Διαβάζοντας... "Γονείς & Παιδιά"

Εργαλειοθήκη για τη συντήρηση μιας δύσκολης σχέσης

Των Χόρχε και Ντεμιάν Μπουκάι

Ένα βιβλίο που περιγράφει την «ισόβια, μοναδική, ακραία συναισθηματική και κάποτε συγκρουσιακή σχέση μεταξύ γονέων και παιδιών» (από οπισθόφυλλο βιβλίου).

Γιατί να κάνει κάποιος παιδιά;

•  Η δύναμη του ενστίκτου
• Η κοινωνική επιταγή
• Η επιθυμία προέκτασης του εαυτού μας (Μπουκάι, 2017: σελ. 37)

«Η επιθυμία μας να γίνουμε γονείς ανταποκρίνεται σε πολλά πράγματα, αλλά πιο πολύ και πάνω από όλα ανταποκρίνεται στην επιθυμία μας να δώσουμε αγάπη» (σελ. 42)

«Αυτή είναι ίσως η μεγαλύτερη πρόκληση για τους γονείς: να δώσουμε στα παιδιά μας τα εφόδια ώστε κάποια μέρα να μη μας έχουν ανάγκη, κάποια μέρα να θελήσουν και να μπορέσουν να φύγουν από δίπλα μας, κάποια μέρα να ανοίξουν τα φτερά τους και να πετάξουν. Ακριβώς, όμως, ο φόβος εκείνης της μέρας μπορεί να μας μετατρέψει σε υπονομευτές της ανάπτυξής τους» (σελ. 74)

«Καμιά φορά αφού έρθουμε αντιμέτωποι με τα λάθη και τις ελλείψεις των γονέων μας, μπορεί να μείνουμε εγκλωβισμένοι στον θυμό μας εναντίον τους. Αυτός ο θυμός δημιουργείται επειδή δεν μπορούμε να αποδεχτούμε τους περιορισμούς τους και δεν τολμάμε να εγκαταλείψουμε την εικόνα των αψεγάδιαστων ανθρώπων που είχαμε πλάσει για αυτούς» (σελ. 86)

Αρκετά ανακουφιστική είναι η σκέψη ότι οι γονείς «έκαναν ότι καλύτερο μπορούσαν» (σελ. 86). 

Η συμπεριφορά των καλών γονέων:

Οι καλοί γονείς αναγνωρίζουν, επισημαίνουν και προσφέρουν βοήθεια

Και φτάνοντας στη σχέση ανάμεσα στον γονιό και σε έναν ώριμο γιο ή σε μια ώριμη κόρη, δεν θα πρέπει να μείνουν ανοιχτοί λογαριασμοί:

«Δε σου χρωστάω τίποτα και άρα, ότι κάνω για σένα είναι καρπός της αγάπης μου»

«Δε μου χρωστάς τίποτα και άρα, ότι κάνεις για μένα είναι επίσης καρπός της αγάπης σου» (σελ. 290)

Χόρχε Μπουκάι & Ντεμιάν Μπουκάι. (2017). Γονείς & παιδιά. Εργαλειοθήκη για τη συντήρηση μιας δύσκολης σχέσης. Αθήνα: Opera.

Διαβάζοντας... "Στον κήπο του Επίκουρου"

Αφήνοντας πίσω τον τρόμο του θανάτου

Του Yalom

Ο Yalom στα βιβλία του διαπραγματεύεται αρκετά τον φόβο του θανάτου και τα προβλήματα που εμφανίζονται εξαιτίας του συγκεκριμένου φόβου. Στο πλαίσιο της Υπαρξιακής ψυχοθεραπείας ασχολείται με τα υπαρξιακά δεδομένα της ζωής.

