Πέμπτη 19 Ιουλίου 2018

Η μαθημένη αβοηθησία στον ερωτικό δεσμό


«Ο έρωτας μοιάζει με την αναπνοή. Δεν μπορείς μόνο να εκπνέεις, χωρίς και να εισπνέεις. Αν σταματήσει η εισπνοή, αν δεν γίνει ανταπόδοση του αισθήματος, χάνεται η αναπνοή, χάνεται ο έρωτας…» (Μπαλζάκ).

Πόσοι άνθρωποι άραγε βρίσκονται σε μια ερωτική σχέση όπου έχουν μάθει να δίνουν, δίχως να παίρνουν τίποτα; Κι όταν λέμε «δίνουν» δεν εννοούμε μονάχα δώρα ή προσωπικό χρόνο, αλλά πολύ σημαντικότερα πράγματα, όπως αγάπη, στοργή, πάθος, ενδιαφέρον, ενσυναίσθηση, ειλικρίνεια, καλοσύνη, τρυφερότητα, κ.ο.κ. Τόσα συναισθήματα! Κι αντ’ αυτού δεν παίρνουν πίσω τίποτα! Ή μάλλον θα μπορούσε κανείς χαριτολογώντας να πει πως και το τίποτα είναι κι αυτό κάτι. Κι η αδιαφορία, η παραμέληση, η εγκατάλειψη, ο εγωισμός, ακόμη και ο ξυλοδαρμός είναι όλα αυτά κάτι. 

Δεν περίμενες ποτέ ότι θα τα εισέπραττες, όμως, το βίωσες κι αυτό και προσδοκάς ότι ο σύντροφος σου κάποια μέρα θα εκτιμήσει όλα όσα απλόχερα του προσφέρεις. Ξεχνάς, όμως, ότι οι άνθρωποι δύσκολα αλλάζουν, ξεχνάς ότι οι άλλοι δεν γίνεται να είναι όπως ακριβώς είσαι εσύ. Ακόμη και οι προσδοκίες σου ότι ο σύντροφός σου θα αλλάξει κάποια μέρα έχουν αρχίσει να μοιάζουν ενοχικές, αφού έχεις πείσει τον εαυτό σου ότι στον έρωτα δεν είναι σωστό να ζητάς παρά μονάχα να δίνεις. Ναι, αυτό ίσως είναι αλήθεια. Αλλά αν είναι αλήθεια, το να δίνεις μονάχα εσύ, μήπως πρέπει να σε βάλει σε σκέψεις ότι ο αληθινά ερωτευμένος σίγουρα δεν είναι ο άλλος; Διότι αν η αμέριστη δοτικότητα δίχως προσδοκίες και απαιτήσεις αποτελεί το υπ’ αριθμόν ένα κριτήριο για τους αληθινά ερωτευμένους, τότε αυτός που δεν δίνει σίγουρα δεν είναι ερωτευμένος, αλλά κάποιος που σε εκμεταλλεύεται, κάποιος που παίζει με τα πιο αγνά σου αισθήματα, κάποιος που παίζει με την καρδιά σου. 

Ίσως δεν είναι η πρώτη φορά που παίζουν με την καρδιά σου κι αυτό αντί να σε προβληματίσει, απλά σου έγινε μια συνήθεια. Έχεις μάθει να είσαι πάντα το θύμα. Όμως, τι κατάλαβες μέσα από αυτό; Τι νομίζεις πως θα καταφέρεις; Για πόσο ακόμη θα υπομένεις τόση αδικία; Για πόσο ακόμη θα είσαι το κορόιδο;
 


Ίσως κάποιοι που σε αγαπούν να σου έχουν ήδη πει ότι είναι καιρός να σταματήσεις όλη αυτή την αδικία σε βάρος σου. Να σπάσεις τις αλυσίδες και να απελευθερωθείς από αυτόν που σε τυραννά. Σου είναι, όμως, τόσο δύσκολο, γιατί ήδη έχεις γονατίσει, έχεις σκύψει το κεφάλι και δεν μπορείς να σηκωθείς. Κι ο τύραννος που σε έχει δαμάσει και σε γονάτισε ξέρει καλά πώς να σε κρατήσει εκεί για πάντα. Μην αυταπατάσαι, δε σε λυπάται, δεν έχει ίχνος συμπόνιας για εσένα. Δεν σε νοιάζεται, σε χρησιμοποιεί προκειμένου να επωφεληθεί από εσένα. Ξέρει ότι θα είσαι εκεί πάντα για αυτόν, για να σε απομυζεί υλικά, συναισθηματικά, σεξουαλικά και όπως αλλιώς μπορεί. Όσο θα σκύβεις το κεφάλι, τόσο πιο σφιχτά θα δένει τη θηλιά στον λαιμό σου και όσο θα πνίγεσαι… η φωνή δε θα φτάνει ως τα χείλη σου.

