Κατατακτήριες εξετάσεις Ψυχολογίας ΕΚΠΑ (2014-2025)

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

 

ΘΕΜΑΤΑ 2014-2015

ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

Θέμα 1ο

Βασικές αρχές του Vygotsky.

Θέμα 2ο

Τι γνωρίζετε για την πολύ-αισθητηριακή αντίληψη του βρέφους;

 

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

Θέμα 1ο

Τι γνωρίζετε για την επαλληλότητα και την κοινωνικότητα (Kelley);

Θέμα 2ο

Να αναλύσετε δύο παράγοντες της πηγής του μηνύματος.

 

ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

Θέμα

Τι γνωρίζετε για την οικολογική εγκυρότητα;

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

ΘΕΜΑΤΑ 2015-2016

ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

Θέμα 1ο

Τι γνωρίζετε για την έννοια της κοινωνικής αναφοράς και ποιες ερμηνείες

υπάρχουν.

Θέμα 2ο

Τι γνωρίζετε για την έννοια της ψυχολογικής κακομεταχείρισης του παιδιού.

 

ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

Θέμα

Με βάση όσα γνωρίζετε για τη μνήμη, τι θα συμβουλεύατε έναν μαθητή για να

βελτιώσει τη μελέτη του.

Τεκμηριώστε την απάντησή σας με ένα πείραμα (να αναφερθεί ονομαστικά).

 

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

Θέμα 1ο

Να αναφέρετε δύο χαρακτηριστικά της πηγής που παίζουν ρόλο στην πειθώ.

Θέμα 2ο

Να περιγράψετε το εύρος μη δέσμευσης σε ένα προσλαμβανόμενο μήνυμα.

Θέμα 3ο

Να αναφέρετε το φαινόμενο του τρίτου ατόμου στα τηλεοπτικά μηνύματα.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

ΘΕΜΑΤΑ 2016-2017

Κοινωνική Ψυχολογία

1) "Αντιληπτός έλεγχος της συμπεριφοράς" στη θεωρία της "προσχεδιασμένης συμπεριφοράς".

 2) Ένας οδηγός συνηθίζει να παρκάρει παράνομα, αδιαφορώντας για τις απαγορευτικές πινακίδες στάθμευσης. Αναφέρετε μια γνωστική μεροληψία που μπορεί να έχει ο συγκεκριμένος οδηγός.

 

Γνωστική Ψυχολογία

Συμμετέχετε σε μια συζήτηση εκπαιδευτικών όπου ασχολούνται με το εξής ζήτημα: Ένας μαθητής, ο οποίος κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς έχει λύσει πολλά ανάλογα προβλήματα, θα είναι σε θέση να λύσει ένα παρόμοιο πρόβλημα, στις τελικές εξετάσεις του σχολικού έτους; Ποιά είναι η δική σας θέση;

 

Εξελικτική Ψυχολογία

1) Ποιές είναι οι συνέπειες χρήσης των τυπικών πράξεων στη συμπεριφορά του εφήβου;

2α) Τι γνωρίζετε για τον προσωπικό και κοινωνικό λόγο στην ανάπτυξη της γλώσσας;

2β) Πως συνδέεται η έννοια της πραγματολογίας με αυτές τις μορφές λόγου;

 

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

ΘΕΜΑΤΑ 2017-2018

 Ψυχολογία της προσωπικότητας

Οι θεωρίες της προσωπικότητας αναφέρονται στην έννοια της δομής.

Α) Να αναφέρετε τι εννοούμε με την έννοια της δομής (να δώσετε ορισμό)

Β) Ποια είναι τα δομικά στοιχεία της προσωπικότητας σύμφωνα με τη κλασική ψυχανάλυση κ τον κλασικό συμπεριφορισμό. Ομοιότητες και διαφορές.

Γ) Ως προς τι διαφοροποιούνται στα δομικά στοιχεία, οι σύγχρονες θεωρίες της ψυχοδυναμικής και της κοινωνικογνωστικής προσέγγισης, με τη κλασική ψυχανάλυση και τον κλασικό συμπεριφορισμό

Δ) Ποια διάσταση είναι κομβικής σημασίας σε αυτές τις σύγχρονες θεωρίες;

 

Κοινωνική ψυχολογία

Α) Ανεξάρτητες και εξαρτημένες μεταβλητές στην πειραματική κοινωνική έρευνα. Εξηγήστε τι είναι και δώστε ως παράδειγμα ένα πείραμα.

