γεννιούνται ελεύθεροι και ίσοι. Η κοινωνία τους διαφθείρει. Οι ιδέες του Ρουσσώ επηρέασαν βαθιά την εποχή του» (από το οπισθόφυλλο του βιβλίου).

Ο Ζαν Ζακ Ρουσσώ, ο φιλόσοφος του Διαφωτισμού, γεννήθηκε το 1712 και πέθανε το 1778. «Στο θεωρητικό πολιτικο- κοινωνικό του έργο ‘’Περί του κοινωνικού συμβολαίου’’ (1762) αναφέρει ότι της δημιουργίας του κράτους προηγήθηκε ένα συμβόλαιο, που οι άνθρωποι το δέχτηκαν και το οποίο έχει ως σκοπό να υπερασπιστεί τα δικαιώματά τους.

Κάθε άνθρωπος σύμφωνα με αυτό θέλει την ευτυχία του λαού. Το συμβόλαιο όμως αυτό δεν τηρήθηκε έτσι, τώρα, ο άνθρωπος πρέπει να το ξανακάνει από την αρχή ζητώντας πάλι το καλό του συνόλου και την κυριαρχία του λαού, και ότι τα συμφέροντα του ενός πρέπει να τα κατατάξη στον νόμο του συνόλου. Έτσι δεν θα υπάρχει ‘’κοινωνική ανισότητα’’».

«Ο Ρουσσώ προσπάθησε κάποτε στο Παρίσι να είναι, όπως όλος ο κόσμος. Κάτι όμως τον εμπόδισε. Τουλάχιστον κατάλαβε τότε καλά, που καταλήγει αυτός ο κατήφορος: ματαιοδοξία, πολυτέλεια, αυταπάτη. Οι άνθρωποι που έχουν αυτές τις αδυναμίες δεν ξέρουν τι κάνουν».   

«Το κακό είναι, πως όταν αναπτύσσονται οι χαρακτήρες, η κοινωνική κατάσταση διαχωρίζει τις τάξεις. Οι άνθρωποι αρχίζουν τις συγκρίσεις. Υπάρχουν δύο ειδών συγκρίσεις: η μια γεννά τις ιδέες των αισθήσεων, η άλλη ρυθμίζει την κίνησή της για να επιστρέψει στο Εγώ, θεωρούμενο σαν κέντρο αναφοράς. Εγώ, που ξεχνά τότε τα όριά του και πληγώνεται όταν συγκρίνεται με άλλον. Εγώ, που δεν είναι και τόσο αγαπητό, εδώ οφείλεται η δυαδικότητα της αγάπης προς εαυτόν και της φιλαυτίας. 

Όλες οι ανθρώπινες ικανότητες είναι μπροστά σε αυτή την εναλλαγή. Η φαντασία με γοητεύει με εικόνες κατοχής, με ενθουσιάζει με το όνειρο και την ομορφιά. Το συναίσθημα είναι καθαρή παθητικότητα η δημιουργική δραστηριότητα, το συναίσθημα εκφράζει το ίδιο καλά την καθαρή δεκτικότητα και τον καθαρό αυθορμητισμό: υπάρχει το συναίσθημα της εντύπωσης και το συναίσθημα της ελευθερίας» (σελ. 56-57).

 

Πηγή:

Ζαν Ζακ Ρουσσώ, «Δοκίμια Φιλοσοφίας». Διαλογισμοί- Στοχασμοί. Εκδοτικός Οίκος Δαμιανός.

 

Νίκος Κουραβάνας & Ελένη Παπαδοπούλου, Ψυχολόγοι, MSc, MA.