Πλέον, ακόμη κι αυτούς που μπορούν να σε βοηθήσουν να σπάσεις τις αλυσίδες σου, δεν τους αφήνεις να σε βοηθήσουν. Δε θες να πιστέψεις ότι έκανες λάθος επιλογή. Σε κανέναν δεν αρέσει να κάνει λάθη και ειδικά αυτό το σφάλμα σου δε θες ούτε στον ίδιο σου τον εαυτό να το παραδεχθείς. Κι έτσι, προσποιείσαι ότι τα δεσμά που σου πέρασε, σου αξίζουν. Ότι απλά εσύ βάζεις ψηλά τον πήχη. Παραμυθιάζεσαι ότι όλα θα πάνε καλά κι έτσι μέσα στη μαθημένη αβοηθησία σου δε σταματάς να αρνείσαι…  να αρνείσαι ότι προδόθηκες, ότι τα φτερά αυτού του έρωτα αντί να σε απογειώσουν σε έκλεισαν σε ένα χρυσό κλουβί που ονομάζεις ερωτική σχέση. Όμως, αυτό που βιώνεις δεν είναι ερωτική σχέση, αλλά μια κακοποιητική σχέση, στην οποία έχεις τον ρόλο του θύματος. Κι αυτό δεν αλλάζει έτσι απλά. Πρέπει πρώτα να πάψεις να αρνείσαι ότι έκανες λάθος επιλογή, έπειτα να παραδεχθείς ότι ακόμα και τώρα δεν είναι αργά να σπάσεις τα δεσμά πριν αυτά σε πνίξουν. 

Μη ξεχνάς ότι ακόμα και τώρα μπορείς να διορθώσεις αυτή τη λανθασμένη σου επιλογή. Σπάσε τα δεσμά και χώρισε… Φύγε από αυτή την κακοποιητική σχέση και ζήσε έναν αληθινό έρωτα, όπου αυτά που θα δίνεις θα σου επιστρέφονται.     

       

Τετάρτη 18 Ιουλίου 2018

Γράμμα 43: Όλοι έχουμε μια τραγική ιστορία…


Όλοι έχουμε κι από μια τραγική ιστορία.

Τη συνθέτουν όλα τα «φρικτά» γεγονότα που μας έτυχε να ζήσουμε, προσεκτικά τακτοποιημένα, μεγεθυμένα και αρχειοθετημένα έτσι ώστε να δικαιολογούν τις χειρότερες ανεπάρκειές μας.

Έχω ακούσει και δουλέψει πάνω σε εκατοντάδες τραγικές ιστορίες, εκ των οποίων η πρώτη, φυσικά, ήταν η δική μου. Η προσωπική μου τραγική ιστορία.

Ακόμα κι αν μου έχουν συμβεί όλα όσα διηγούμαι- κι ακόμα περισσότερα- είμαι πάντα εδώ: είμαι όλα αυτά που είμαι κι έχω όλα αυτά που έχω. Και προσοχή! Αυτό το διαφορετικό αποτέλεσμα δεν οφείλεται στο ότι υπήρξαν άλλα, μη τραγικά στοιχεία. Αυτό το αποτέλεσμα είναι απόρροια αυτών ακριβώς των βιωμάτων τα οποία μόλις διηγήθηκα. Κατά κάποιον τρόπο, αυτή η τραγική ιστορία πέτυχε να με κάνει ότι είμαι σήμερα.

Αυτή η τραγική ιστορία ούτε ολόκληρη είναι ούτε και τόσο τραγική όσο δείχνει εκ πρώτης όψεως.

Και ποια είναι τότε η άλλη όψη της ιστορίας;

Η άλλη όψη είναι αυτή που εμένα μ’ αρέσει να αποκαλώ τα πλεονεκτήματά μου.  