«Ο κάθε άνθρωπος φοβάται τον θάνατο με τον δικό του τρόπο. Για ορισμένους ανθρώπους το άγχος θανάτου είναι η μουσική υπόκρουση της ζωής και κάθε δραστηριότητα ανακαλεί τη σκέψη ότι η συγκεκριμένη στιγμή δεν θα ξανάρθει ποτέ. Ακόμα και μια παλιά ταινία τους προκαλεί ένα συναίσθημα σπαρακτικό, γιατί δεν μπορούν να πάψουν να σκέφτονται πως όλοι οι ηθοποιοί που παίζουν σ’ αυτή δεν είναι πια τίποτα άλλο από χώμα» (Yalom, 2008, σελ. 23).

Παρουσιάζοντας περιπτώσεις θεραπευομένων του θέτει προβληματισμούς:

«Τίποτα δεν είναι σταθερό, τίποτα δεν διαρκεί. Τι νόημα είναι δυνατό να περιέχει μια ζωή τόσο παροδική;»

«Συνειδητοποιεί ότι πεθαίνει τόσο άσχημα επειδή έζησε τόσο άσχημα. Ολόκληρη η ζωή του ήταν λάθος».

«Την είχε ταράξει πολύ βαθιά το απόλυτα ανεξέλεγκτο της ζωής».

«Του είχε περάσει πολλές φορές από τον νου ότι, αν ρίζωνε κάπου μόνιμα, αυτό θα σήμαινε πως θα γινόταν λεία του Χάρου: ένιωθε ότι η ζωή του, για την ακρίβεια κάθε ζωή, δεν ήταν παρά ένα μοτίβο αναβολής εν αναμονή του θανάτου».

«Το να κοιτάξουμε κατάματα τον θάνατο μας επιτρέπει όχι να ανοίξουμε ένα ολέθριο κουτί της Πανδώρας αλλά να ξαναμπούμε στη ζωή με έναν τρόπο πιο πλήρη και πιο συμπονετικό» (Yalom, 2008, σελ. 22).

«Οι σημαντικές αποφάσεις έχουν συχνά πολύ βαθιές ρίζες. Κάθε επιλογή εμπεριέχει μια παραίτηση από κάτι, και κάθε παραίτηση μας κάνει να συνειδητοποιούμε τα όρια και την παροδικότητά μας» (Yalom, 2008, σελ. 67).

Κάθε ναι εμπεριέχει ένα όχι (Yalom, 2008, σελ. 69)

Yalom, 2008, Στον κήπου του Επίκουρου. Αθήνα: Αγρας.

Διαβάζοντας... "Αδειάζοντας το σπίτι των γονιών μου"

Της Λιντιά Φλεμ

«Στη ζωή όλων μας έρχεται κάποια μέρα που βρισκόμαστε ορφανοί από πατέρα και μητέρα. Μετά την παιδική ηλικία, τίποτα δεν μας γλιτώνει από αυτήν τη διπλή απώλεια» (Φλεμ, 2006: σελ. 7).

«Με την αποχώρησή τους, οι γονείς μας παίρνουν μαζί τους και ένα μέρος του εαυτού μας» (Φλεμ, 2006: σελ. 9).

«Παράδοξο: όλα εκείνα που στην παιδική ηλικία ή στην εφηβεία μου με είχαν κάνει να ονειρεύομαι, που είχα ευχηθεί να αποκτήσω, που είχα ελπίσει, λαχταρήσει και ζητήσει χωρίς αποτέλεσμα, ή που μου απαγόρευαν έστω και να αγγίζω, όλα εκείνα που δεν με άφηναν καν να χρησιμοποιώ ή να κρατάω, τα είχα ξαφνικά κληρονομήσει» (Φλεμ, 2006: σελ. 43).

«… γιατί εγώ βρίσκομαι σπίτι τους ενώ αυτοί δεν βρίσκονται εδώ;» (Φλεμ, 2006: σελ.  49).

«Τίποτα δεν ήταν απλό. Κάθε αντικείμενο μαρτυρούσε την απουσία τους, ζωντάνευε την απώλειά τους, τη μοναξιά. Αυτή η δουλειά με συνέθλιβε, το σπίτι ήταν πολύ γεμάτο, ο πόνος πολύ νωπός» (Φλεμ, 2006: σελ. 52).

