Διαβάζοντας το βιβλίο: Ο ευτυχισμένος θάνατος

Του Αλμπέρ Καμύ

 

«Το θέμα αυτού του μυθιστορήματος του Αλμπέρ Καμύ είναι η επίμονη αναζήτηση της ευτυχίας ακόμα κι όταν το τίμημά της είναι το έγκλημα. Τις περιπέτειες του ήρωα, του Μερσώ (το ίδιο όνομα με τον πρωταγωνιστή του Ξένου), τροφοδοτεί η εμπειρία μιας δύσκολης και παθιασμένης νιότης -φτώχια, αρρώστια, ταξίδια στην κεντρική Ευρώπη και στην Ιταλία, η ζωή συντροφιά με τις τρεις φίλες του στο "Σπίτι μπροστά στον κόσμο" ("ένα σπίτι στο οποίο δεν διασκεδάζεις αλλά ένα σπίτι όπου νιώθεις ευτυχισμένος") αλλά και η μοναχική ζωή στα ριζά του βουνού Σενουά. Ο ευτυχισμένος θάνατος γράφτηκε στη δεκαετία του '30 αλλά εκδόθηκε μετά το θάνατο του συγγραφέα» (Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου).

 

«Ο Μερσώ ανάσανε δυνατά την πικρή και μοσχοβόλα μυρωδιά που ευλογούσε τούτη τη βραδιά τον γάμο του με τη γη. Αυτό το βράδυ που έπεφτε πάνω στον κόσμο, στο δρομάκι ανάμεσα στα λιόδεντρα και τους σχίνους, πάνω στ' αμπέλια και στο κοκκινόχωμα, κοντά στη θάλασσα που σιγοσφύριζε, αυτό το βράδυ τον πλημμύριζε σαν φουσκονεριά. Παρόμοια βράδια ήταν γι' αυτόν σαν μια υπόσχεση ευτυχίας κι όταν το ένιωσε πράγματι σαν μια ευτυχία, μπόρεσε να υπολογίσει το δρόμο που διέτρεξε από την ελπίδα ως την κατάκτηση. Με την αθωότητα στην καρδιά του δεχόταν τούτο τον πράσινο ουρανό κι αυτή τη νοτισμένη από έρωτα γη με την ίδια τρεμούλα πάθους και πόθου, όπως όταν σκότωσε τον Ζαγραίο με την αθωότητα στην καρδιά» (από το οπισθόφυλλο του βιβλίου).

Ο Πατρίς Μερσώ συνειδητοποιεί ότι η ευτυχία δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς απόλυτη ελευθερία. Η δολοφονία του Ρολάν Ζαγκέρ, που ήταν ένας ανάπηρος αλλά πλούσιος άνδρας, αποτελεί την αφετηρία για την αναζήτηση μιας ζωής που θα είναι απαλλαγμένη από κοινωνικούς και οικονομικούς περιορισμούς. Ο Καμύ παρουσιάζει την πράξη ως μια πράξη με υπαρξιακό ρίσκο. Η ευτυχία για τον Καμύ συνδέεται με την αποδοχή της θνητότητας και τη συμφιλίωση με τον εαυτό. Ο Μερσώ γνωρίζοντας τον επικείμενο θάνατό του, προσπαθεί και καταφέρνει να ζήσει με πληρότητα το παρόν, χωρίς ψευδαισθήσεις ή παρηγοριά.

Σύμφωνα με τον Καμύ, η ευτυχία δεν έρχεται σε αντίθεση με τον θάνατο, αλλά τον προϋποθέτει. Μόνο όταν ο άνθρωπος αποδεχτεί τη βεβαιότητα του τέλους, θα καταφέρει να ζήσει αυθεντικά και συνειδητά. Ο Καμύ συνδέει την ελευθερία, με την ευθύνη του ατόμου για την επιλογή των πράξεών του. Οπότε η ελευθερία συνδέεται με ένα βάρος, που κουβαλάει το άτομο. Επομένως, πρόκειται για ένα έργο που εξετάζει το πώς μπορεί ο άνθρωπος να ζήσει και να πεθάνει χωρίς ψευδαισθήσεις, αλλά με αξιοπρέπεια.

 

Καμύ, Αλμπέρ. (2010). Ο ευτυχισμένος θάνατος. Εκδόσεις Καστανιώτη.

 

Νίκος Κουραβάνας & Ελένη Παπαδοπούλου, Ψυχολόγοι, MSc, MA.