Διαβάζοντας το βιβλίο: Δαμάζοντας τα νήπια

Οδηγός για το παιδί σας από το πρώτο έτος μέχρι τα τέσσερα

Του Christopher Green

 

«Τα νήπια είναι κατασκευασμένα βάσει ενός σχεδίου που είναι τέλειο σε όλες του τις λεπτομέρειες, εκτός από ένα μειονεκτηματάκι- έχουν όλη τη δράση ενός διεθνούς αεροδρομίου, αλλά ο πύργος ελέγχου είναι εκτός λειτουργίας» (σελ. 1).

Σύμφωνα με το οπισθόφυλλο του βιβλίου: «Οι σημερινοί γονείς χρειάζονται συμβουλές περισσότερο παρά πότε- διαθέτουν ολοένα και λιγότερο χρόνο, αλλά πιέζονται να επιτύχουν και στη δουλειά και στο σπίτι. Με χιούμορ, που είναι το σώμα κατατεθέν του, και λογική ο Δρ Γκρην απομυθοποιεί τη φροντίδα των παιδιών και ξαναφέρνει τη διασκέδαση στον ρόλο του γονιού.

Το καθησυχαστικό του μήνυμα είναι να θυμάστε πως είστε φυσιολογικοί και δεν είστε μόνοι».

Οι 7 λόγοι της συμπεριφοράς του νηπίου:

«Αναζήτηση προσοχής: τα νήπια λαχταράνε την προσοχή. Αν δεν μπορούν να την έχουν με δίκαια μέσα αλλάζουν σκοπό, εκνευρίζουν τους γονείς τους και την αρπάζουν με κάποια ενοχλητική πράξη. Αυτός είναι, με διαφορά, ο πιο συνηθισμένος λόγος των νηπιακών προβλημάτων.

Ζήλια και ανταγωνισμός: τα νήπια μπορούν να γίνουν ιδιαίτερα αντικοινωνικά όταν ανεβαίνουν άλλοι στην δική τους σκηνή.

Απογοήτευση: το σώμα των νηπίων δεν συμβαδίζει με τον εγκέφαλό τους. απογοητεύονται από τις δικές τους ανικανότητες.

Φόβος του αποχωρισμού: στα νήπια αρέσει να είναι κοντά στους γονείς τους και γίνονται δύσκολα όταν τους αποχωριστούν.

Αντίδραση στην ασθένεια, κούραση ή συναισθηματική ταραχή: τα νήπια έχουν την τάση να εκνευρίζονται, να φέρονται χωρίς λογική και να γίνονται δύσκολα στον χειρισμό όταν δεν είναι καλά ή είναι ταραγμένα.

Εξωπραγματικές γονικές προσδοκίες: αν οι γονείς αναμένουν από ένα νήπιο να έχει απόψεις ενηλίκων, θα έχουν πρόβλημα.

Δραματοποίηση από τους γονείς: οι γονείς προκαλούν τα προβλήματα μόνοι τους όταν παίρνουν ένα ασήμαντο περιστατικό και το κάνουν μέγιστο δράμα» (σελ. 50).

Στη νηπιακή ηλικία βασικό ρόλο παίζει ο έλεγχος: έλεγχος του σώματος και της συμπεριφοράς τους.

Έλεγχος σωματικών λειτουργιών.

Έλεγχος παρορμήσεων.

Έλεγχος της οργής της αποτυχίας.

Έλεγχος της συμπεριφοράς.

Έλεγχος του φόβου αποχωρισμού.

Έλεγχος του εγωκεντρισμού.

Αυτοί είναι οι βασικοί στόχοι που αρχίζει να κατακτά το νήπιο.

 

Πηγή:

Christopher Green. 2004. Διαβάζοντας το βιβλίο: Δαμάζοντας τα νήπια. Οδηγός για το παιδί σας από το πρώτο έτος μέχρι τα τέσσερα. Πλατύπους Εκδοτική.

 

Κουραβάνας Νικόλαος & Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγοι, MSc.

 

Κάνοντας διάλογο, διαπραγματεύσεις και συμβιβασμούς με τους εφήβους

Οι γονείς για να μπορέσουν να επικοινωνήσουν με τους εφήβους θα πρέπει πρώτα να μάθουν να ακούν, με ευαισθησία. Η ακρόαση παίζει σημαντικό ρόλο σε κάθε σχέση. Οι γονείς που λειτουργούν και ως πρότυπα για τα παιδιά τους, θα πρέπει να χρησιμοποιούν δεξιότητες ενεργητικής και αντανακλαστικής ακρόασης. Η ενεργητική ακρόαση στηρίζεται στο να δείχνει το άτομο με πολλούς μη λεκτικούς τρόπους ότι προσέχει αυτό που λέει ο άλλος. Δεν θα πρέπει να υπάρχουν διακοπές, ερωτήσεις, σχολιασμοί ή επικρίσεις. Και οι δύο πλευρές θα πρέπει να έχουν τόσο τον ρόλο του ακροατή όσο και τον ρόλο του ομιλητή. Η αντανακλαστική ακρόαση προϋποθέτει την αλληλεπίδραση ανάμεσα στα δύο μέλη του διαλόγου, όπου ο καθένας θα πρέπει να έχει χρόνο να μιλήσει και στη συνέχεια να διαθέσει χρόνο για να ακούσει την άλλη πλευρά. 