Β) Ρητές και άρρητες μετρήσεις στάσεων: Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα

Γ) Μη παρεμβατικές μετρήσεις στάσεων : Δώστε ένα παράδειγμα για κάθε είδος και πλεονεκτήματα / μειονεκτήματα.

 

Εξελικτική ψυχολογία

Α ) Ο ρόλος του φύλου με βάση τις γνωστικές προσεγγίσεις.

Β ) Η διχογνωμία των συγγραφέων σχετικά την κανονική κατανομή της νοημοσύνης.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

ΘΕΜΑΤΑ 2018-2019

Ψυχολογία της Προσωπικότητας

Πολλοί θεωρητικοί ισχυρίζονται ότι η ανθρώπινη συμπεριφορά έχει οργάνωση, σχέδιο και συνοχή.

Α) Τι λένε για αυτό το ζήτημα οι θεωρητικοί και σε ποια έννοια αναφέρονται;

Β) Πως προσεγγίζεται αυτή η έννοια σε κλασσικούς Ψυχοδυναμικούς και κλασσικό Συμπεριφορισμό;

Γ) Πώς εξελίσσεται αυτή η έννοια στους σύγχρονους Ψυχοδυναμικούς και την Κοινωνικογνωστική προσέγγιση;

Δ) Ποια (κοινή) διάσταση αναδεικνύεται στις σύγχρονες θεωρίες, σχετικά με αυτή την έννοια;

 

Βιολογικές Βάσεις της Συμπεριφοράς

1. Αγωνιστές και ανταγωνιστές: λειτουργία και παράδειγμα ενός αγωνιστή και ενός ανταγωνιστή από έναν νευροδιαβιβαστή της επιλογής μας.

2. Με ποιους τρόπους ανακυκλώνεται ο διαβιβαστής από την συνοπτική σχισμή; να δώσετε και παραδείγματα.

3. Ποιες είναι οι Κατεχολαμίνες, πώς επηρεάζουν τη νοητική λειτουργία και πού παράγονται;

 

Κοινωνική Ψυχολογία

1. Παράγοντες ενίσχυσης της υπακοής με βάση το πείραμα του Μilgram.

2. Οι έννοιες της νόρμας και συμμόρφωσης, οι σχέσεις ανάμεσά τους και παραδείγματα.

3. Με ποιόν τρόπο οι έννοιες κοινωνική ταυτότητα και αυτό-κατηγοριοποίηση στα πλαίσια της υπαγωγής σε ομάδα σχετίζονται με την θεωρία κοινωνικής ταυτότητας. Να αναφέρετε παράδειγμα.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

ΘΕΜΑΤΑ 2019-2020

Ψυχολογία της Προσωπικότητας

Να περιγράψετε τις θέσεις μιας κλασικής θεωρίας και μιας σύγχρονης θεωρίας που θεωρούν την συμπεριφορά αποτέλεσμα εσωτερικών δυνάμεων, όπως και μια σύγχρονη θεωρία που θεωρεί την συμπεριφορά αποτέλεσμα εσωτερικών και εξωτερικών δυνάμεων. Να τις συγκρίνετε και να εξηγήσετε σε τι οφείλονται αυτές οι διαφορές.

 

 

Γνωστική Ψυχολογία

Δυο πολύ σοβαρά μεθοδολογικά προβλήματα στη Γνωστική Ψυχολογία, αφορούν στην οικολογική εγκυρότητα και στον προσεκτικά ελεγμένο (controlled) πειραματικό σχεδιασμό. Εξηγείστε τις δύο αυτές έννοιες.

Στη συνέχεια και πολύ συνοπτικά, σχολιάστε τις ακόλουθες προσεγγίσεις στη μελέτη της Μνήμης, αναφορικά με την έμφασή τους σε κάθε μια από τις δύο έννοιες:

α) Ερευνητική εργασία του Ebbingaus (1913) για την καμπύλη της λήθης

β) Μελέτη της Μνήμης από τον Bartlett (1932)

γ) Πειράματα του Murdock (1962) για τη μελέτη της επίδρασης της θέσης του στοιχείου.

 

Βιολογικές Βάσεις Συμπεριφοράς

Ενδογενείς και εξωγενείς παράγοντες στην ανάπτυξη του εγκεφάλου. Ποια η σημασία των πρώιμων εμπειριών στην ανάπτυξη του εγκεφάλου; Δώστε παράδειγμα.