 

Αφήγηση από το βιβλίο του Χόρχε Μπουκάι, Γράμματα στην Κλαούντια (2015), Αθήνα: Opera, σελ. 203-208. 

 

Γράμμα 2: Έτσι μου τα μάθανε… Χρήσιμη ανάμνηση ή ανοησία;


Από ότι φαίνεται, συνεχίζεις να πιστεύεις πως τα ‘γιατί’ χρησιμεύουν σε κάτι!

Εντάξει, στην πραγματικότητα σε κάτι χρησιμεύουν…

Χρησιμεύουν για να δίνω εξηγήσεις…

Για να δικαιολογούμαι…

Για να αποποιούμαι τις ευθύνες μου…

Για να κρύβομαι πίσω από τις λέξεις…

Για να ζητώ να με συγχωρήσουν…

Για να αποφεύγω τα συναισθήματά μου…

Για να καλύπτω το παρόν πίσω από το παρελθόν.

«Πρώτον, οι αναμνήσεις σου θα μπορούσαν να είναι ψευδείς και να έχουν δημιουργηθεί τεχνητά.

Σε τελική ανάλυση, το παρελθόν μας είναι μια υπόθεση, μια φαντασία, μια εξήγηση για το πώς τα πράγματα έφτασαν να είναι σήμερα».

Συν τοις άλλοις, οι αναμνήσεις σου ισχύουν εδώ και τώρα, όχι εκεί και τότε.

Η ανάμνηση είναι χρήσιμη, στ’ αλήθεια χρήσιμη μερικές φορές.

Όχι όμως όταν στηρίζω τη ζωή μου πάνω της.

Όχι όταν εξαρτώμαι από αυτήν.

Όχι όταν λέω: «εμένα έτσι μου τα μάθανε…»

«Μια ζωή έτσι κάνω…»

«Εμείς σπίτι μας πάντα έτσι κάναμε…»

Αυτό που εγώ –κι άλλοι σαν εμένα (θεραπευτές εννοεί)- θέλουμε να κάνουμε είναι να βοηθήσουμε τη συμπεριφορά μας να απελευθερωθεί αληθινά από τους περιορισμούς και να επιστρέψουμε στο άτομο την ελευθερία του και την ικανότητα να αποφασίζει, να δρα, να ζει… Σε τελική ανάλυση, να επανακτήσει την ικανότητά του να επιλέξει.

Να επιλέγει και να αναλαμβάνει την ευθύνη των επιλογών του.

Και μιλάω για επιλογή. Όχι για διαλογή. Δεν λέω να απορρίπτουμε τις ανεπιθύμητες πιθανότητες και να κρατάμε ότι απομένει.

Επιλέγω και αναλαμβάνω την ευθύνη των επιλογών μου.

 

Προσοχή, όμως, δεν είμαι υπεύθυνος για όσα αισθάνομαι (ναι, είμαι υπεύθυνος για τον χειρισμό των αισθημάτων μου, αλλά όχι, δεν είμαι υπεύθυνος για ότι αισθάνομαι), γιατί αυτό που νιώθω δεν το επιλέγω εγώ, γιατί δεν υπάρχει τίποτα που να μπορώ να κάνω για να νιώσω κάτι διαφορετικό από αυτό που νιώθω.

 

Αφήγηση από το βιβλίο του Χόρχε Μπουκάι, Γράμματα στην Κλαούντια (2015), Αθήνα: Opera, σελ. 27-33. 

 

 

Θεραπεία των Εξαρτημένων από την Αγάπη


Τα τέσσερα βήματα που θα πρέπει να δουλευτούν για την αντιμετώπιση της εξάρτησης:


1. Αρχίστε να αντιμετωπίζετε κάθε εμφανή εξάρτηση έξω από τη συνεθιστική σχέση. 

2. Απαγκιστρωθείτε από το εξαρτητικό μέρος της σχέσης. 

3. Μπείτε σε θεραπεία, αν χρειαστεί, για να μπορέσετε να απαλλαγείτε από αποθηκευμένα συναισθήματα παιδικής κακοποίησης. Ελάχιστοι άνθρωποι μπορούν να συμφιλιωθούν με παιδικά συναισθήματα εγκατάλειψης ή συγχώνευσης μόνοι τους. 

4. Δουλέψτε τα υπόγεια συμπτώματα της συνεξάρτησης. 