Η ενεργητική ακρόαση είναι μια «εσωτερική στάση αποδοχής, εμπιστοσύνης, έγνοιας και μια επιθυμία για κατανόηση, όχι απλώς για τακτοποίηση, το να δίνετε προσοχή και να είστε παρών, επίγνωση της μη-λεκτικής επικοινωνίας, χρήση ανοιχτών ερωτήσεων, έλεγχο, αποδοχή και κατανόηση των συναισθημάτων, προσδιορισμός των αναγκών και το να θέτουν ερωτήματα που βοηθούν κάποιον να προχωρήσει προσδιορίζοντας πώς μπορούν να ικανοποιηθούν οι ανάγκες του» (σελ. 134).

Ένα από τα πιο βασικά στοιχεία της ενεργητικής ακρόασης είναι η κατανόηση των συναισθημάτων, καθώς είναι σημαντικό να επιτρέπουμε στον άλλο να έχει την άποψή του και να εκφράζει ελεύθερα όσα νιώθει και σκέφτεται. Συνήθως χάνουμε πολύ χρόνο στην προσπάθειά μας να αρνηθούμε τον θυμό και τα αρνητικά συναισθήματα του άλλου, με αποτέλεσμα να υιοθετούμε μια ψεύτικη συμπεριφορά. Πολλές φορές αρνούμαστε τα συναισθήματά μας γιατί φοβόμαστε ότι δεν μπορούμε να τα αντιμετωπίσουμε και δημιουργείται ένα αίσθημα ανημπόριας. Το να ακούμε και να αποδεχόμαστε αυτό που λέει ο έφηβος δεν σημαίνει ότι ενδίδουμε σε αυτόν.

«Η άρνηση των συναισθημάτων δεν τα κάνει να εξαφανίζονται. Η αποδοχή τους δεν τα κάνει πιο πραγματικά από ότι είναι ήδη» (σελ. 138). Οι βασικοί κανόνες για τη διαπραγμάτευση είναι οι εξής: «να μιλάτε όταν όλοι είναι ήρεμοι, να συλλέγετε πληροφορίες, να ακούτε τις απόψεις του παιδιού ως όπως επίσης να του επιτρέπετε να γνωρίζει τι χρειάζεστε και γιατί, να είστε σαφείς σχετικά με αυτό που είναι διαπραγματεύσιμο, να επιλέγετε τις μάχες σας, να κάνετε μια συμφωνία, να ενσωματώνετε υπενθυμίσεις για τις συμφωνίες, να επανεξετάζετε τα όρια τακτικά και να διασκεδάζετε μαζί» (σελ. 139).

Ο χρόνος που αφιερώνουν οι γονείς για να διαπραγματευτούν διάφορα θέματα με τους εφήβους είναι σημαντικός, καθώς όλοι βγαίνουν κερδισμένοι μέσα από αυτή τη διαπραγμάτευση. Δεν υπάρχει νικητής και ηττημένος, καθώς στόχος είναι να καταφέρουν να συνεργαστούν έχοντας εμπιστοσύνη ο ένας στον άλλο. Ένας ακόμη στόχος είναι να αυξηθεί η αμοιβαία κατανόηση και να μειωθεί η απογοήτευση. Οι γονείς αποτελούν πρότυπο για τους εφήβους ως προς τον τρόπο αντιμετώπισης και διαχείρισης των συγκρούσεων.   

 

Πηγή:

Suzie Hayman. 2016. Μεγαλώνοντας χαρούμενους εφήβους. ΒΗΤΑ Ιατρικές Εκδόσεις ΜΕΠΕ.

 

Κουραβάνας Νικόλαος & Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγοι, MSc.

Φοβίες, παρηγοριά και ασφάλεια στη νηπιακή ηλικία

«Όλα τα μικρά ζώα γνωρίζουν τον φόβο και τα μικρά παιδιά δεν αποτελούν εξαίρεση. Μερικές από αυτές τις φοβίες μπορεί να φαίνονται ολίγον τι υπερβολικές στους γονείς, όπως επίσης μερικές από τις τεχνικές των παιδιών να καθησυχάζουν τους εαυτούς τους μπορεί να φαίνονται ιδιαίτερα παράξενες. Οι γονείς δεν είναι ποτέ σίγουροι τι εμπίπτει στα πλαίσια του αποδεκτού για σωστά προσαρμοσμένα παιδιά. Η αλήθεια είναι πως σχεδόν όλα είναι πιθανά σε αυτήν την πρόωρη φάση ανάπτυξης. 