Τι είναι η απόπτωση και ποιος ο ρόλος της; Τι είναι η συνοπτική αναδιάταξη και ποιοι παράγοντες την επηρεάζουν;

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

ΘΕΜΑΤΑ 2020-2021

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΒΑΣΕΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ

Σε ποιες περιοχές του εγκεφάλου κωδικοποιούνται οι λεκτικές πληροφορίες και οι χωρικές, σε ποιες γίνεται και η παγίωση;

Σε ποιες περιοχές πιστεύετε ότι αποθηκεύονται;

Πού παγιώνονται οι αισθητικοκινητικές πληροφορίες;

Γιατί οι γενικές γνώσεις είναι πιο ανθεκτικές στη λήθη από τις προσωπικές μνήμες μετά από εγκεφαλική βλάβη;

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

Πώς ορίζεται η έννοια της εσωτερικής συμφωνίας σύμφωνα με την Προσωποκεντρική προσέγγιση (Rogers);

Με ποιο τρόπο η εσωτερική συμφωνία καθίσταται θεραπευτική;

 

ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

Να αναφέρετε μια προσωπική σας εμπειρία εσφαλμένης αντίληψης την οποία διορθώσατε και να εξηγήσετε τις ανωφερείς και κατωφερείς αντιληπτικές διεργασίες που εμπλέκονται σε αυτό το περιστατικό

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

ΘΕΜΑΤΑ 2021-2022

Γνωστική ψυχολογία

"Νους ως υπολογιστής" και η πολυπλοκότητα τους. Ποιά πλεονεκτήματα έχει ο εγκέφαλος σε σχέση με τον υπολογιστή. Και ποια πλεονεκτήματα έχει ο υπολογιστής σε σχέση με τον υπολογιστή.

 

Βιολογικές Βάσεις της Συμπεριφοράς

Ο ορισμός του ιππόκαμπου και του μετωπιαίου φλοιού.

Ορισμός απόσβεσης και λήθης. Ποιοί είναι οι νευρωνικοί μηχανισμοί.

 

Συμβουλευτική Ψυχολογία

Ποιοί πελάτες είναι περισσότερο κατάλληλοι για την υπαρξιακή προσέγγιση σύμφωνα με τη van Deurzen Smitt;

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

 

ΘΕΜΑΤΑ 2022-2023

Εισαγωγή στην Ψυχολογία

Να περιγράψετε συνοπτικά και να συγκρίνετε τις έννοιες της αυτοεξυπηρετούμενης μεροληψίας, του ναρκισσισμού και του ανεκδήλωτου εγωτισμού.

 

Ιστορία της Ψυχολογίας

Να περιγράψετε πώς επηρέασε το ρεύμα του λογικού θετικισμού το νέο συμπεριφορισμό.

Τι γνωρίζετε για τη συνεισφορά του Tolman.

 

Συμβουλευτική Ψυχολογία

Να αναφερθείτε σε περιορισμούς της γνωσιακής - συμπεριφοριστικής

προσέγγισης από μια πολυπολιτισμική άποψη.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

ΘΕΜΑΤΑ 2023-2024

Εισαγωγή στην Ψυχολογία

ΘΕΜΑ:

Kανονιστική επιρροή και νόρμα αμοιβαιότητας. Πώς ορίζονται και με ποιον/ ποιους τρόπο/ τρόπους μπορεί να επηρεάζουν την προσαρμογή των εφήβων στο σχολείο.

 

Ιστορία της Ψυχολογίας

ΘΕΜΑ:

Αναπτύξτε πώς επηρέασε ο Φράνσις Γκόλτον (Sir Francis Galton) τη σχολή του Λειτουργισμού.

 

Ψυχολογία της Προσωπικότητας

ΘΕΜΑ:

Να συζητήσετε τη συνεισφορά ενός πιθανού έκτου παράγοντα στο μοντέλο των πέντε παραγόντων της προσωπικότητας σε σχέση με το διαπολιτισμικό πλαίσιο.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

ΘΕΜΑΤΑ 2024-2025

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

Δώστε έναν συνοπτικό ορισμό για την αντιληπτική επιβεβαίωση και πως επηρεάζει τη συμπεριφορά του ατόμου;

Πώς σχετίζεται η αντιληπτική επιβεβαίωση με την εκδήλωση επιθετικής συμπεριφοράς;

 

ΙΣΤΟΡΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ

Να ονομάσετε τον Ψυχολόγο που εισήγαγε την έννοια της κλινικής ψυχολογίας κατά τη διάρκεια του 20ου αι. Ποια ήταν τα επιτεύγματά του; Πώς έθεσε τα θεμέλια για την εμφάνιση του μοντέλου του επιστήμονα-επαγγελματία;