Ένα βιβλίο, που μέσα από μια ψυχαναλυτική ματιά, περιγράφει τα συναισθήματα που νιώθει μια κόρη, η οποία θα πρέπει να αδειάσει μετά τον θάνατο της μητέρας της, ενώ έχει ήδη βιώσει την απώλεια του πατέρα της. Μια ενασχόληση που χαρακτηρίζεται από μια αναμέτρηση με όλο το παρελθόν, την οικογενειακή ιστορία και τις σχέσεις με τους γονείς. Κατά την ενασχόληση με τα αντικείμενα του σπιτιού των γονέων, συνειδητοποιεί ότι «τα πράγματα δεν είναι μόνο πράγματα, κουβαλούν ανθρώπινα ίχνη».

«Τίποτα δεν είναι άνευ σημασίας στο σπίτι των γονιών μας» (Φλεμ, 2006: σελ. 69).

«Είναι πάντοτε εύκολο να πετάμε ότι δεν έχει καμιά συναισθηματική αξία για εμάς. Ο αποχωρισμός όμως από τα προσωπικά μας ενθύμια, δεν είναι ανώδυνος, είναι ακρωτηριασμός και σπανίως διαρκεί για λίγο. Απαιτεί επίπονη εσωτερική μεταμόρφωση, υπομονετική διεργασία και την υποβολή σε μια διαρκή δοκιμασία» (Φλεμ, 2006: σελ. 140).

«Όταν μένεις ορφανός, ακόμη και σε ένα προχωρημένο στάδιο της ζωής σου, αναγκάζεσαι να αντιληφθείς διαφορετικά τον εαυτό σου» (Φλεμ, 2006: σελ. 169).

Φλεμ, Λ. (2006). Αδειάζοντας το σπίτι των γονιών μου. Εκδόσεις Μελάνι.

Διαβάζοντας... "Τα οικογενειακά μας μυστικά"

"Τα οικογενειακά μας μυστικά", του Σερζ Τισερόν

"Τι είναι το οικογενειακό μυστικό;
Πώς αποκαλύπτεται;
Πώς οργανώνεται;
Τι προβλήματα μπορεί να προκαλέσει;
Πώς "εξοστρακίζεται" σε πολλές γενιές;
Πώς να προστατευτούμε από αυτό;"
Τα οικογενειακά μυστικά μπορούν να ενεργούν σε πολλές γενιές και αρκούν για να μαυρίσουν την ψυχή μας (Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

"Είμαστε όλοι όπως ακριβώς πρέπει να είμαστε"

"Πολλά συμβάντα γίνονται μυστικά, επειδή αυτοί που τα έχουν ζήσει νομίζουν πως θα ήταν ντροπιαστικό να μιλήσουν για αυτά στους κοντινούς τους, και, αν το έκαναν, θα κινδύνευαν κυρίως να χάσουν τον σεβασμό των παιδιών τους. Φοβούνται ότι οι εκμυστηρεύσεις τους υποβιβάζουν την καλή εικόνα που θεωρούν απαραίτητη να έχουν για αυτούς τα παιδιά τους: την εικόνα τέλειων γονέων που δεν κάνουν κανένα λάθος" (Τισερόν, 2004: σελ. 41).

Η παγίδα των καλών προθέσεων:

"Τα οικογενειακά μυστικά έχουν τρεις μεγάλες προελεύσεις: τα συμβάντα που έχουν κρατηθεί μυστικά επειδή εμπίπτουν στον χώρο του κοινωνικού νόμου, τα συμβάντα που κρύβονται εξαιτίας της ντροπής που τα συνοδεύει, τα συμβάντα που βίωσε ένας γονέας που δεν μπορεί να μιλήσει για αυτά επειδή του προκάλεσαν υπερβολικά μεγάλο άγχος" (Τισερόν, 2004: σελ.35).

Το παράδοξο των οικογενειακών μυστικών: "Τα παιδιά από τα οποία τα κρύβουμε τα ξέρουν πολύ συχνά, αλλά υποχρεώνονται να κάνουν ότι δεν τα ξέρουν" (Τισερόν, 2004: σελ.11).