Όσο ανόητες κι αν φαίνονται οι φοβίες ενός παιδιού σε έναν ενήλικα, είναι πολύ πραγματικές για το παιδί, και δεν πρέπει να το μειώνουμε ούτε να το κοροϊδεύουμε. Όταν συζητάμε ανοιχτά για τις ανησυχίες βοηθάμε να διατηρείται μια ξεκάθαρη οπτική της διαφοράς μεταξύ γεγονότος και φαντασίας. Ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπίζουμε τις παιδικές φοβίες είναι να δίνουμε το καλό παράδειγμα σαν γονείς, να προσφέρουμε πολλή υποστήριξη και παρηγοριά, και μετά σταδιακή απευαισθητοποίηση. Συνήθως, δεν υπάρχει ιδιαίτερος λόγος ανησυχίας, αφού οι περισσότερες φοβίες σε αυτή την ηλικία είναι προσωρινά προβλήματα που εξατμίζονται με την πάροδο του χρόνου. Όταν θα κοιτάτε πίσω ένα χρόνο αργότερα, θα δυσκολεύεστε να θυμηθείτε προς τι τόση φασαρία» (σελ. 227-228).

Στο τέλος του πρώτου έτους, το θέμα του αποχωρισμού αποτελεί μέγιστο πρόβλημα, ενώ το παιδί σε αυτή την ηλικία φοβάται έντονους και δυνατούς θορύβους, όπως κουδούνια, ηλεκτρικές σκούπες και μίξερ. Αναστάτωση μπορεί επίσης να του προκαλέσουν άγνωστα πρόσωπα, άγνωστα αντικείμενα και απότομες κινήσεις. Κατά το 2^ο έτος, ο φόβος του αποχωρισμού συνεχίζει να είναι παρών, αλλά λιγότερο έντονος και πιο προβλέψιμος. Οι δυνατοί θόρυβοι συνεχίζουν να προκαλούν φόβο στο δίχρονο παιδί. Σε αυτή την ηλικία, τα νήπια φοβούνται πολύ τα ζώα και το σκοτάδι. Ο φόβος για τα ζώα κορυφώνεται στην ηλικία των 3 ετών, ενώ ο φόβος για το σκοτάδι κορυφώνεται στην ηλικία των 5 ετών. Στο ηλικιακό διάστημα 4-6 ετών, το παιδί έχει μια πολύ έντονη φαντασία και φοβάται το σκοτάδι, τα φαντάσματα, τα τέρατα και τους εξωγήινους. Μετά την ηλικία των 6 ετών, φοβάται τους τραυματισμούς και αρχίζει να φοβάται τον θάνατο, ενώ μετά την ηλικία των 10 ετών οι φόβοι του αρχίζουν να μοιάζουν πιο πολύ με τους φόβους των ενηλίκων.

Στα νήπια ο κυρίαρχος φόβος τους είναι ο φόβος να αποχωριστούν τους γονείς τους. Όμως, εκτός από τον αποχωρισμό, κάποια νήπια φοβούνται το μπάνιο και γενικά την επαφή με το νερό, ή το να καθίσουν στην τουαλέτα (μπορεί να το σύνδεσαν με κάποια επώδυνη κένωση ή φοβούνται ότι όταν τραβήξουν το καζανάκι θα τους ρουφήξει η τουαλέτα και θα τους ξεβγάλει στη θάλασσα μέσα από κάποιον σωλήνα).  Επίσης, τα παιδιά φοβούνται διάφορους θορύβους που ακούγονται στο σκοτάδι, τους μπαμπούλες και άλλα τέρατα. Ο φόβος στο σκοτάδι είναι πιο έντονος στις ηλικίες 4-5 ετών έως την ηλικία των 7 ετών. Τα παιδιά κάτω των 4 ετών εμφανίζουν πολλές φορές και φόβο για τα σκυλιά.

Στις περισσότερες περιπτώσεις όλοι αυτοί οι φόβοι του παιδιού αποτελούν μέρος μιας φυσιολογικής ανάπτυξης και οι γονείς δεν χρειάζεται να ασχοληθούν περισσότερο ή να δώσουν ιδιαίτερη έμφαση. Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι φόβοι του παιδιού περνούν σε σύντομο χρονικό διάστημα ακόμη και αν δεν κάνουν τίποτα οι γονείς.