 

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ 

Να αναφέρετε συνοπτικά τη μέθοδο που χρησιμοποίησε ο Walter Mischel για να αξιολογήσει τι οδηγεί τα παιδιά σε αυτό που αργότερα ονόμασε αναβολή ικανοποίησης.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

ΘΕΜΑΤΑ 2025-2026

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

Α. Κατονομάστε μια απεικονιστική τεχνική που μας επιτρέπει τη μελέτη του επιπέδου ενεργοποίησης εγκεφαλικών περιοχών μέσω αιμοδυναμικών αλλαγών χωρίς ενδοφλέβια έγχυση ουσιών. Αναφέρατε μια συγκεκριμένη διαφορά που ανιχνεύει η τεχνική αυτή και που βασίζεται αυτή η διαφορά; Τι μπορούμε να προσδιορίσουμε με αυτή την τεχνική;

Β. Κατονομάστε μια απεικονιστική τεχνική που μας επιτρέπει τη χαρτογράφηση των δομικών εγκεφαλικών δικτύων. Αναφέρατε τι μετρά αυτή η τεχνική και τι απεικονίζει; Κατονομάστε τον μεγαλύτερο εγκεφαλικό σύνδεσμό που μπορεί να απεικονιστεί μέσω αυτής της τεχνικής και αναφέρατε τι συνδέει αυτός ο σύνδεσμος; Αναφέρατε μια από τις πλέον φιλόδοξες προσπάθειες μελέτης του εγκεφάλου μέχρι σήμερα η οποία ξεκίνησε το 2009 και σχετίζεται με την τεχνική αυτή.

Γ. Κατονομάστε μια συγκεκριμένη απεικονιστική τεχνική που έκανε ευρέως γνωστή ο Biswal. Αναφέρατε τι μετρά αυτή η τεχνική και σε ποια παραδοχή βασίζεται. Σε ποιο είδος διεργασιών εμπλέκεται το δίκτυο αυτόματης λειτουργίας (ή προεπιλεγμένο δίκτυο) και σε ποιους λοβούς εντοπίζονται κομβικές περιοχές αυτού του δικτύου. Περιγράψτε μια επιστημονική θεωρία για τα όνειρα που σχετίζεται με το συγκεκριμένο δίκτυο.

 

ΙΣΤΟΡΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ

Να κατονομάσετε το κίνημα που εγκαθίδρυσε ομάδα ψυχολόγων με επικεφαλής τον Abraham Maslow στις αρχές της δεκαετίας του 1960.

Να αναφέρετε τους λόγους που οδήγησαν στην ίδρυσή του, τις κύριες φιλοσοφικές επιρροές του και τις βασικές αρχές που το διέπουν.

 

ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

1. Περιγράψτε τα στάδια της οπτικής επεξεργασίας από τον αμφιβληστροειδή στον εγκεφαλικό φλοιό, τα οποία διαμεσολαβούν την ολοκλήρωση της αναγνώρισης εικόνας.

2. Περιγράψτε συνοπτικά μια διαταραχή/ έλλειμμα της οπτικής αναγνώρισης εξηγώντας σε ποια επίπεδα της οπτικής επεξεργασίας είναι πιθανότερο να εντοπίζεται η βλάβη.

3. Δώστε ένα παράδειγμα από την καθημερινότητα όπου η ίδια οπτική πληροφορία οδηγεί σε διαφορετική αναγνώριση λόγω πλαισίου/ προσδοκίας. 

 

 

Ελένη Παπαδοπούλου & Νίκος Κουραβάνας, Ψυχολόγοι, MSc, MA  

Κατατακτήριες εξετάσεις Ψυχολογίας Ιωαννίνων

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

 

ΘΕΜΑΤΑ 2025

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΘΕΜΑ:

Καλείστε να κάνετε ένα πειραματικό σχέδιο που θα μετράτε το άγχος, αφού το κάθε παιδί έχει παίξει ένα επιτραπέζιο παιχνίδι ή ένα παιχνίδι εξωτερικού χώρου και ήταν παιδιά Β και Δ τάξης του Δημοτικού.

Ποιες είναι οι ανεξάρτητες και οι εξαρτημένες μεταβλητές;

Ποιες είναι οι μηδενικές και οι εναλλακτικές υποθέσεις;

Ποιες βασικές και κύριες επιδράσεις εντοπίζετε;

Τι είδους πειραματικό σχέδιο είναι;

 

ΚΛΙΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΘΕΜΑ:

Περιγράψτε τις βασικές αρχές από δύο μοντέλα του Τρίτου Κύματος της Γνωσιακής- Συμπεριφορικής Θεραπείας.