Κλείνοντας τη σχέση

Η απομάκρυνση από τα εξαρτητικά δομικά στοιχεία μιας σχέσης σημαίνει ότι δεν πρέπει να προσπαθήσετε να έχετε οποιοδήποτε είδος έντονης σχέσης με τον σύντροφό σας. Φερθείτε μεταξύ σας με έναν ευχάριστο τρόπο και συνεχίστε τη δουλειά σας. Κρατήστε την απολύτως απαραίτητη αλληλεπίδραση στους επιτρεπόμενους τομείς, αλλά ως εκεί.   



Πέντε παράλληλες διαδικασίες στη θεραπεία από τη συν-εθιστική σχέση

1. Μεγαλώνοντας:
Αυτή η διαδικασία προϋποθέτει να έρθετε αντιμέτωποι με τα πέντε κύρια συμπτώματα της νόσου και να αρχίσετε μια θεραπευτική διαδικασία από αυτά. Συμπεριλαμβάνει το να μάθετε να έχετε αυτοεκτίμηση, όρια, αίσθηση και φροντίδα του εαυτού σας, μετριοπάθεια. 

2. Αντιμετωπίζοντας την πραγματικότητα
Αυτή η διαδικασία ξεκινά μόλις αρχίσετε να αντιμετωπίζετε και να θεραπεύετε το τρίτο κύριο σύμπτωμα, τη δυσκολία να αναγνωρίσετε την πραγματικότητά σας. Η αντιμετώπιση της πραγματικότητας προϋποθέτει να δείτε ποιος είστε εσείς και ποιοι είναι οι άλλοι. Δε θα σας πρότεινα να μπείτε ξανά σε μια σχέση τώρα, αυτό το κομμάτι της διαδικασίας μπορεί να σημαίνει να δείτε τον σύντροφό σας και να πείτε: «Δεν κάθομαι άλλο εγώ εδώ πέρα».

3. Θρηνώντας απώλειες
Έχετε συναισθήματα για όσα χάσατε στην παιδική σας ηλικία και για όσα σας κόστισε η συνεξάρτηση στην ενήλικη ζωή και χρειάζεται να θρηνήσετε.

4. Μαθαίνοντας να φροντίζετε τον εαυτό σας
Αυτό το στάδιο αρχίζει μόλις αρχίσετε να δουλεύετε το τέταρτο κύριο σύμπτωμα, τη δυσκολία να καλύψετε τις ανάγκες και τις επιθυμίες σας. Αυτή η διαδικασία προϋποθέτει να μάθετε να επιβεβαιώνετε τον εαυτό σας, να τον φροντίζετε και να τον περιορίζετε χωρίς να τον εξευτελίζετε. 

5. Μαθαίνοντας να συγχωρείτε
Η συγχώρεση προϋποθέτει να εγκαταλείψετε την επιθυμία να τιμωρήσετε τους κακοποιητικούς ανθρώπους στη ζωή σας. Αυτή η πέμπτη διαδικασία περιλαμβάνει και το να συγχωρήσετε τόσο τον εαυτό σας για το κόστος της διαταραχής όσο και τους γονείς σας για όσα συνέβησαν. Κάποιες φορές η κακοποίηση είναι τόσο τρομερή, ώστε το θέμα της συγχώρεσης δεν πρέπει να τεθεί αν δεν το αναφέρει το ίδιο το θύμα.  
(σ. 170-172)


Pia Mellody "Αρρωστημένη αγάπη: Όχι πια!". Αθήνα: Εκδόσεις Φυτράκη, σελ.
125-172.


Γράμμα 32: Να είσαι ο εαυτός σου. Αυτό αρκεί...



«Παιδιά μου…

Θα ήθελα να είμαι ο διάδρομος απογείωσής σας,

Θα ήθελα να είμαι για σας ο ούριος άνεμος,

Θα ήθελα να είμαι ο ανοιχτός σας αέρας,

Και, γιατί να το αρνηθώ,

Θα ήθελα να είμαι ένας σύντροφος στην πτήση.

Αλλά όμως, συνειδητοποιώ

Πως κανείς δε με χρειάζεται για να πετάξει.

Το μόνο που πραγματικά χρειάζεστε

Είναι να έχετε τον εαυτό σας.

Αυτό αρκεί!»

 

Αφήγηση από το βιβλίο του Χόρχε Μπουκάι, Γράμματα στην Κλαούντια (2015), Αθήνα: Opera, σελ. 159-162.