Τισερόν, Σερζ. (2004). Τα οικογενειακά μας μυστικά. Εκδόσεις Νησίδες.

Διαβάζοντας... "Ο γυρισμός στο μέσα μας παιδί"

"Ο γυρισμός στο μέσα μας παιδί" του Bradshaw

Πώς το πληγωμένο μέσα σας παιδί μολύνει τη ζωή σας;

"Δεν μπορούσα να πιστέψω ότι ήμουν τόσο παιδί...
Προσπάθησα να  σκεφθώ τα γεγονότα που οδήγησαν στη φυγή μου και δεν έβγαζα άκρη. Ήμουν μπερδεμένος. Ήταν σαν να ξυπνούσα από ένα άσχημο όνειρο. Πάνω από όλα, ήθελα η οικογενειακή μου ζωή να είναι γεμάτη ζεστασιά, αγάπη και οικειότητα. Αλλά αυτή ήταν η τρίτη χρονιά που τίναζα τις διακοπές μας στον αέρα. Είχα και παλαιότερα συναισθηματικές εκρήξεις- αλλά ποτέ δεν είχα φύγει". (Bradshaw, 1992, σελ. 17).

"Τιμωρούμε τον εαυτό μας με τον ίδιο τρόπο που μας τιμωρούσαν στην παιδική ηλικία. Ξέρω κάποιον ο οποίος κακοποιεί τον εαυτό του όποτε κάνει λάθος... Το αδιάλυτο συναίσθημα από το παρελθόν συχνά στρέφεται εναντίον του εαυτού" (Bradshaw, 1992, σελ. 28-29).

"Πολλοί ενήλικες- παιδιά παλινδρομούν μεταξύ του φόβου της εγκατάλειψης και του φόβου του καταποντισμού της προσωπικότητάς τους. μερικοί είναι μόνιμα απομονωμένοι επειδή φοβούνται να αφεθούν στις εκδηλώσεις αγάπης ενός άλλου προσώπου. Άλλοι αρνούνται να διακόψουν καταστροφικές σχέσεις επειδή φοβούνται να μείνουν μόνοι. Οι περισσότεροι ταλαντεύονται μεταξύ των δύο άκρων (Bradshaw, 1992, σελ. 31).

"Είναι αδύνατο να νιώσεις οικειότητα αν δεν έχεις αίσθηση του εαυτού σου. Πώς μπορείς να μοιραστείς τον εαυτό σου με έναν άλλο, όταν δεν ξέρεις στην πραγματικότητα ποιος είσαι; Πώς μπορεί κάποιος άλλος να σε μάθει αν δεν ξέρεις εσύ ποιος πραγματικά είσαι;
Το άτομο αποκτά σταθερή αίσθηση του εαυτού του αναπτύσσοντας ασφαλή όρια" (Bradshaw, 1992, σελ. 33).

"Το να έχεις ψεύτικο εαυτό σημαίνει να παίζεις κάποιο ρόλο. Ο αληθινός εαυτός δεν είναι ποτέ παρών... Είναι σαν να είσαι θεατής της ζωής που περνάει. Το να νιώθεις κενός είναι ένα είδος χρόνιας κατάθλιψης, επειδή συνεχώς πενθούμε την απώλεια του αληθινού εαυτού μας" (Bradshaw, 1992, σελ. 41).

Η διεκδίκηση του πληγωμένου μέσα μας παιδιού

"Η διεκδίκηση της παιδικής μας ηλικία είναι οδυνηρή γιατί πρέπει να θρηνήσουμε τις πληγές μας. Τα καλά νέα είναι ότι μπορούμε να το κάνουμε αυτό" (Bradshaw, 1992, σελ. 91).

Ένα βιβλίο που προτείνει ασκήσεις για την εργασία του αρχικού πόνου, για την διεκδίκηση του εαυτού στα διάφορα αναπτυξιακά στάδια καθώς και την προάσπιση του πληγωμένου μέσα μας παιδιού.

Bradshaw, John. 1992. Ο γυρισμός στο μέσα μας παιδί. Αθήνα: Λύχνος.