 

ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

Α. Περιγράψτε τα βασικά σημεία της θεωρίας του δεσμού.

Β. Σε ποιες φάσεις αναπτύσσεται;

Γ. Τι είναι το εσωτερικό μοντέλο εργασίας και η συμβολή του.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

 

ΘΕΜΑΤΑ 2024

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

Να προτείνετε ένα σχέδιο ανεξάρτητων ομάδων 2Χ3 στον τομέα της ψυχολογίας και γιατί είναι αυτό το σχέδιο;

1. Να αναφέρετε ανεξάρτητες και εξαρτημένες μεταβλητές και συνθήκες.

2. Να διατυπώσετε ερευνητικές υποθέσεις (μηδενική και εναλλακτική υπόθεση).

3. Να προτείνετε εργαλεία περιγραφικής στατιστικής για τις μεταβλητές.

4. Να το μετατρέψετε σε μεικτό πειραματικό σχέδιο.

 

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

Στα πλαίσια της επιστημονικής βιβλιογραφίας που αφορά την αποτελεσματική ψυχοθεραπεία περιγράψτε τα παρακάτω:

1. Περιγράψτε το φαινόμενο dodo bird verdict και ποιες κριτικές ασκήθηκαν σε αυτό.

2. Περιγράψτε τρεις κύριες μεταβλητές που συμβάλλουν στην αποτελεσματική ψυχοθεραπεία και εξηγήστε πώς επηρεάζουν τη θεραπευτική διαδικασία.

 

ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

1. Περιγράψτε την ανάπτυξη και τα βασικά χαρακτηριστικά της μη λεκτικής επικοινωνίας στη βρεφική ηλικία.

2. Να αναφέρετε πώς οι διαδικασίες και τα πλαίσια της μη λεκτικής επικοινωνίας καθορίζουν τη λεκτική επικοινωνία. 

 

Ελένη Παπαδοπούλου & Νίκος Κουραβάνας, Ψυχολόγοι, MSc, MA   

Κατατακτήριες εξετάσεις Ψυχολογίας Φλώρινας

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

 

ΘΕΜΑΤΑ, 2025

Αναπτυξιακή ψυχολογία

Α. Παιδί προσχολικής ηλικίας που δεν οριοθετούσε τον εαυτό του ως αγόρι ή κορίτσι και δεν είχε συγκεκριμένη κατεύθυνση ως προς το φύλο των παιχνιδιών και τους συμπαίκτες.

Β. Παιδί προσχολικής ηλικίας που οριοθετούσε αυστηρά τον εαυτό του ως αγόρι ή κορίτσι και είχε συγκεκριμένη κατεύθυνση ως προς το φύλο των παιχνιδιών και τους συμπαίκτες (αν τα παιχνίδια ήταν αυτά που έπρεπε ή δεν έπρεπε να παίξει, με βάση το φύλο).

Να το αναπτύξετε με βάση τα σχήματα φύλου και τη θεωρία του Kohlberg.

 

Ο Αλέξης 3 ετών βλέπει τη δασκάλα να αλλάζει θέση σε ένα παιχνίδι, ενώ η Άννα δεν βρίσκεται μέσα στην αίθουσα.

Μετά από λίγο μπαίνει η δασκάλα μέσα στην τάξη και ρωτά τον Αλέξη που θα ψάξει η Άννα το παιχνίδι; Ο Αλέξης απαντά: στο καινούργιο σημείο.

Και τον ρωτά πάλι η δασκάλα, μα αφού δεν ήταν η Άννα στον χώρο; Και απαντά πάλι το ίδιο.

Να το αναπτύξετε με βάση τη θεωρία του Piaget και τη θεωρία του νου και που συγκλίνουν αυτές οι δύο θεωρίες.

 

Θεωρίες προσωπικότητας

1. Πώς ο συντελεστικός συμπεριφορισμός εξηγεί την ελεύθερη βούληση;

2. Πώς η αυτοαποτελεσματικότητα, οι στόχοι και οι αξιολογικές αντιδράσεις συμβάλλουν στην αυτορρύθμιση;

 

Κοινωνική ψυχολογία

Α. Τι γνωρίζετε για τις συνιστώσες των στάσεων, για τη γνωστική συμφωνία και γνωστική ασυμφωνία και τη λελογισμένη (λογική) και προσχεδιασμένη δράση.