 

Πηγή:

Christopher Green. 2004. Διαβάζοντας το βιβλίο: Δαμάζοντας τα νήπια. Οδηγός για το παιδί σας από το πρώτο έτος μέχρι τα τέσσερα. Πλατύπους Εκδοτική.

 

 

Κουραβάνας Νικόλαος & Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγοι, MSc.

Αυτοβιογραφική μελέτη, Freud

«Εκείνο που μου έκανε τη μεγαλύτερη εντύπωση όσο ήμουν με τον Charcot ήταν οι τελευταίες έρευνές του γύρω από την υστερία, μερικές από τις οποίες έγιναν μπροστά μου. Απέδειξε, παραδείγματος χάρη, την αυθεντικότητα των υστερικών φαινομένων και τη συμμόρφωσή τους προς τους νόμους, τη συχνή εμφάνιση της υστερίας στους ανθρώπους, την πρόκληση υστερικής παράλυσης και συσπάσεων με υποβολή, καθώς και το γεγονός ότι τέτοια τεχνητά προϊόντα παρουσίαζαν, ακόμη και στις μικρότερες λεπτομέρειές τους, τα ίδια χαρακτηριστικά υπό μορφή αυθόρμητων κρίσεων οι οποίες είχαν πάντα τραυματική κατάληξη. Πολλές από τις ανακοινώσεις του Charcot ξεκίνησαν προκαλώντας τόσο σε εμένα όσο και σε άλλους επισκέπτες έκπληξη και μια τάση προς σκεπτικισμό, που προσπαθήσαμε να δικαιολογήσουμε επικαλούμενοι μιαν από τις θεωρίες της εποχής. Εκείνος αντιμετώπιζε πάντα φιλικά και υπομονετικά αυτού του είδους τις αμφιβολίες, αλλά, ωστόσο, είχε καταλήξει σε μια από αυτές τις συζητήσεις παρατήρησε ‘’Αυτό δεν αποκλείει την ύπαρξή τους’’, ένα μότο που χαράχτηκε ανεξίτηλα στο μυαλό μου» (σελ. 17-18).

«Τα συμπτώματα ήταν τα αποτελέσματα ενός συμβιβασμού γιατί, αν και ήταν υποκατάστατα ικανοποίησης, δεν έπαυαν να είναι, παρόλα αυτά, διαστρεβλωμένα και να έχουν απομακρυνθεί από τον σκοπό τους εξαιτίας της αντίστασης του εγώ.

Η θεωρία της απώθησης των παρορμήσεων αποτέλεσε τη βάση της κατανόησης των νευρώσεων» (σελ. 44).

«Οι θεωρίες της αντίστασης και της απώθησης, του ασυνειδήτου, της αιτιολογικής σημασίας της σεξουαλικής ζωής και της σπουδαιότητας των βρεφικών εμπειριών, αυτές διαμορφώνουν τα βασικά συστατικά της θεωρητικής δομής της ψυχανάλυσης» (σελ. 59).

«Αντί να πιέζω τον ασθενή να πει κάτι πάνω σε ένα συγκεκριμένο θέμα, τώρα του ζητούσα να αφεθεί στη διαδικασία του ελεύθερου συνειρμού, δηλαδή να λέει οτιδήποτε του έρχεται στο μυαλό, ενώ θα έπαυε να δίνει οποιαδήποτε συνειδητή κατεύθυνση στις σκέψεις του» (σελ. 60).

Αυτό που ήθελε να πετύχει ο Φρόυντ με τη χρήση του ελεύθερου συνειρμού ήταν να φέρει στο επίπεδο της συνείδησης όλα τα απωθημένα, μειώνοντας τις αντιστάσεις. Έμφαση δίνει ο Φρόυντ και στα όνειρα, καθώς η ψυχανάλυση προσπαθεί να ερμηνεύσει την παραμόρφωση του ονείρου. Το όνειρο είναι μια μεταμφιεσμένη εκπλήρωση μιας απωθημένης επιθυμίας. Η δομή που έχουν τα όνειρα μοιάζει με τη δομή ενός νευρωτικού συμπτώματος: «είναι συμβιβασμοί ανάμεσα στις απαιτήσεις της απωθημένης παρόρμησης και της αντίστασης που προβάλλει η δύναμη της λογοκρισίας του εγώ» (σελ. 67).

Ο Φρόυντ επισημαίνει την αναγνώριση που είχε από την Αμερική και το πόσο ενισχύθηκε ο αυτοσεβασμός του. «Στην Ευρώπη ένιωθα περιφρονημένος, εκεί όμως οι περισσότεροι άνθρωποι με υποδέχτηκαν σαν ίσο» (σελ. 79).

 

Freud, S. Αυτοβιογραφική μελέτη. Εκδόσεις Μ. Αβραάμ.

 

Κουραβάνας Νικόλαος & Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγοι, MSc.