Β. Να περιγράψετε τη μεροληψία στην απόδοση.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

 

ΘΕΜΑΤΑ 2024

ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

 1^η ερώτηση:

Σε μια τάξη του νηπιαγωγείου, κάποια παιδιά δυσκολεύονται να συγκεντρωθούν, ενώ άλλα δυσκολεύονται να θυμηθούν οδηγίες ή να ολοκληρώσουν εργασίες γρήγορα.

Α. Περιγράψτε σύντομα τις βασικές αρχές των προσεγγίσεων επεξεργασίας πληροφοριών.

Β. Πώς οι προσεγγίσεις επεξεργασίας πληροφοριών εξηγούν τους γνωστικούς περιορισμούς στην πρώτη παιδική ηλικία;

 

2^η ερώτηση

Η απάντηση ενός παιδιού στο δίλημμα του φαρμάκου του Kohlberg είναι η εξής: «Ναι, ο Γιώργος πρέπει να κλέψει το φάρμακο, γιατί αν δεν το κάνει, η σύζυγος του θα πεθάνει και δεν θα έχει κανέναν να τον φροντίζει ή να του μαγειρεύει.»

Α. Σε ποιο στάδιο ηθικής ανάπτυξης θα κατατάσσατε το παιδί με βάση την παραπάνω απάντηση και γιατί;

Β. Ποια θα ήταν μια ενδεικτική απάντηση ενός παιδιού που βρίσκεται στο αμέσως επόμενο στάδιο ηθικής ανάπτυξης; Εξηγήστε τις διαφορές μεταξύ των δύο σταδίων.

 

ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ

Α. Εξηγήστε εάν η θετική αναγνώριση του εαυτού είναι καθολικό ανθρώπινο γνώρισμα.

Β. Αναφέρετε τι γνωρίζετε για τις κοινωνικές σχέσεις, την αυτοπραγμάτωση και την ευζωία στην ύστερη ηλικία.

 

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

1. Η μελέτη των ταυτοτήτων και των αποδόσεων στην Κοινωνική Ψυχολογία.

Α. Τι αφορούν οι μεροληψίες στην απόδοση; (Αναφέρετε και περιγράψτε τα είδη με ένα παράδειγμα για το κάθε ένα).

Β. Τι αφορούν η κοινωνική σύγκριση και η αυτογνωσία; (Περιγραφή και ένα παράδειγμα για το κάθε ένα).

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

 

ΘΕΜΑΤΑ 2023

Κοινωνική ψυχολογία

α. Το πείραμα του Milgram και κριτική

β. Θεωρία Κοινωνικής Ταυτότητας και διαδικασίες ευκρίνειας κοινωνικής ταυτότητας

 

Προσωπικότητα

Α. Ένστικτο θανάτου

Β. Συλλογικό Ασυνείδητο

Γ. Το σύμπτωμα στην ψυχαναλυτική θεωρία

  

Γνωστική ψυχολογία

A. Φαινόμενο Stroop. Σε ποιο είδος προσοχής αναφέρεται;

B. Κοκτέιλ πάρτι. Σε ποιο είδος προσοχής αναφέρεται;

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

ΘΕΜΑΤΑ 2022

ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

Νοερές εικόνες βάθους.

Περιγράψτε τη διαδικασία δημιουργίας, αποθήκευσης και σάρωσης των εικόνων αυτών.

 

ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ

1. Τι λένε οι σύγχρονες ψυχοδυναμικές προσεγγίσεις για το ασυνείδητο.

2. Περιγράψτε τη διεργασία της σκέψης μέσω της ψυχανάλυσης.

3. Ποιοι είναι οι τύποι δεσμού στους ενήλικες. Με βάση τη θεωρία του δεσμού περιγράψτε πως επηρεάζεται ο δεσμός όταν το άτομο μεγαλώνει.

 

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

Θεωρίες κοινωνικής απόδοσης.

Περιγράψτε το μοντέλο συνδιακύμανσης.

Περιγράψτε το θεμελιώδες σφάλμα απόδοσης.

 

Ελένη Παπαδοπούλου & Νίκος Κουραβάνας, Ψυχολόγοι, MSc, MA   

Ανεκδήλωτος εγωτισμός

Η επίδραση ονόματος- γράμματος

Η έννοια του ανεκδήλωτου εγωτισμού αναφέρεται στην τάση των ανθρώπων να εμφανίζουν θετικές προτιμήσεις για στοιχεία που συνδέονται με τον ίδιο τους τον εαυτό, χωρίς απαραίτητα να αντιλαμβάνονται ότι αυτές οι προτιμήσεις επηρεάζουν τις αποφάσεις και τη συμπεριφορά τους. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η λεγόμενη επίδραση του ονόματος–γράμματος, η οποία μελετήθηκε αρχικά από τον Nuttin (1985). Η συγκεκριμένη επίδραση υποδηλώνει ότι οι άνθρωποι μπορεί να αισθάνονται, σε κάποιο βαθμό, μεγαλύτερη έλξη προς γράμματα που υπάρχουν στο όνομά τους, χωρίς να έχουν συνειδητή επίγνωση αυτής της προτίμησης.

 

Μεταγενέστερες έρευνες έδειξαν ότι η επίδραση αυτή ενδέχεται να επεκτείνεται και σε σημαντικές επιλογές της καθημερινής ζωής. Έχει υποστηριχθεί ότι οι άνθρωποι μπορεί να εμφανίζουν μια μικρή αλλά συστηματική προτίμηση για τόπους, επαγγέλματα ή άλλες επιλογές που παρουσιάζουν κάποια ομοιότητα με το όνομα ή τα αρχικά τους. Για παράδειγμα, σε ορισμένες μελέτες παρατηρήθηκε ότι άτομα με συγκεκριμένα ονόματα εμφανίζονταν συχνότερα σε πολιτείες των Ηνωμένων Πολιτειών των οποίων η ονομασία παρουσίαζε ομοιότητα με το μικρό τους όνομα. Έτσι, άτομα με το όνομα George φάνηκε να εμφανίζουν αυξημένη πιθανότητα να εγκατασταθούν στη Georgia, ενώ αντίστοιχες συσχετίσεις έχουν αναφερθεί για ονόματα όπως Florence–Florida, Kenneth–Kentucky και Louise–Louisiana. Στο ίδιο πλαίσιο, το όνομα Virginia παρουσιάζει ενδιαφέρον λόγω της ομοιότητάς του με την πολιτεία Virginia.

Η επίδραση του ανεκδήλωτου εγωτισμού έχει εξεταστεί και σε σχέση με τις επαγγελματικές επιλογές. Σε ορισμένες έρευνες έχει παρατηρηθεί ότι άνθρωποι των οποίων τα ονόματα μοιάζουν με λέξεις που σχετίζονται με συγκεκριμένα επαγγέλματα ενδέχεται να εμφανίζονται ελαφρώς συχνότερα σε αυτά τα επαγγέλματα. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν τα ονόματα Denis και Denise, τα οποία παρουσιάζουν φωνητική ομοιότητα με τη λέξη dentist (οδοντίατρος), καθώς και τα ονόματα Laura και Lawrence, τα οποία έχουν συσχετιστεί ερευνητικά με τη λέξη law και, επομένως, με επαγγέλματα που σχετίζονται με τον νομικό χώρο.

Είναι σημαντικό, ωστόσο, να τονιστεί ότι οι συγκεκριμένες επιδράσεις είναι συνήθως μικρές σε μέγεθος και δεν σημαίνουν ότι το όνομα ενός ανθρώπου καθορίζει τις επιλογές ή την πορεία της ζωής του. Πρόκειται περισσότερο για πιθανές στατιστικές τάσεις, οι οποίες μπορεί να λειτουργούν παράλληλα με πολλούς άλλους και σαφώς σημαντικότερους παράγοντες, όπως η οικογένεια, το κοινωνικό περιβάλλον, οι ικανότητες, οι ευκαιρίες και οι προσωπικές εμπειρίες. Παρ’ όλα αυτά, η επαναλαμβανόμενη μελέτη παρόμοιων φαινομένων οδήγησε τους ερευνητές στην ιδέα ότι ο εαυτός μπορεί να επηρεάζει τη συμπεριφορά ακόμη και όταν το άτομο δεν έχει συνειδητή επίγνωση αυτής της επιρροής.

Οι συγκεκριμένες προτιμήσεις χαρακτηρίζονται ως «ανεκδήλωτες» ή «σιωπηρές» εκφράσεις εγωτισμού, επειδή το άτομο συνήθως δεν αναγνωρίζει ότι το προσωπικό του όνομα ή άλλα στοιχεία της ταυτότητάς του μπορεί να επηρεάζουν τις επιλογές του. Με άλλα λόγια, ένας άνθρωπος μπορεί να θεωρεί ότι μια συγκεκριμένη επιλογή είναι αποτέλεσμα αποκλειστικά λογικής σκέψης, προσωπικού ενδιαφέροντος ή αντικειμενικής αξιολόγησης, ενώ παράλληλα μπορεί να υπάρχει μια ασυνείδητη προτίμηση που σχετίζεται με την εικόνα του εαυτού του.

Η έννοια του εαυτού αποτελεί, επομένως, σημαντικό στοιχείο για την κατανόηση της προσωπικότητας. Ο εαυτός περιλαμβάνει τις γνώσεις, τις αντιλήψεις, τις αναμνήσεις και τις αξιολογήσεις που έχει ένα άτομο σχετικά με τον ίδιο του τον εαυτό. Από αυτή την άποψη, υπάρχει σημαντική επικάλυψη ανάμεσα στη μελέτη της προσωπικότητας και στη μελέτη της αυτοαντίληψης. Για παράδειγμα, τα ερωτηματολόγια προσωπικότητας που βασίζονται στην αυτοαναφορά ζητούν από το άτομο να περιγράψει τον εαυτό του, τις συνήθειες, τις συναισθηματικές του αντιδράσεις και τα χαρακτηριστικά της συμπεριφοράς του. Επομένως, τόσο η μέτρηση της προσωπικότητας όσο και η μέτρηση της έννοιας του εαυτού στηρίζονται σε μεγάλο βαθμό στον τρόπο με τον οποίο το άτομο αντιλαμβάνεται και αξιολογεί τον εαυτό του.

Ωστόσο, η προσωπικότητα δεν περιορίζεται μόνο σε όσα γνωρίζει και μπορεί να περιγράψει συνειδητά το άτομο. Οι ψυχοδυναμικές προσεγγίσεις υποστηρίζουν ότι σημαντικό μέρος της ανθρώπινης συμπεριφοράς μπορεί να επηρεάζεται από ασυνείδητες διεργασίες, επιθυμίες, συγκρούσεις και κίνητρα. Οι παράγοντες αυτοί δεν είναι πάντοτε άμεσα προσβάσιμοι μέσω της αυτοαναφοράς, καθώς το άτομο μπορεί να μην έχει επίγνωση της ύπαρξής τους ή του τρόπου με τον οποίο επηρεάζουν τη συμπεριφορά του. Με αυτή την έννοια, η προσωπικότητα περιλαμβάνει τόσο τις συνειδητές πλευρές του εαυτού όσο και βαθύτερες ψυχολογικές διεργασίες που δεν είναι εύκολο να αναγνωριστούν από το ίδιο το άτομο.

Παράλληλα, η κοινωνικογνωστική προσέγγιση της προσωπικότητας επαναφέρει τον εαυτό στο επίκεντρο, εξετάζοντας τον τρόπο με τον οποίο οι αντιλήψεις, οι πεποιθήσεις και οι προσδοκίες ενός ατόμου επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται και ερμηνεύει τον κοινωνικό κόσμο. Ο τρόπος με τον οποίο κάποιος αντιλαμβάνεται τον εαυτό του επηρεάζει τις σχέσεις του με τους άλλους, τις προσδοκίες του, τους στόχους που θέτει και τις αποφάσεις που λαμβάνει.

Έτσι, ο εαυτός μπορεί να θεωρηθεί ως ένα κεντρικό σημείο αναφοράς της κοινωνικής και ψυχολογικής ζωής του ανθρώπου. Ο ανεκδήλωτος εγωτισμός αναδεικνύει ακριβώς αυτή τη σημασία, καθώς δείχνει ότι η σύνδεση του ατόμου με τον εαυτό του μπορεί να επηρεάζει ακόμη και φαινομενικά άσχετες επιλογές, χωρίς το ίδιο να αντιλαμβάνεται πάντοτε την επιρροή αυτή. Με αυτόν τον τρόπο, η μελέτη του ανεκδήλωτου εγωτισμού συμβάλλει στην ευρύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι συνειδητές και ασυνείδητες πλευρές του εαυτού συμμετέχουν στη διαμόρφωση της ανθρώπινης συμπεριφοράς.

 

Πηγή:

D.L. Schacter et al., 2025, Ψυχολογία, Εκδόσεις Gutenberg, Αθήνα.

Nuttin, J. M., Jr. (1985). Narcissism beyond Gestalt and awareness: The name-letter effect. European Journal of Social Psychology, 15(3), 353–361.

 

Νίκος Κουραβάνας - Ελένη Παπαδοπούλου, Ψυχολόγοι, MSc, MA.